ಏಕೋನವಿಂಶತಿಶ್ಚಾಯಂ ಪ್ರಖ್ಯಾತಃ ಕೂಟಶಾಲ್ಮಲಿಃ ॥ ಸುತೀಕ್ಷ್ಣಕಂಟಕಾಕೀರ್ಣಃ ಸಮಂತಾದ್ದ್ವಿಜಸತ್ತಮ ।ಾ
'ಕೂಟಶಾಲ್ಮಲಿ' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೆಯ ನರಕವು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ, ಮಹಾನ್ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಅದು ಎಲ್ಲೆಡೆ ತೀವ್ರ ಮುಳ್ಳುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದೆ.
ನಾಸ್ತಿಕಾ ಭಿನ್ನಮರ್ಯಾದಾ ಯೇ ಚ ವಿಪ್ರಸ್ಯ ಘಾತಕಾಃ
ಯಾರು ನಾಸ್ತಿಕರು, ಯಾರು ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಮೀರಿ ನಡೆಯುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಯಾರು ಬ್ರಾಹ್ಮಣನನ್ನು ಕೊಲ್ಲುತ್ತಾರೆ,
ಏಷ ವಿಂಶತಿಮೋ ನಾಮ ನರಕೋ ದ್ವಿಜಸತ್ತಮ
ಈ ಹತ್ತನೇ ನರಕವನ್ನು ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಮಹಾನ್ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ.
ಅತ್ರ ಯಾಂತಿ ನರಾ ವಿಪ್ರ ಪರರಂಧ್ರನಿರೀಕ್ಷಕಾಃ
ಇಲ್ಲಿ, ಮಹಾನ್ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಪರಸ್ತ್ರೀಯನ್ನು ನೋಡುವ ಪುರುಷರು ಹೋಗುತ್ತಾರೆ.
ಏಕವಿಂಶತಿಮಾ ಚೈಷಾ ನಾಮ್ನಾ ವೈತರಣೀ ನದೀ
ಈ ಹನ್ನೊಂದನೆಯದು 'ವೈತರಣಿ' ಎಂಬ ನದಿಯ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.
ಮೃತ್ಯುಕಾಲೇ ಸಮುತ್ಪನ್ನೇ ಧೇನುಂ ಯಚ್ಛಂತಿ ಯೇ ನರಾಃ
ಮರಣ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಯಾರು ಹಸುವನ್ನು ದಾನಮಾಡುತ್ತಾರೆ,
ಅದತ್ತ್ವಾ ಗಾಂ ಚ ಯೇ ಮರ್ತ್ಯಾ ಮ್ರಿಯಂತೇ ದ್ವಿಜಸತ್ತಮ ೬.೨೬.
ಹಸುವನ್ನು ದಾನಮಾಡದೆ ಸಾಯುವ ಮನುಷ್ಯರು, ಮಹಾನ್ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ,
ಏತತ್ತೇ ಸರ್ವಮಾಖ್ಯಾತಂ ಯತ್ಪೃಷ್ಟೋಽಸ್ಮಿ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮ
ನೀನು ಕೇಳಿದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನಾನು ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದೇನೆ, ಮಹಾನ್ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ.
ತಸ್ಮಾದ್ಗಚ್ಛ ಗೃಹಂ ಶೀಘ್ರಂ ಯಾವದ್ಗಾತ್ರಂ ನ ದಹ್ಯತೇ
ಆದಕಾರಣದಿಂದ, ನೀನು ಬೇಗನೆ ಮನೆಗೆ ಹೋಗು, ನಿನ್ನ ದೇಹವು ಸುಡಲ್ಪಡುವದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು.
ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಉವಾಚ ಯದಿ ದೇವ ಮಯಾ ಸಮ್ಯಗ್ಗಂತವ್ಯಂ ನಿಜಮಂದಿರಮ್
ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಹೇಳಿದನು: ದೇವರೆ, ನಾನು ನನ್ನ ಮನೆಯತ್ತ ಸರಿಯಾಗಿ ಹಿಂತಿರುಗಬೇಕೆಂದರೆ,
ತೀರ್ಥಯಾತ್ರಾಪರೋ ನಿತ್ಯಂ ದೇವತಾತಿಥಿಪೂಜಕಃ
ಯಾವನು ಯಾವಾಗಲೂ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವನು, ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಅತಿಥಿಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸುವವನಾಗಿರುವನು,
ಪರೋಪಕಾರಸಂಯುಕ್ತೋ ನಿತ್ಯಂ ಜಪಪರಾಯಣಃ
ಯಾವನು ಸದಾ ಪರೋಪಕಾರದಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿದ್ದು, ಜಪದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವನು,
ವಾಪೀಕೂಪತಡಾಗಾನಿ ದೇವತಾಯತನಾನಿ ಚ
ಯಾವನು ಕೆರೆ, ಬಾವಿ, ಹೊಂಡಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ, ದೇವರುಗಳ ಮಂದಿರಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸುವನು,
ಹೇಮಂತೇ ವಹ್ನಿದೋ ಯಃ ಸ್ಯಾತ್ತಥಾ ಗ್ರೀಷ್ಮೇ ಜಲಪ್ರದಃ
ಹೆಮ್ಮೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬೆಂಕಿಯನ್ನು ಕೊಡುವವನೂ, ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನೀರನ್ನು ನೀಡುವವನೂ ಆಗಿರುವನು,
ವ್ರತೋಪವಾಸಸಂಯುಕ್ತಃ ಶಾಂತಾತ್ಮಾ ವಿಜಿತೇಂದ್ರಿಯಃ
ಯಾವನು ವ್ರತ ಮತ್ತು ಉಪವಾಸಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದು, ಶಾಂತ ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿದವನಾಗಿರುವನು,
ಅನ್ನಪ್ರದೋ ನರೋ ಯಃ ಸ್ಯಾದ್ವಿಶೇಷೇಣ ತಿಲಪ್ರದಃ
ಯಾವನು ಅನ್ನವನ್ನು ನೀಡುವನು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಎಳ್ಳನ್ನು ದಾನಮಾಡುವನು,
ವೇದಾಧ್ಯಯನಸಂಪನ್ನಃ ಶಾಸ್ತ್ರಾಸಕ್ತಃ ಸುಮೃಷ್ಟವಾಕ್ ೬.೨೬.
ಯಾವನು ವೇದಾಭ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಪಾಂಡಿತ್ಯ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿರುವನು, ಸುಂದರವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವನು,
ನ ಯಾತಿ ನರಕಂ ಸ್ವರ್ಗೇ ತಥಾ ಪಾಪಕ್ರಿಯಾರತಃ
ಅವನಿಗೆ ಪಾಪಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಇದ್ದರೆ, ಅವನು ನರಕಕ್ಕೂ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೂ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ.
ತಸ್ಮಾದಶುಭಕರ್ಮಾಪಿ ಕರ್ಮಣಾ ಯೇನ ಪಾತಕಮ್
ಆದ್ದರಿಂದ, ಯಾರು ಅಶುಭಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರೂ, ಅವುಗಳಿಂದ ಪಾಪ ಉಂಟಾದರೂ,
ತನ್ಮೇಬ್ರೂಹಿ ಸುರಶ್ರೇಷ್ಠ ವ್ರತಂ ನಿಯಮಮೇವ ವಾ
ಅದಕ್ಕಾಗಿ, ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದವನೇ, ನನಗೆ ಯಾವ ವ್ರತವೋ ಅಥವಾ ನಿಯಮವನ್ನೋ ಹೇಳು,
ಗೋಪನೀಯಂ ಪ್ರಯತ್ನೇನ ವಚನಾನ್ಮಮ ಸರ್ವದಾ
ಅದು ಯಾವಾಗಲೂ ನನ್ನ ಮಾತಿನಂತೆ, ಬಹಳ ಜಾಗರೂಕತೆಯಿಂದ ಗುಪ್ತವಾಗಿರಬೇಕು.
ಮಹಾಪಾತಕಯುಕ್ತೋಽಪಿ ಪುರುಷೋ ಯೇನ ಕರ್ಮಣಾ
ಯಾವ ಕರ್ಮದಿಂದ ಮಹಾಪಾತಕಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಡಿದವನೂ ಕೂಡ,
ಆನರ್ತವಿಷಯೇ ರಮ್ಯಂ ಸರ್ವತೀರ್ಥಮಯಂ ಶುಭಮ್
ಆನರ್ತ ದೇಶದಲ್ಲಿ, ಎಲ್ಲ ತೀರ್ಥಗಳಿರುವ ಪವಿತ್ರವಾದ ಸುಂದರ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ,
ತತ್ರೈಕಮಪಿ ಮಾಸಾರ್ಧಂ ಯೋ ಭಕ್ತ್ಯಾ ಪೂಜಯೇದ್ಧರಮ್
ಅಲ್ಲಿ ಯಾರಾದರೂ ಅರ್ಧ ತಿಂಗಳಾದರೂ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಧರ್ಮನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದರೆ,
ತಸ್ಮಾತ್ತತ್ರ ದ್ರುತಂ ಗತ್ವಾ ತ್ವಮಾರಾಧಯ ಶಂಕರಮ್
ಆದ್ದರಿಂದ, ನೀನು ಅಲ್ಲಿ ಬೇಗನೆ ಹೋಗಿ ಶಂಕರನನ್ನು ಆರಾಧಿಸು.
ಧರ್ಮರಾಜಸ್ಯ ಸಂಹಷ್ಟೋ ಮಧುರಾಂ ನಗರೀಂ ಪ್ರತಿ
ಅವನು ಧರ್ಮರಾಜನ ಆನಂದದಿಂದ, ಆ ಮಧುರ ನಗರದತ್ತ ಹೊರಟನು.
ತಾವದ್ದ್ವಿತೀಯಂ ಗೋ ಕರ್ಣಂ ದೂತ ಆದಾಯ ಸಂಗತಃ ೬.೨೬.
ಆಗ ದೂತನೊಬ್ಬ ಹಸುವಿನ ಎರಡನೇ ಕಿವಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂತು.
ತತಃ ಪ್ರೋವಾಚ ತಂ ದೂತಂ ಧರ್ಮರಾಜಃ ಪ್ರಹರ್ಷಿತಃ
ನಂತರ ಧರ್ಮರಾಜನು ಆ ದೂತನಿಗೆ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಮಾತಾಡಿದನು.
ಯಸ್ಮಾತ್ಕಾಲಾತ್ಯಯಂ ಕೃತ್ವಾಽಽನೀತೋಽಯಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ತ್ವಯಾ
ನೀನು ಸಮಯ ಮೀರಿ ಈ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ತಂದಿದ್ದರಿಂದ,
ತತಸ್ತೌ ತತ್ಕ್ಷಣಾನ್ಮುಕ್ತೌ ಗೋಕರ್ಣೌ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೌ ಸಮಮ್
ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ, ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಗೋಕರಣ ಮತ್ತು ಅವನ ಜೊತೆಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಇಬ್ಬರೂ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡರು.