ವಿನಾಯಕಾಂಸ್ತತಃ ಪಂಚ ವಿಶ್ವನಾಥಂ ತತೋ ವ್ರಜೇತ್
ನಂತರ ಐದು ವಿನಾಯಕರನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ, ಆಮೇಲೆ ವಿಶ್ವನಾಥನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಬೇಕು.
ಅಂತರ್ಗೃಹಸ್ಯ ಯಾತ್ರೇಯಂ ಯಥಾವದ್ಯಾ ಮಯಾ ಕೃತಾ
ಈ ರೀತಿ ಒಳಗಿರುವ ದೇವಾಲಯದ ಯಾತ್ರೆಯನ್ನು ನಾನು ಸರಿಯಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದ್ದೇನೆ.
ಇತಿ ಮಂತ್ರಂ ಸಮುಚ್ಚಾರ್ಯ ಕ್ಷಣಂ ವೈ ಮುಕ್ತಿಮಂಡಪೇ
ಈ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಿ ಕ್ಷಣ ಕಾಲ ಮುಕ್ತಿಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ಇರಬೇಕು.
ಸಂಪ್ರಾಪ್ಯ ವಾಸರಂ ವಿಷ್ಣೋರ್ವಿಷ್ಣುತೀರ್ಥೇಷು ಸರ್ವತಃ
ವಿಷ್ಣುವಿನ ದಿನವನ್ನು ತಲುಪಿದ ಮೇಲೆ ಎಲ್ಲ ವಿಷ್ಣು ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಹೋಗಬೇಕು.
ನಭಸ್ಯ ಪಂಚದಶ್ಯಾಂ ಚ ಕುಲಸ್ತಂಭಂ ಸಮರ್ಚಯೇತ್
ನಭಸ್ಯ ಮಾಸದ ಹದಿನೈದನೇ ದಿನ ಕುಲಸ್ತಂಭವನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು.
ಶ್ರದ್ಧಾಪೂರ್ವಮಿಮಾ ಯಾತ್ರಾ ಕರ್ತವ್ಯಾಃ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಸಿಭಿಃ 4.2.100.
ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಈ ಯಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ಕ್ಷೇತ್ರದ ನಿವಾಸಿಗಳು ಮಾಡಬೇಕು.
ಅಧೀತ್ಯ ಚತುರೋ ವೇದಾನ್ಸಾಂಗಾನ್ಯತ್ಫಲಮಾಪ್ಯತೇ 4.2.100.
ನಾಲ್ಕು ವೇದಗಳನ್ನೂ ಅಂಗಗಳ ಸಮೇತ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ ಫಲವನ್ನೇ ಇದರಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಯ ಇದಂ ಶ್ರಾವಯೇದ್ವಿದ್ವಾನ್ಸಮಸ್ತಂ ತ್ವರ್ಧಮೇವ ವಾ 4.2.100.
ಯಾರು ಪಂಡಿತನಾಗಿ ಇದನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಥವಾ ಅರ್ಧವಾಗಿಯಾದರೂ ಕೇಳಿಸುತ್ತಾರೋ,
ತಸ್ಯ ಪುತ್ರೋ ಭವತ್ಯೇವ ಶಂಭೋರಾಜ್ಞಾ ಪ್ರಭಾವತಃ 4.2.100.
ಶಂಕರನ today ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ಅವನಿಗೆ ಮಗನು ಹುಟ್ಟುತ್ತಾನೆ.
ಸರ್ವೇಷಾಂ ಮಂಗಲಾನಾಂ ಚ ಮಹಾಮಂಗಲಮುತ್ತಮಮ್
ಎಲ್ಲ ಶುಭಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅವನು ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ ಮಹಾ ಶುಭನು.
ಓಂನಮಃ ಪುರುಷೋತ್ತಮಾಯ ಅಥ ಸ್ಕಾನ್ದೇ ಮಹಾಪುರಾಣೇ ಷಷ್ಠನಾಗರಖಣ್ಡಪ್ರಾರಮ್ಭಃ ವ್ಯಾಸ ಉವಾಚ॥ ಸ ಧೂರ್ಜಟಿ ಜಟಾಜೂಟೋ ಜಾಯತಾಂ ವಿಜಯಾಯ ವಃ। ಯತ್ರೈಕಪಲಿತಭ್ರಾಂತಿಂ ಕರೋತ್ಯದ್ಯಾಪಿ ಜಾಹ್ನವೀ॥೬.೧.
ಓಂ ಪರಮಾತ್ಮನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಈಗ ಸ್ಕಾಂದ ಮಹಾಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ಆರನೆಯ ನಗರ ಭಾಗ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ವ್ಯಾಸನು ಹೇಳಿದನು: ಜಟಾಧಾರಿಯಾದ ಧೂರ್ಜಟಿಯು, ಇನ್ನೂ ತನ್ನ ಒಂದು ಬೂದು ಕೂದಲುಗಳಿಂದ ಗಂಗೆಯನ್ನು ಆಶ್ಚರ್ಯಪಡಿಸುತ್ತಿರುವವನು, ನಿಮ್ಮ ಜಯಕ್ಕಾಗಿ ಉದಯಿಸಲಿ.
ಋಷಯ ಊಚುಃ। ಹರಸ್ಯ ಪೂಜ್ಯತೇ ಲಿಂಗಂ ಕಸ್ಮಾದತನ್ಮಹಾಮತೇ ವಿಶೇಷಾತ್ಸಂಪರಿತ್ಯಜ್ಯ ಶೇಷಾಂಗಾನಿ ಸುರಾಸುರೈಃ॥೬.೧.
ಋಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು: ಮಹಾಮತಿವಂತನೇ, ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ದಾನವರು ಹರನ ಲಿಂಗವನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪೂಜಿಸುವುದೇಕೆ? ಅವನ ಇತರ ರೂಪಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಏಕೆ ಇದನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಂಡರು?
ತಸ್ಮಾದೇತನ್ಮಹಾಬಾಹೋ ಯಥಾವದ್ವಕ್ತುಮರ್ಹಸಿ। ಸಾಂಪ್ರತಂ ಸೂತ ಕಾರ್ತ್ಸ್ನ್ಯೇನ ಪರಂ ಕೌತೂಹಲಂ ಹಿ ನಃ॥೬.೧.
ಆದುದರಿಂದ, ಬಲವಂತನಾದವನೇ, ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ನಾವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಿಳಿಯಲು ಬಹಳ ಕುತೂಹಲದಿಂದಿದ್ದೇವೆ. ಸೂತನೇ, ನೀನು ನಮಗೆ ಸರಿಯಾಗಿ ವಿವರಿಸಬೇಕು.
ಸೂತ ಉವಾಚ। ಪ್ರಶ್ನಭಾರೋ ಮಹಾನೇಷ ಯೋ ಭವದ್ಭಿರುದಾಹೃತಃ। ಕೀರ್ತಯಿಷ್ಯೇ ತಥಾಪ್ಯೇನಂ ನಮಸ್ಕೃತ್ಯ ಸ್ವಯಂಭುವೇ॥೬.೧.
ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು: ನೀವು ಕೇಳಿದ ಪ್ರಶ್ನೆ ತುಂಬಾ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ. ಆದರೂ, ಸ್ವಯಂಭುವಿಗೆ ಮೊದಲು ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ನಾನು ಇದನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ.
ಆನರ್ತವಿಷಯೇ ಚಾಸ್ತಿ ವನಂ ಮುನಿಜನಾಶ್ರಯಮ್। ಮನೋಜ್ಞಂ ಸರ್ವಸತ್ತ್ವಾನಾಂ ಸರ್ವರ್ತುಫಲಿತದ್ರುಮಮ್॥೬.೧.
ಆನರ್ತ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅರಣ್ಯವಿದೆ. ಅದು ಮುನಿಗಳ ಆಶ್ರಯಸ್ಥಳವಾಗಿದ್ದು, ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಆನಂದದಾಯಕವಾಗಿದೆ. ಎಲ್ಲ ಋತುಗಳಲ್ಲಿ ಹಣ್ಣು ನೀಡುವ ಮರಗಳಿವೆ.
ತತ್ರಾಶ್ರಮಪದಂ ರಮ್ಯಂ ಸೌಮ್ಯಸತ್ತ್ವನಿಷೇವಿತಮ್ ೬.೧.
ಅಲ್ಲಿ ಸುಂದರವಾದ ಆಶ್ರಮವಿದೆ. ಅದನ್ನು ಶಾಂತ ಸ್ವಭಾವದ ಜೀವಿಗಳು ನೆಲೆಸಿದ್ದಾರೆ.
ಅಬ್ಭಕ್ಷೈರ್ವಾಯುಭಕ್ಷೈಶ್ಚ ಶೀರ್ಣಪರ್ಣಾಶಿಭಿಸ್ತಥಾ। ದನ್ತೋಲೂಖಲಿಭಿರ್ವಿಪ್ರೈಃ ಸೇವಿತಂ ಚಾಶ್ಮಕುಟ್ಟಕೈಃ॥೬.೧.
ಅಲ್ಲಿ ನೀರು ಅಥವಾ ಗಾಳಿಯನ್ನು ಆಹಾರವಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವವರು, ಬಿದ್ದ ಎಲೆಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುವವರು, ಹಲ್ಲುಗಳಿಂದ ಧಾನ್ಯವನ್ನು ಒಡೆಯುವವರು, ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಅಕ್ಕಿಯನ್ನು ಕುಟ್ಟುವವರು ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಸ್ನಾನಹೋಮಪರೈಶ್ಚೈವ ಜಪಸ್ವಾಧ್ಯಾಯತತ್ಪರೈಃ। ವಾನಪ್ರಸ್ಥೈಸ್ತ್ರಿದಣ್ಡೈಶ್ಚ ಹಂಸೈಶ್ಚಾಪಿ ಕುಟೀಚರೈಃ॥೬.೧.
ಅಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮತ್ತು ಹೋಮದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವವರು, ಜಪ ಮತ್ತು ಪಾಠದಲ್ಲಿ ನಿರತರಾದವರು, ವನಪ್ರಸ್ಥರು, ಮೂರು ದಂಡ ಹಿಡಿಯುವವರು, ಹಂಸರು ಮತ್ತು ಗುಡಿಸಲಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವರು ಇದ್ದಾರೆ.
ಸ್ನಾತಕೈರ್ಯತಿಭಿರ್ದಾನ್ತೈಸ್ತಥಾ ಪಂಚಾಗ್ನಿಸಾಧಕೈಃ। ಕಸ್ಯಚಿತ್ತ್ವಥ ಕಾಲಸ್ಯ ಭಗವಾಂಸ್ತ್ರಿಪುರಾಂತಕಃ॥೬.೧.
ಅಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕರು, ಯತಿಗಳು, ದಮನಶೀಲರು ಮತ್ತು ಪಂಚಾಗ್ನಿ ಸಾಧಕರು ಇದ್ದರು. ಒಂದು ವೇಳೆ, ತ್ರಿಪುರಾಸುರನ ಸಂಹಾರಕನಾದ ಭಗವಂತನು ಅಲ್ಲಿ ಬಂದು ತಲುಪಿದನು.
ಸತೀವಿಯೋಗಸಂತಪ್ತೋ ಭ್ರಮಮಾಣ ಇತಸ್ತತಃ। ತಸ್ಮಿನ್ವನೇ ಸಮಾಯಾತಃ ಸೌಮ್ಯಸತ್ತ್ವನಿಷೇವಿತೇ॥೬.೧.
ಸತಿಗೆ ದೂರವಾದ ದುಃಖದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಾ, ಇಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ಅಲೆದಾಡುತ್ತಾ, ಶಾಂತ ಸ್ವಭಾವದ ಜೀವಿಗಳು ಇರುವ ಆ ಅರಣ್ಯವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು.
ಕ್ರೀಡಂತಿ ನಕುಲಾ ಯತ್ರ ಸಾರ್ಧಂ ಸರ್ಪೈಃಪ್ರಹರ್ಷಿತಾಃ। ಪಞ್ಚಾನನಾಶ್ಚ ಮಾತಂಗೈರ್ವೃಷದಂಶಾಸ್ತಥಾಖುಭಿಃ। ಕಾಕಾಃ ಕೌಶಿಕಸಂಘೈಶ್ಚ ವೈರಭಾವವಿವರ್ಜಿತಾಃ॥೬.೧.
ಅಲ್ಲಿ ನಗುನಗುತ್ತಾ ನವಿಲುಗಳು ಹಾವುಗಳ ಜೊತೆ ಆಟವಾಡುತ್ತಿವೆ; ಐದು ಮುಖದ ಕೋತಿಗಳು ಆನೆಗಳ ಜೊತೆ, ವೃಷದಂಶಗಳು ಎಲಿಗಳ ಜೊತೆ, ಕಾಗೆಗಳು ಬಕಗಳ ಗುಂಪುಗಳ ಜೊತೆ ಶತ್ರುತ್ವವಿಲ್ಲದೆ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿವೆ.
ತತಶ್ಚ ಭಗವಾನ್ರುದ್ರೋ ದೃಷ್ಟ್ವಾಶ್ರಮಪದಂ ತದಾ। ನಗ್ನಃ ಕಪಾಲಮಾದಾಯ ಭಿಕ್ಷಾರ್ಥಂ ಪ್ರವಿವೇಶ ಸಃ॥೬.೧.
ಆಮೇಲೆ, ಭಗವಂತನಾದ ರುದ್ರನು, ಆ ಆಶ್ರಮವನ್ನು ನೋಡಿ, ಉಡುಪಿಲ್ಲದೆ, ಕಪಾಲವನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಭಿಕ್ಷೆಗಾಗಿ ಒಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು.
ಅಥ ತಸ್ಯ ಸಮಾಲೋಕ್ಯ ರೂಪಂ ಗಾತ್ರಸಮುದ್ಭವಮ್। ಅದೃಷ್ಟಪೂರ್ವಂ ತಾಪಸ್ಯಃ ಸರ್ವಾಃ ಕಾಮವಶಂ ಗತಾಃ॥೬.೧.
ಅವನ ದೇಹದಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದ, ಹಿಂದೆ ಯಾರೂ ನೋಡಿರದ ಆ ರೂಪವನ್ನು ನೋಡಿ, ಎಲ್ಲಾ ತಪಸ್ವಿನಿಯರು ಕಾಮದ ವಶವಾಗಿದರು.
ಗೃಹಕರ್ಮ ಪರಿತ್ಯಜ್ಯ ಗುರುಶುಶ್ರೂಷಣಾನಿ ಚ। ಮಿಥಃ ಸಂಭಾಷಣಂ ಚಕ್ರುಃ ಸ್ಥಾನೇಸ್ಥಾನೇ ಚ ತಾಃ ಸ್ಥಿತಾಃ॥೬.೧.
ಮನೆ ಕೆಲಸಗಳನ್ನೂ, ಗುರು ಸೇವೆಯನ್ನೂ ಬಿಟ್ಟು, ಅವರು ವಿವಿಧ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಪರಸ್ಪರ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.
ಏಕಾ ಸಾ ಕಾಪಿ ಧನ್ಯಾ ಯಾ ಚಕ್ರೇ ತಸ್ಯಾವಗೂಹನಮ್। ವಿಶ್ರಬ್ಧಾ ಸರ್ವಗಾತ್ರೇಷು ತಾಪಸಸ್ಯ ಮಹಾತ್ಮನಃ॥೬.೧.
ಅವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬಳು ಧನ್ಯಳಾದಳು. ಆ ಮಹಾತ್ಮನಾದ ತಪಸ್ವಿಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿಶ್ವಾಸದಿಂದ ತನ್ನೆಲ್ಲ ಅಂಗಗಳಿಂದ ಆಲಿಂಗನ ಮಾಡಿದಳು.
ತಥಾನ್ಯಾಃ ಕೌತುಕಾವಿಷ್ಟಾ ಧಾವಂತ್ಯಃ ಸರ್ವತೋದಿಶಮ್। ದೃಶ್ಯಂತೇ ತಂ ಸಮುದ್ದಿಶ್ಯ ವಿಸ್ತಾರಿತವಿಲೋಚನಾಃ॥೬.೧.
ಇತರರು ಕುತೂಹಲದಿಂದ ತುಂಬಿ, ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಓಡುತ್ತಾ, ಅವನನ್ನು ನೋಡಲು ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿಕೊಂಡು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದರು.
ಕಾಶ್ಚಿದರ್ದ್ಧಾನುಲಿಪ್ತಾಂಗ್ಯಃ ಕಾಶ್ಚಿದೇಕಾಂಜಿತೇಕ್ಷಣಾಃ। ಅರ್ಧಸಂಯಮಿತೈಃ ಕೈಶೈಸ್ತಥಾನ್ಯಾಸ್ತ್ಯಕ್ತಬಾಲಕಾಃ॥೬.೧.
ಕೆಲವು ಹೆಂಗಸರು ತಮ್ಮ ದೇಹಕ್ಕೆ ಅರ್ಧ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಸುಗಂಧ ತೈಲ ಹಚ್ಚಿಕೊಂಡಿದ್ದರು, ಕೆಲವರು ಒಂದೇ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಅಲಂಕಾರ ಮಾಡಿದವರಾಗಿದ್ದರು, ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಅರ್ಧವಾಗಿ ಕೂದಲು ಜೋಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗಿದ್ದರು.
ಏವಮಾಲೋಕ್ಯಮಾನಃ ಸ ಕಾಮಿನೀಭಿರ್ಮಹೇಶ್ವರಃ। ಬಭ್ರಾಮ ರಾಜಮಾರ್ಗೇಣ ಭಿಕ್ಷಾಂ ದೇಹೀತಿ ಕೀರ್ತಯನ್॥೬.೧.
ಈ ರೀತಿ ಆ ಕಾಮನೆಗೊಂಡ ಹೆಂಗಸರು ಮಹೇಶ್ವರನನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾ ಇದ್ದಾಗ, ಅವನು ರಾಜಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಾಡುತ್ತಾ, 'ಈ ದೇಹಕ್ಕೆ ಭಿಕ್ಷೆ ಕೊಡಿ' ಎಂದು ಕೂಗುತ್ತಿದ್ದನು.
ಅಥ ತೇ ಮುನಯೋ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ತಂ ತಥಾ ವಿಗತಾಂಬರಮ್। ಕಾಮೋದ್ಭವಕರಂಸ್ತ್ರೀಣಾಂ ಪ್ರೋಚುಃ ಕೋಪಾರುಣೇಕ್ಷಣಾಃ॥೬.೧.
ಆಗ ಆ ಮುನಿಗಳು ಅವನನ್ನು ಹೀಗೆ ಬಟ್ಟೆ ಇಲ್ಲದೆ, ಹೆಂಗಸರಲ್ಲಿ ಕಾಮನೆ ಹುಟ್ಟಿಸುವಂತೆ ನೋಡಿದಾಗ, ಕೋಪದಿಂದ ಕಣ್ಣು ಕೆಂಪಾಗಿಸಿ ಮಾತನಾಡಿದರು.
ಯಸ್ಮಾತ್ಪಾಪ ತ್ವಯಾಸ್ಮಾಕಮಾಶ್ರಮೋಽಯಂ ವಿಡಂಬಿತಃ। ತಸ್ಮಾಲ್ಲಿಂಗಂ ಪತತ್ವಾಶು ತವೈವ ವಸುಧಾತಲೇ॥೬.೧.
ನಿನ್ನಿಂದ ನಮ್ಮ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಅಪವಿತ್ರತೆ ಬಂದಿದೆ, ನೀನು ಪಾಪಿ. ಆದ್ದರಿಂದ ನಿನ್ನ ಲಿಂಗವು ಬೇಗನೆ ಭೂಮಿಗೆ ಬೀಳಲಿ.