ತತ್ರ ಕಾಲವಶಾನ್ನಷ್ಟಾಸ್ತೇಽಪಿ ಪ್ರಾಪ್ತಾ ದಿವಾಲಯಮ್
ಅಲ್ಲಿಯೂ ಕಾಲಚಕ್ರದಿಂದ ನಾಶವಾದವರು ದೇವಲೋಕವನ್ನು ತಲುಪಿದ್ದಾರೆ.
ಶ್ರೂಯತಾಂ ಪರಮಂ ಗುಹ್ಯಂ ತಸ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಸ್ಯ ಸಂಭವಮ್ ೬.೧೬.
ಆ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಉದ್ಭವದ ಮಹಾ ರಹಸ್ಯವನ್ನು ಕೇಳಿ.
ಹಾಟಕೇಶ್ವರಜಂ ಕ್ಷೇತ್ರಂ ಪುನಾತಿ ಸ್ಮರಣಾದಪಿ
ಹಾಟಕೇಶ್ವರದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಆ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ನೆನಪಿಸುವುದರಿಂದಲೇ ಪವಿತ್ರವಾಗುತ್ತದೆ.
ಇತಿ ಶ್ರೀಸ್ಕಾಂದೇ ಮಹಾಪುರಾಣ ಏಕಾಶೀತಿಸಾಹಸ್ರ್ಯಾಂ ಸಂಹಿತಾಯಾಂ ಷಷ್ಠೇ ನಾಗರಖಣ್ಡೇ ಹಾಟಕೇಶ್ವರಕ್ಷೇತ್ರಮಾಹಾತ್ಮ್ಯೇ ರಕ್ತಶೃಙ್ಗಸಾಂನಿಧ್ಯಸೇವನಫಲಶ್ರೈಷ್ಠ್ಯವರ್ಣನಂನಾಮ ಷೋಡಶೋಽ ಧ್ಯಾಯಃ
ಇಂತಿ ಶ್ರೀಸ್ಕಾಂದ ಮಹಾಪುರಾಣದ ಎಣ್ನೂರ ಐದೂವತ್ತೊಂದು ಸಾವಿರ ಶ್ಲೋಕಗಳ ಸಂಹಿತೆಯ ಆರನೆಯ ನಾಗರಖಂಡದ ಹಾಟಕೇಶ್ವರ ಕ್ಷೇತ್ರ ಮಹಾತ್ಮ್ಯದಲ್ಲಿ ರಕ್ತಶೃಂಗದ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯ ಸೇವನ ಫಲ ಶ್ರೇಷ್ಠ್ಯ ವರ್ಣನೆಯ ಹೆಸರಿನ ಹದಿನಾರನೇ ಅಧ್ಯಾಯ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ.
ತತ್ಕ್ಷೇತ್ರಸ್ಯ ಪ್ರಮಾಣಂ ಯತ್ತದಸ್ಮಾಕಂ ಪ್ರಕೀರ್ತಯ । ಯಾನಿ ತತ್ರ ಚ ಪುಣ್ಯಾನಿ ತೀರ್ಥಾನ್ಯಾಯತನಾನಿ ಚ
ಆ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಗಾತ್ರವನ್ನೂ, ಅಲ್ಲಿರುವ ಪುಣ್ಯ ತೀರ್ಥಗಳು ಮತ್ತು ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನೂ ವಿವರಿಸಿ ಹೇಳು.
ಆಯಾಮವ್ಯಾಸತಶ್ಚೈವ ಚಮತ್ಕಾರಪುರೋತ್ತಮಮ್
ಆ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಉದ್ದ ಅಗಲಗಳು ಅತ್ಯಂತ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾಗಿದೆ.
ಪ್ರಾಚ್ಯಾಂ ತಸ್ಯ ಗಯಾಶೀರ್ಷಂ ಪಶ್ಚಿಮೇನ ಹರೇಃ ಪದಮ್
ಅದರ ಪೂರ್ವಭಾಗದಲ್ಲಿ ಗಯಾಶೀರ್ಷವಿದೆ, ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಹರಿಯ ಪಾದವಿದೆ.
ಹಾಟಕೇಶ್ವರ ಸಂಜ್ಞಂ ತು ಪೂರ್ವಮಾಸೀದ್ದ್ವಿಜೋತ್ತಮಾಃ
ಹಳೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಹಾಟಕೇಶ್ವರ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠರೇ.
ಯತಃ ಪ್ರಭೃತಿ ವಿಪ್ರೇಭ್ಯೋ ದತ್ತಂ ತೇನ ಮಹಾತ್ಮನಾ
ಆ ಸಮಯದಿಂದ ಆ ಮಹಾತ್ಮನು ಅದನ್ನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ದಾನವಾಗಿ ನೀಡಿದನು.
ಮಾಹಾತ್ಮ್ಯಂ ತಸ್ಯ ನೋ ಬ್ರೂಹಿ ಸೂತಪುತ್ರ ಸವಿಸ್ತರಮ್
ಸೂತಪುತ್ರ, ಆ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಮಹಿಮೆಗಳನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳು.
ಯೋ ವೈ ದಾನಪತಿರ್ದಕ್ಷಃ ಶತ್ರುಪಕ್ಷಕ್ಷಯಾವಹಃ
ಅವನು ದಾನದಲ್ಲಿ ನಿಪುಣನು, ಶತ್ರುಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ನಾಶಮಾಡುವವನು, ಮತ್ತು ಬಹುಮಾನ ನೀಡುವವನು.
ಸ ಕದಾಚಿನ್ಮೃಗಾನ್ಹಂತುಂ ನೃಪಃ ಸೇನಾವೃತೋ ಯಯೌ
ಒಂದು ದಿನ ಆ ರಾಜನು ತನ್ನ ಸೇನೆಯೊಂದಿಗೆ ಕಾಡುಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಬೇಟೆಯಾಡಲು ಹೋದನು.
ಸ ಜಘಾನ ಮೃಗಾಂಸ್ತತ್ರ ಶರೈರಾಶೀವಿಷೋಪಮೈಃ ೬.೧೭.
ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ವಿಷಸರ್ಪದಂತೆ ಕಠಿಣವಾದ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಆ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಹೊಡೆದನು.
ಸಿಂಹಾನ್ವ್ಯಾಘ್ರಾನ್ಗಜಾನ್ಮತ್ತಾಞ್ಚ್ಛತಶೋಽಥ ಸಹಸ್ರಶಃ
ಅವನು ನೂರಾರು, ಸಾವಿರಾರು ಸಿಂಹ, ಹುಲಿ ಮತ್ತು ಮದೋನ್ಮತ್ತವಾದ ಆನೆಗಳನ್ನು ವಧಿಸಿದನು.
ನ ಪಪಾತ ಧರಾಪೃಷ್ಠೇ ಸಶರೋ ದುದ್ರುವೇ ದ್ರುತಮ್ ಪ್ರೇರಯಾಮಾಸ ವೇಗೇನ ಮನೋಮಾರುತವೇಗಧೃಕ್
ಆ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಬಾಣಗಳು ತಗುಲಿ ಕೂಡ ಭೂಮಿಗೆ ಬೀಳದೆ, ರಾಜನ ಮನಸ್ಸಿನ ವೇಗ ಮತ್ತು ಗಾಳಿಯ ವೇಗದಿಂದ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಓಡಿದವು.
ತತಃ ಸೈನ್ಯಂ ಸಮುತ್ಸಜ್ಯ ಮೃಗಂ ಲಿಪ್ಸುರ್ಮಹೀಪತಿಃ
ನಂತರ ಆ ಮಹಿಪತಿ ಬೇಟೆಯ ಪ್ರಾಣಿಯನ್ನು ಹಿಡಿಯಲು ತನ್ನ ಸೇನೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೋದನು.
ಕಣ್ಟಕೀಬದರೀಪ್ರಾಯಂ ಶಾಲ್ಮಲೀವನಸಂಕುಲಮ್
ಆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಕಂಟಕಗಳಿರುವ ಬದರಿ ಗಿಡಗಳಂತಿರುವ ಶಾಲ್ಮಲಿ ಮರಗಳ ಕಾಡು ತುಂಬಿತ್ತು.
ತತ್ರ ರೂಕ್ಷಾಽಖಿಲಾ ಭೂಮಿರ್ನಿರ್ಜಲಾ ತಮಸಾ ವೃತಾ
ಅಲ್ಲಿ ಭೂಮಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಒಣಗಿದ್ದು, ನೀರಿಲ್ಲದೆ, ಕತ್ತಲಿನಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿತ್ತು.
ಗ್ರೀಷ್ಮೇ ಮಧ್ಯಗತೇ ಸೂರ್ಯೇ ಮೃಗಾಕೃಷ್ಟಃ ಸ ಪಾರ್ಥಿವಃ
ಬೇಸಿಗೆಯ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಸೂರ್ಯನು ತೀವ್ರವಾಗಿದ್ದಾಗ, ಆ ರಾಜನು ಕುದುರೆಯಿಂದ ಮುಂದೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದನು.
ತೇನ ತಸ್ಯಾನುಗಾ ಭೃತ್ಯಾಃ ಸರ್ವೇ ಸುಶ್ರಾಂತವಾಹನಾಃ
ಅವನೊಂದಿಗೆ ಬಂದ ಸೇವಕರು, ತಮ್ಮ ವಾಹನಗಳನ್ನು ತುಂಬಾ ಓಡಿಸಿ ದಣಿದುಹೋಗಿದ್ದರು.
ಸಿಂಹವ್ಯಾಘ್ರೈಸ್ತಥಾ ಚಾನ್ಯೈಃ ಪತಿತಾ ನಷ್ಟಚೇತನಾಃ
ಅಲ್ಲಿ ಸಿಂಹಗಳು, ಹುಲಿಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಂದ ಆಕ್ರಮಣಗೊಂಡು, ಅವರು ಪ್ರಜ್ಞೆ ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಬಿದ್ದರು.
ತತಃ ಸೋಽಪಿ ಮಹೀಪಾಲಃ ಕ್ಷುತ್ಪಿಪಾಸಾಸಮಾಕುಲಃ
ಆಮೇಲೆ ಆ ರಾಜನು ಕೂಡ ಹಸಿವಿನಿಂದ ಮತ್ತು ದಾಹದಿಂದ ತುಂಬಾ ಬಳಲಿದನು.
ಕಾಂತಾರಸ್ಯಾಂತಮನ್ವಿಚ್ಛನ್ಪ್ರೇರಯಾಮಾಸ ತಂ ಹಯಮ್ ೬.೧೭.
ಅರಣ್ಯದ ಅಂತ್ಯವನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಾ, ಅವನು ಆ ಕುದುರೆಯನ್ನು ಮುಂದೆ ಕಳಿಸಿದನು.
ತತಃ ಸ ನೃಪತಿಸ್ತೇನ ವಾಯುವೇಗೇನ ವಾಜಿನಾ
ಆಮೇಲೆ, ಗಾಳಿಯ ವೇಗದಂತೆ ಓಡಿದ ಆ ಕುದುರೆಯೊಂದಿಗೆ ರಾಜನು ಮುಂದುವರಿದನು.
ಏವಂ ತಸ್ಯ ನರೇನ್ದ್ರಸ್ಯ ಕಾಂದಿಶೀಕೇಽನವಸ್ಥಿತೇ
ಹೀಗೆ, ಆ ರಾಜನು ಆ ಬಿಕಾರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ದಿಕ್ಕು ತಪ್ಪಿ ತಿರುಗಾಡುತ್ತಿದ್ದನು.
ಸೂತ ಉವಾಚ ತತಃ ಸೋಽಪಿ ಮಹೀಪಾಲಃ ಕ್ಷುತ್ಪಿಪಾಸಾಸಮಾಕುಲಃ
ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು: ಆಮೇಲೆ ಆ ರಾಜನು ಕೂಡ ಹಸಿವಿನಿಂದ ಮತ್ತು ದಾಹದಿಂದ ತುಂಬಾ ಬಳಲಿದನು.
ಅಥಾಽಪಶ್ಯದ್ವಿಯತ್ಸ್ಥಾನಾತ್ಸ ತ್ರೀನ್ಪ್ರೇತಾನ್ಸು ದಾರುಣಾನ್
ಆಗ ಆತನಿಗೆ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಮೂವರು ಭಯಾನಕ ಪ್ರೇತರು ಕಾಣಿಸಿದರು.
ತಾನ್ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಭಯಸಂತ್ರಸ್ತೋ ವಿಶೇಷೇಣ ಸ ಭೂಪತಿಃ
ಅವರನ್ನು ನೋಡಿ, ಆ ರಾಜನು ಭಯದಿಂದ ತುಂಬಿ ಹೋದನು.
ಕೇ ಯೂಯಂ ವಿಕೃತಾಕಾರಾ ಮಯಾ ದೃಷ್ಟಾ ನ ಕರ್ಹಿಚಿತ್
'ನೀವು ಯಾರು? ಇಂತಹ ವಿಚಿತ್ರ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ನಾನು ಯಾರನ್ನೂ ನೋಡಿಲ್ಲ.' ಎಂದು ಕೇಳಿದನು.
ವಿದೂರಥೋ ನರೇನ್ದ್ರೋಽಹಂ ಕ್ಷುತ್ಪಿಪಾಸಾತಿಪೀಡಿತಃ
'ನಾನು ವಿದೂರಥ ಎಂಬ ರಾಜನು, ಭಾರೀ ಹಸಿವಿನಿಂದ ಮತ್ತು ದಾಹದಿಂದ ತುಂಬಾ ಪೀಡಿತನಾಗಿದ್ದೇನೆ.' ಎಂದನು.