ಶೇಷಕಾಲೇಽಪಿ ಚಿತ್ತಸ್ಥಾನ್ಕಾಮಾನ್ಮರ್ತ್ಯಃ ಸಮಾಪ್ನುಯಾತ್ ಸರ್ವೇಷ್ವಪಿ ಹಿ ಕಾಲೇಷು ಚಾತುಮಾಸ್ಯೇ ವಿಶೇಷತಃ
ಮನುಷ್ಯನು ಜೀವಿತಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟಿದ್ದ ಇಚ್ಛೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಎಲ್ಲ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೂ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಚಾತುರ್ಮಾಸ್ಯದಲ್ಲಿ.
ಏತದ್ವಃ ಸರ್ವಮಾಖ್ಯಾತಂ ಸರ್ವಪಾತಕನಾಶನಮ್
ಇದು ಪಾಪಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವ ಎಲ್ಲ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ನಿಮಗೆ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
ಇತಿ ಶ್ರೀಸ್ಕಾಂದೇ ಮಹಾಪುರಾಣ ಏಕಾಶೀತಿಸಾಹಸ್ರ್ಯಾಂ ಸಂಹಿತಾಯಾಂ ಷಷ್ಠೇ ನಾಗರಖಂಡೇ ಶ್ರೀಹಾಟಕೇಶ್ವರಕ್ಷೇತ್ರಮಾಹಾತ್ಮ್ಯೇ ಜಲಶಾಯ್ಯುತ್ಪತ್ತಿವರ್ಣನಂನಾಮೈಕಚತ್ವಾರಿಂಶತ್ತಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ
ಇಂತಿ ಶ್ರೀಸ್ಕಾಂದ ಮಹಾಪುರಾಣದ ಎಣೂರೊಂದು ಸಾವಿರ ಶ್ಲೋಕಗಳ ಸಂಹಿತೆಯ ಆರನೆಯ ನಾಗರಖಂಡದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಹಾಟಕೇಶ್ವರ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಮಹಿಮೆ ಮತ್ತು ಜಲಶಯಿಯ ಉದ್ಭವವರ್ಣನೆಯೆಂಬ ನಲವತ್ತೊಂದನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯ ಮುಕ್ತಾಯ.
ಸಂತಿಷ್ಠತೇ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠಾಃ ಸರ್ವಕಾಮಪ್ರದಾಯಕಮ್
ಅದು, ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠರೆ, ಎಲ್ಲ ಇಚ್ಛೆಗಳನ್ನು ನೀಡುವಂತೆ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಇದೆ.
ತತ್ರ ಚೈತ್ರತೃತೀಯಾಯಾಂ ಕೃತೇ ಸ್ನಾನೇ ಭವೇನ್ನರಃ
ಅಲ್ಲಿ ಚೈತ್ರ ಮಾಸದ ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷ ತೃತೀಯೆಯಂದು ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದರೆ—
ನಾರೀ ವಾ ಶ್ರದ್ಧಯೋಪೇತಾ ತತ್ರ ಸ್ನಾತ್ವಾ ಪ್ರಜಾವತೀ
ಅಥವಾ ನಂಬಿಕೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ ಹೆಂಗಸು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದರೆ, ಸಂತಾನವಂತಳಾಗುತ್ತಾಳೆ.
ಋಷಯ ಊಚುಃ ತೀರ್ಥಂ ತಸ್ಯ ಮುನೇಸ್ತತ್ರ ಕಸ್ಮಿನ್ಕಾಲೇ ವ್ಯವಸ್ಥಿತಮ್
ಋಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು: ಆ ಮುನಿಯ ತೀರ್ಥವು ಯಾವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು?
ಅವಧೂತೋ ಧರಾಪೃಷ್ಠೇ ಮಾಹಾತ್ಮ್ಯೇನ ವ್ಯವಸ್ಥಿತಃ
ಅವನು ಸಂಸಾರವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ತನ್ನ ಮಹಿಮೆಗಳಿಂದ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದನು.
ಯತ್ರ ದೇವನದೀ ಗಂಗಾ ಸ್ವಯಮೇವ ವ್ಯವಸ್ಥಿತಾ
ಅಲ್ಲಿ ದೇವನದಿಯಾದ ಗಂಗೆಯೂ ಸ್ವತಃ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾಳೆ.
ಯಸ್ತತ್ರ ಕುರುತೇ ಶ್ರಾದ್ಧಂ ಪಿತೄನುದ್ದಿಶ್ಯ ಭಾವಿತಃ
ಯಾರು ಅಲ್ಲಿಯೇ ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಭಾವಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಶ್ರಾದ್ಧ ಮಾಡುತ್ತಾರೋ—
ಯತ್ಕಿಂಚಿದ್ದೀಯತ ದಾನಂ ತಸ್ಮಿಂಸ್ತೀರ್ಥವರೇ ದ್ವಿಜಾಃ
ಆ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಯಾವ ದಾನವನ್ನಾದರೂ ಕೊಟ್ಟರೆ, ದ್ವಿಜರು—
ಕಸ್ಯಚಿತ್ತ್ವಥ ಕಾಲಸ್ಯ ಮೃಗೀ ವ್ಯಾಧಶರಾಹತಾ
ಒಂದು ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಮೃಗಿಯು ಬೇಟೆಗಾರನ ಬಾಣದಿಂದ ಗಾಯಗೊಂಡಿತು—
ಚೈತ್ರಶುಕ್ಲತೃತೀಯಾಯಾಂ ಮಧ್ಯಾಹ್ನೇ ದ್ವಿಜಸತ್ತಮಾಃ ೬.೪೨.
ಚೈತ್ರ ಮಾಸದ ಶುಕ್ಲ ಪಕ್ಷದ ತೃತೀಯ ದಿನ ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠರೇ,
ಅಥ ತತ್ತೋಯಮಾಹಾತ್ಮ್ಯಾನ್ಮೇನಕಾನಾಮ ಸಾಽಭವತ್
ಆ ನೀರಿನ ಮಹಿಮೆ ಕಾರಣದಿಂದ ಆಕೆ ಮೆನಕೆಯೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಳಾದಳು.
ಸ್ಮರಮಾಣಾಽಥ ಸಾ ತಸ್ಯ ಪ್ರಭಾವಂ ವರವರ್ಣಿನೀ ಚೈತ್ರಶುಕ್ಲತೃತೀಯಾಯಾಂ ಯಾಮರ್ಕ್ಷೇ ಸೂರ್ಯವಾಸರೇ
ಅವಳಿಗೆ ಅವನ ಶಕ್ತಿಯ ನೆನಪು ಬಂತು; ಆ ಸುಂದರಿಯು ಚೈತ್ರ ಮಾಸದ ಶುಕ್ಲ ಪಕ್ಷದ ತೃತೀಯ ದಿನ, ಸೂರ್ಯನು ಮೇಷ ರಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ವೇಳೆಗೆ,
ಏಕದಾ ದಿವಸೇ ತಸ್ಮಿನ್ಭ್ರಮಮಾಣೋ ಮುನೀಶ್ವರಃ
ಒಂದು ದಿನ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಹರ್ಷಿಯು ಅಲ್ಲಿ ಅಲೆದಾಡುತ್ತಿದ್ದ.
ಸಾಽಪಿ ಸ್ವರ್ಗಾತ್ಸಮಾಯಾತಾ ದೇವತಾದರ್ಶನಾರ್ಥತಃ
ಆಕೆ ಕೂಡ ದೇವರನ್ನು ನೋಡುವ ಆಸೆಯಿಂದ ಸ್ವರ್ಗದಿಂದ ಇಳಿದುಬಂದಳು.
ಸಾ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ತಂ ಮುನಿಂ ತತ್ರ ಭ್ರಮಮಾಣಮಿತಸ್ತತಃ
ಅಲ್ಲಿ ಆ ಮಹರ್ಷಿಯನ್ನು ಹೀಗೆ ಅಲೆದಾಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಅವಳು ನೋಡಿದಳು.
ವ್ರತಪ್ರಭಾವಜೈರ್ವ್ಯಾಪ್ತಂ ತೇಜೋಭಿರ್ಭಾಸ್ಕರಂ ಯಥಾ
ವ್ರತದ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಉಂಟಾದ ಪ್ರಕಾಶದಿಂದ ಆ ಮಹರ್ಷಿಯು ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿದ್ದನೆಂದು ಅವಳು ಕಂಡಳು.
ಸಾ ತಸ್ಯ ದರ್ಶನಾದೇವ ಕಾಮಬಾಣಪ್ರಪೀಡಿತಾ
ಅವನನ್ನು ನೋಡಿದ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಆಕೆಗೆ ಕಾಮದ ಬಾಣಗಳು ತಗುಲಿದವು.
ಸ ದೃಷ್ಟ್ವಾಽದೃಷ್ಟಪೂರ್ವಾಂ ತಾಂ ಮಾರ್ಗಪೃಚ್ಛಾಕೃತೇ ತತಃ
ಆ ಮಹರ್ಷಿಯು, ಮೊದಲು ಎಂದೂ ನೋಡದ ಆಕೆಯನ್ನು ಕಂಡು, ದಾರಿಯನ್ನು ಕೇಳಲು ಮುಂದಾದನು.
ಉವಾಚ ದೇಶಂ ತಾಂ ಪೃಚ್ಛನ್ಸ್ತ್ರೀಧರ್ಮಾಂಶ್ಚ ವಿಶೇಷತಃ
ಅವನು ಆಕೆಯ ಬಳಿ ಆ ಪ್ರದೇಶದ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹೆಂಗಸಿನ ಧರ್ಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದನು.
ಸದೈವ ವಾಸುದೇವಸ್ಯ ಭಕ್ತಿಶ್ಚಾವ್ಯಭಿಚಾರಿಣೀ ಚಾರಿತ್ರವಿನಯೋಪೇತಾ ಸರ್ವದಾ ಪ್ರಿಯವಾದಿನೀ ॥ ೬.೪೨.
ನಿನ್ನ ವಾಸುದೇವನ ಮೇಲಿನ ಭಕ್ತಿ ಯಾವಾಗಲೂ ಅಚಲವಾಗಿದೆಯೆ? ನೀನು ಸದಾ ಸದುಪಚಾರ ಮತ್ತು ವಿನಯದಿಂದ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೀಯೆ? ಎಲ್ಲರೊಡನೆ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಮಾತನಾಡುತ್ತೀಯೆ?
ಕಚ್ಚಿತ್ತ್ವಂ ಸರ್ವದಾಭೀಷ್ಟಾ ಪತ್ಯುರ್ದಾನೈಸ್ತಥಾರ್ಚ್ಚನೈಃ
ನೀನು ಯಾವಾಗಲೂ ಭರ್ತೆಗೆ ಇಷ್ಟವಾಗುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತೀಯೆ? ದಾನ ಮತ್ತು ಪೂಜೆಗಳ ಮೂಲಕ ಅವನನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸುತ್ತೀಯೆ?
ಕಚ್ಚಿದ್ಭರ್ತರಿ ಸಂಸುಪ್ತೇ ತ್ವಂ ನಿಶವಶಮೇಷ್ಯಸಿ
ನಿನ್ನ ಗಂಡು ನಿದ್ರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ನೀನು ರಾತ್ರಿ ಎಚ್ಚರದಿಂದ ಇರುತ್ತೀಯೆ?
ಕಚ್ಚಿತ್ಪ್ರಾತಃ ಸಮುತ್ಥಾಯ ಕರೋಷಿ ಗೃಹಮಾರ್ಜನಮ್
ನೀನು ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಬೇಗ ಎದ್ದು ಮನೆಯನ್ನೂ ಒಗೆಯುತ್ತೀಯೆ?
ಕಚ್ಚಿದೇವಾನ್ನಮಸ್ಕೃತ್ಯ ಗುರುಂ ಚ ತದನಂತರಮ್
ನೀನು ಮೊದಲು ದೇವರಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಆಮೇಲೆ ಗುರುವನ್ನು ಗೌರವಿಸುತ್ತೀಯೆ?
ಕಚ್ಚಿದಸ್ತಂಗತೇ ಸೂರ್ಯೇ ನಾನ್ನಮಶ್ನಾಸಿ ಭಾಭಿನಿ
ಓ ಪ್ರಕಾಶಮಯಿಯೆ, ಸೂರ್ಯನು ಅಸ್ತಮಿಸಿದ ನಂತರ ನೀನು ಅನ್ನವನ್ನು ತಿನ್ನುವುದಿಲ್ಲವಲ್ಲವೆ?
ಕಚ್ಚಿತ್ಪಿಬಸಿ ಪಾನೀಯಂ ಸಪ್ತವಾರವಿಶೋಧಿತಮ್ [। ನಿಬಿಡೇನ ಸ್ವವಸ್ತ್ರೇಣ ಪಾಲಯಂತೀ ಜಲೋದ್ಭವಾನ್॥ ೨೬. ಯೂಕಾಮತ್ಕುಣದಂಶಾದೀನ್ಪುತ್ರವತ್ಪರಿರಕ್ಷಸಿ
ನೀನು ಏಳುವೇಳೆ ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸಿದ ನೀರನ್ನು ನಿನ್ನ ಸ್ವಂತ ಬಟ್ಟೆಯಿಂದ ಜಾಲಾಡಿ ಕುಡಿಯುತ್ತೀಯೆ? ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುವ ಯೂಕೆ, ಹುಳು, ಸೊಪ್ಪು ಹೀಗೆ ಇರುವ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ನಿನ್ನ ಮಕ್ಕಳಂತೆ ಕಾಯುತ್ತೀಯೆ?
ಕಚ್ಚಿತ್ಸಾಧುಮುಖಾನ್ನಿತ್ಯಂ ಶಿವಧರ್ಮಂ ಸುಭಕ್ತಿತಃ
ನೀನು ಸದಾ ಸಜ್ಜನರೊಡನೆ ಇದ್ದು, ಶಿವಧರ್ಮವನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಆಚರಿಸುತ್ತೀಯೆ?