ರಾಜೋವಾಚ । ತತ್ಕರಿಷ್ಯಾಮಿ ಸರ್ವೇಷಾಂ ಗಯಾಶ್ರಾದ್ಧಮಸಂಶಯಮ್
ರಾಜನು ಹೇಳಿದನು: ನಾನು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಗಯೆಯಲ್ಲಿ ಪಿತೃಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಿಸ್ಸಂದೇಹವಾಗಿ ನೆರವೇರಿಸುತ್ತೇನೆ.
ತಾರಯಿಷ್ಯಾಮಿ ಸರ್ವಾಂಶ್ಚ ಸರ್ವಪಾಪೈಃ ಪ್ರಯತ್ನತಃ ॥ ೬.೧೮.
ನಾನು ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಎಲ್ಲಾ ಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತೇನೆ.
ಯಸ್ಮಾದ್ಧೃದ್ಗತಶಂಕಾ ಮೇ ಹೃತಾ ಯುಷ್ಮಾಭಿರದ್ಯ ವೈ
ನೀವು ಇಂದು ನನ್ನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿದ್ದ ಸಂಶಯವನ್ನು ದೂರಮಾಡಿದ್ದೀರಿ.
ಇತಃ ಸ್ಥಾನಾನ್ಮಹಾರಾಜ ನಾತಿದೂರೇ ಜಲಾಶಯಃ । ಅಸ್ತಿ ನಾನಾದ್ರುಮೋಪೇತಶ್ಚಿತ್ತಾಹ್ಲಾದಕರಃ ಪರಃ
ಇಲ್ಲಿಂದ ದೂರವಿಲ್ಲದ ಕಡೆ, ಮಹಾರಾಜನೇ, ನಾನಾ ಮರಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ, ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಆನಂದವನ್ನು ನೀಡುವ ಒಂದು ಸರೋವರವಿದೆ.
ತಸ್ಮಾದುದಙ್ಮುಖೋ ಗಚ್ಛ ಯತ್ರ ತೇ ಜಲಪಕ್ಷಿಣಃ
ಆದಕಾರಣ, ನೀನು ಉತ್ತರದ ಕಡೆಗೆ ಹೋಗು, ಅಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ನೀರುಪಕ್ಷಿಗಳು ಇದ್ದಾರೆ.
ಸೌಮ್ಯಾಂ ದಿಶಂ ಸಮುದ್ದಿಶ್ಯ ಪ್ರತಸ್ಥೇ ಸ ತು ದುಃಖಿತಃ
ಅವನು ಮೃದು ದಿಕ್ಕಿನತ್ತ ನೋಡುವಂತೆ ಹೊರಟನು, ಆದರೆ ಅವನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ದುಃಖವಿತ್ತು.
ಏವಂ ಪ್ರಗಚ್ಛತಾ ತೇನ ಕ್ಷುತ್ಪಿಪಾಸಾಕುಲೇನ ಚ । ಅದೂರಾದೇವ ಸಂದೃಷ್ಟಂ ನೀಲಂ ದ್ರುಮಕದಂಬಕಮ್
ಹಾಗೆ ಹಸಿವಿನಿಂದ ಮತ್ತು ಬಾಯಾರಿಕೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ದೂರವಲ್ಲದ ಕಡೆಗೆ ಕಪ್ಪು ಮರಗಳ ಗುಚ್ಛವನ್ನು ಅವನು ಕಂಡನು.
ಅಥಾಽಪಶ್ಯನ್ಮನೋಹಾರಿ ಸೌಮ್ಯಸತ್ತ್ವನಿಷೇವಿತಮ್
ನಂತರ ಅವನು ಮನಸ್ಸನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುವ, ಮೃದು ಪ್ರಾಣಿಗಳು ವಾಸಿಸುವ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಕಂಡನು.
ಪುಷ್ಪಿತೈಃ ಫಲಿತೈರ್ವೃಕ್ಷೈಃ ಸಮಂತಾತ್ಪರಿವೇಷ್ಟಿತಮ್
ಅದು ಹೂವುಗಳು ಮತ್ತು ಹಣ್ಣುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಮರಗಳಿಂದ ಎಲ್ಲೆಡೆಯೂ ಸುತ್ತುವರೆದಿತ್ತು.
ತತ್ರಾಪಶ್ಯನ್ನಗಾಧಸ್ತಾತ್ತಪಸ್ವಿಗಣಸೇವಿತಮ್
ಅಲ್ಲಿ, ಮರಗಳ ಕೆಳಗೆ, ತಪಸ್ವಿಗಳ ಗುಂಪುಗಳು ವಾಸಿಸುವ ಸ್ಥಳವನ್ನೂ ಅವನು ಕಂಡನು.
ಅಥ ಗತ್ವಾ ಸ ರಾಜೇಂದ್ರಃ ಪ್ರಣಿಪತ್ಯ ಮುನೀಶ್ವರಮ್ ೬.೧೮.
ನಂತರ ಆ ರಾಜನು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಿ, ಮುನಿಗಳ ನಾಯಕರಿಗೆ ವಂದನೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದನು.
ತೇ ದೃಷ್ಟ್ವಾಽದೃಷ್ಟಪೂರ್ವಂ ತಂ ರಾಜಲಕ್ಷಣಲಕ್ಷಿತಮ್
ಅವರು, ರಾಜನ ಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ, ಹಿಂದೆ ಎಂದೂ ಕಾಣದ ಅವನನ್ನು ನೋಡಿ,
ಮನ್ಯಮಾನಾ ಮಹೀಪಾಲಂ ವಿಸ್ಮಯೋತ್ಫುಲ್ಲಲೋಚನಾಃ
ಅವನನ್ನು ರಾಜನೆಂದು ಭಾವಿಸಿ, ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿ ನೋಡಿದರು.
ಕುತಸ್ತ್ವಮನುಸಂಪ್ರಾಪ್ತೋ ವನೇಽಸ್ಮಿಞ್ಜನವರ್ಜಿತೇ
ಈ ಜನರಿಲ್ಲದ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ನೀನು ಹೇಗೆ ಬಂದೆ?
ಪಾರ್ಥಿವಸ್ಯೇವ ಲಿಂಗಾನಿ ದೃಶ್ಯಂತೇ ತವ ಭೂರಿಶಃ
ನಿನ್ನಲ್ಲಿ ರಾಜನ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಬಹಳವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿವೆ.
ಅಥೋವಾಚ ನೃಪಃ ಕೃಚ್ಛ್ರಾತ್ಪಿಪಾಸಾ ಮಾಂ ಪ್ರಬಾಧತೇ
ಆಗ ರಾಜನು ಹೇಳಿದನು: ನನಗೆ ತುಂಬಾ ಬಾಯಾರಿಕೆ ಕಾಡುತ್ತಿದೆ.
ತತಸ್ತೈರ್ದರ್ಶಿತಂ ತೋಯಂ ಸಮೀಪೇ ಯನ್ಮಹೀಪತೇಃ
ಆಮೇಲೆ ಅವರು ರಾಜನಿಗೆ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿದ್ದ ನೀರನ್ನು ತೋರಿಸಿದರು.
ತತಃ ಫಲಾನಿ ಪಕ್ವಾನಿ ತರೂಣಾಂ ಪತಿತಾನ್ಯಧಃ
ನಂತರ ಮರಗಳಿಂದ ಹಣ್ಣಾದ ಹಣ್ಣುಗಳು ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದಿದ್ದವು.
ತತಸ್ತೃಪ್ತಿಂ ಪರಾಂ ಪ್ರಾಪ್ಯ ಗತ್ವಾ ಜೈಮಿನಿಸಂನಿಧೌ
ಆಮೇಲೆ ತುಂಬಾ ತೃಪ್ತಿ ಹೊಂದಿ, ಅವನು ಜೈಮಿನಿಯವರ ಬಳಿಗೆ ಹೋದನು.
ಉವಾಚ ಚ ನಿಜಾಂ ವಾರ್ತಾಂ ಕೃತಾಂಜಲಿಪುಟಃ ಸ್ಥಿತಃ
ಕೈಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ ನಿಂತು, ಅವನು ತನ್ನ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ವಿವರಿಸಿದನು.
ವಿದೂರಥೋ ಮಹೀಪೋಽಹಂ ಮಾಹಿಷ್ಮತ್ಯಾಂ ಕೃತಾಸ್ಪದಃ ೬.೧೮.
ನಾನು ವಿದ್ಯುರಥ, ಮಾಹಿಷ್ಮತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಒಬ್ಬ ರಾಜನು.
ತತೋ ಮೇ ಭ್ರಮಮಾಣಸ್ಯ ಪ್ರಣಷ್ಟಾಃ ಸರ್ವಸೈನಿಕಾಃ
ನಾನು ಅಲೆದಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ನನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಸೈನಿಕರು ಕಳೆದುಹೋದರು.
ಆಸೀದ್ಧಯೋ ಮಮಾಽಧಸ್ತಾಜ್ಜಾತ್ಯಃ ಸರ್ವಗುಣಾನ್ವಿತಃ ॥ ಸೋಽಪಿ ಕರ್ಮವಿಪಾಕೇನ ಪಞ್ಚತ್ವಂ ಸಮುಪಸ್ಥಿತಃ ।ಾ
ನನ್ನ ಕೆಳಗಡೆ ನನ್ನ ತಮ್ಮ ಇದ್ದನು, ಅವನು ಎಲ್ಲಾ ಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದನು; ಆದರೆ ಅವನಿಗೂ ತನ್ನ ಕರ್ಮಫಲದಿಂದ ಅಂತ್ಯವಾಯಿತು.
ತತಸ್ತೇ ತಾಪಸಾಃ ಪ್ರೋಚುರ್ವಿದ್ಮಹೇ ನ ವಯಂ ಪುರೀಮ್
ಆಮೇಲೆ ಆ ತಪಸ್ವಿಗಳು ಹೇಳಿದರು: 'ನಾವು ಆ ಊರನ್ನು ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ.'
ನರೇನ್ದ್ರೈರ್ನೈವ ನಃ ಕಾರ್ಯಂ ನ ದಿಶೈರ್ನ ಪುರೈರ್ನೃಪ
ರಾಜರ ಜೊತೆ ಅಥವಾ ದಿಕ್ಕುಗಳ ಜೊತೆ ಅಥವಾ ಊರುಗಳ ಜೊತೆ ನಮಗೆ ಯಾವುದೇ ಕೆಲಸವಿಲ್ಲ, ರಾಜನೇ.
ಸರ್ವೇ ಶೀರ್ಣಾನಿ ವೃಕ್ಷಾಣಾಂ ಪುಷ್ಪಾಣಿ ಚ ಫಲಾನಿ ಚ
ಮರಗಳ ಎಲ್ಲಾ ಹೂವುಗಳು ಮತ್ತು ಹಣ್ಣುಗಳು ಒಣಗಿ ಹೋಗಿವೆ.
ಮಾನುಷೈಃ ಸಹ ಸಂಸರ್ಗಂ ಸಂಭಾಷಂ ಚ ನರಾಧಿಪ
ಮನುಷ್ಯರ ಜೊತೆ ನಾವು ಬೆರೆವುದಿಲ್ಲ, ಮಾತಾಡುವುದೂ ಇಲ್ಲ, ರಾಜನೇ.
ಏಕೈಕಸ್ಯ ತರೋರ್ಮೂಲೇ ದಿವಸಂ ವಾ ದಿನದ್ವಯಮ್
ನಾವು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಒಂದು ಮರದ ಬೇರು ಹತ್ತಿರ ಒಂದು ಅಥವಾ ಎರಡು ದಿನ ಕಾಲ ಕಳೆಯುತ್ತೇವೆ.
ಕಾರಣಾತ್ತವ ರಾಜೇಂದ್ರ ನಿಶಾಮೇತಾಂ ವನಸ್ಪತೌ
ಈ ಕಾರಣದಿಂದ, ರಾಜನೇ, ನೀನು ಈ ಮರಗಳನ್ನು ಇವತ್ತು ರಾತ್ರಿ ಗಮನಿಸು.
ಏಕಾಕಿನಂ ಪದಾತಿಂ ಚ ವಿಶಸ್ತ್ರಂ ಶ್ರಮವಿಹ್ವಲಮ್ ೬.೧೮. । ಏಕಾಕೀ ಪಾರ್ಥಿವೇನ್ದ್ರೋಽಯಂ ನೇಷ್ಯತಿ ಚ ಕಥಂ ನಿಶಾಮ್
ಈ ರಾಜನು ಒಬ್ಬನೇ, ಕಾಲಿನಲ್ಲಿ, ಆಯುಧವಿಲ್ಲದೆ, ದಣಿದವನಾಗಿ, ಹೇಗೆ ಈ ರಾತ್ರಿ ಕಳೆಯಬಹುದು?