ರಹಸ್ಯಂ ಪರಿವಿಜ್ಞಾಯ ಕ್ಷೇತ್ರಸ್ಯ ಶಶಿಮೌಲಿನಃ
ಚಂದ್ರಶೇಖರನ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಗುಟ್ಟನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅರಿತುಕೊಂಡು,
ಆನಂದಕಾನನಸ್ಯೇಹ ಮಹಿಮಾನಂ ಮಹತ್ತರಮ್
ಇಲ್ಲಿ ಆನಂದಕಾನನದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾಗಿ ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಯಥಾ ದೇವ್ಯೈ ಸಮಾಖ್ಯಾಯಿ ಶಿವೇನ ಪರಮಾತ್ಮನಾ
ಹೆಗಲಿಗೆ ಶಿವನು ಪರಮಾತ್ಮನಾಗಿ ದೇವಿಗೆ ಹೇಗೆ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾನೋ,
ತವಾಗ್ರೇ ಚ ಸಮಾಖ್ಯಾತಂ ಶುಕಾದೀನಾಂ ಚ ಸತ್ತಮ 4.2.99.
ಹಾಗೆಯೇ ನಿನಗೆ ಹಾಗೂ ಶುಕನಂತಹ ಶ್ರೇಷ್ಠರಿಗೆ ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಶ್ರುತ್ವಾಧ್ಯಾಯಮಿಮಂ ಪುಣ್ಯಂ ಸರ್ವಕಲ್ಮಷನಾಶನಮ್
ಈ ಪುಣ್ಯ ಅಧ್ಯಾಯವನ್ನು ಕೇಳಿದರೆ ಎಲ್ಲಾ ಪಾಪಗಳು ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ.
ಇತಿ ಶ್ರೀಸ್ಕಾಂದೇ ಮಹಾಪುರಾಣ ಏಕಾಶೀತಿ ಸಾಹಸ್ರ್ಯಾಂ ಸಂಹಿತಾಯಾಂ ಚತುರ್ಥೇ ಕಾಶೀಖಂಡ ಉತ್ತರಾರ್ಧೇ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಲಿಂಗಮಹಿಮಾಖ್ಯೋ ನಾಮ ನವನವತಿತಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ
ಇಂತಿ ಎಂಭತ್ತೊಂದು ಸಾವಿರ ಶ್ಲೋಕಗಳ ಶ್ರೀಸ್ಕಾಂದ ಮಹಾಪುರಾಣದ ನಾಲ್ಕನೇ ಕಾಶೀಖಂಡದ ಉತ್ತರಭಾಗದಲ್ಲಿ 'ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಲಿಂಗ ಮಹಿಮೆ' ಎಂಬ ಒಂಬತ್ತೊಂಭತ್ತನೇ ಅಧ್ಯಾಯ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ.
ನಿತರಾಂ ಪರಿತೃಪ್ತೋಸ್ಮಿ ಹೃದಿ ಚಾಪಿ ವಿಧಾರಿತಮ್
ನಾನು ತುಂಬಾ ತೃಪ್ತನಾಗಿದ್ದೇನೆ, ಇದನ್ನು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ.
ಅನುಕ್ರಮಣಿಕಾಧ್ಯಾಯಂ ತಥಾ ಮಾಹಾತ್ಮ್ಯಮುತ್ತಮಮ್
ಅನುಕ್ರಮಣಿಕಾಧ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಅದರ ಮಹತ್ತ್ವವನ್ನು ಕೂಡಾ ತಿಳಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಶುಕವೈಶಂಪಾಯನಾದ್ಯಾಃ ಶೃಣ್ವಂತ್ವಪಿ ಚ ಬಾಲಕಾಃ
ಶುಕ, ವೈಶಂಪಾಯನ ಮತ್ತು ಇತರ ಬಾಲಕರು ಕೂಡಾ ಇದನ್ನು ಕೇಳಲಿ.
ಅನುಕ್ರಮಣಿಕಾಧ್ಯಾಯಂ ಮಾಹಾತ್ಮ್ಯಂ ಚಾಪಿ ಖಂಡಜಮ್
ಅನುಕ್ರಮಣಿಕಾಧ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಈ ಭಾಗದ ಮಹಿಮೆ ಕೂಡ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.
ವಿಂಧ್ಯನಾರದಸಂವಾದಃ ಪ್ರಥಮೇ ಪರಿಕೀರ್ತಿತಃ
ಮೊದಲು ವಿಂಧ್ಯ ಮತ್ತು ನಾರದರ ಸಂಭಾಷಣೆ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಅಗಸ್ತೇರಾಶ್ರಮಪದೇ ದೇವಾನಾಮಾಗಮಸ್ತತಃ
ನಂತರ ಅಗಸ್ತ್ಯರ ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳ ಆಗಮನವನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.
ತೀರ್ಥಪ್ರಶಂಸಾ ಚ ತತಃ ಸಪ್ತಪುರ್ಯಸ್ತತಃ ಸ್ಮೃತಾಃ
ಆಮೇಲೆ ತೀರ್ಥಗಳ ಮಹಿಮೆ ಮತ್ತು ನಂತರ ಏಳು ನಗರಗಳ ಸ್ಮರಣೆ ಬರುತ್ತದೆ.
ಇಂದ್ರಾಗ್ನ್ಯೋರ್ಲೋಕಸಂಪ್ರಾಪ್ತಿಸ್ತತಶ್ಚ ಶಿವಶರ್ಮಣಃ
ನಂತರ ಇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿಯವರು ಲೋಕಗಳನ್ನು ಪಡೆದ ಕಥೆ ಹಾಗೂ ಶಿವಶರ್ಮನ ಕಥೆ ಬರುತ್ತದೆ.
ಗಂಧವತ್ಯಲಕಾಪುರ್ಯೋರೀಶಯೋಸ್ತು ಸಮುದ್ಭವಃ
ಗಂಧವತಿ ಮತ್ತು ಅಲಕಾಪುರಿಗಳ ರಾಜರ ಉದ್ಭವವನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಉಡುಲೋಕ ಕಥಾ ತಸ್ಮಾತ್ತತಃ ಶುಕ್ರಸಮುದ್ಭವಃ 4.2.100.
ಆಮೇಲೆ ಚಂದ್ರಲೋಕದ ಕಥೆ ಮತ್ತು ನಂತರ ಶುಕ್ರನ ಉದ್ಭವವನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಸಪ್ತರ್ಷೀಣಾಂ ತತೋ ಲೋಕಾ ಧ್ರುವಸ್ಯ ಚ ತಪಸ್ತತಃ
ನಂತರ ಸಪ್ತರ್ಷಿಗಳ ಲೋಕಗಳು ಮತ್ತು ಧ್ರುವನ ತಪಸ್ಸು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.
ದರ್ಶನಂ ಸತ್ಯಲೋಕಸ್ಯ ತಸ್ಯ ವೈ ಶಿವಶರ್ಮಣಃ
ಶಿವಶರ್ಮನು ಸತ್ಯಲೋಕವನ್ನು ಕಂಡ ಕಥೆ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಸ್ಕಂದಾಗಸ್ತ್ಯೋಶ್ಚ ಸಂವಾದೋ ಮಣಿಕರ್ಣ್ಯಾಃ ಸಮುದ್ಭವಃ
ಸ್ಕಂದ ಮತ್ತು ಅಗಸ್ತ್ಯರ ಸಂಭಾಷಣೆ, ಹಾಗೂ ಮಣಿಕರ್ಣಿಕೆಯ ಹುಟ್ಟಿನ ಕಥೆ.
ಪ್ರಭಾವಶ್ಚಾಪಿ ಗಂಗಾಯಾ ಗಂಗಾನಾಮಸಹಸ್ರಕಮ್
ಗಂಗೆಯ ಮಹಿಮೆ ಮತ್ತು ಗಂಗೆಯ ಸಾವಿರ ಹೆಸರುಗಳ ವಿವರಣೆ.
ದಂಡಪಾಣೇಃ ಸಮುದ್ಭೂತಿರ್ಜ್ಞಾನವಾಪ್ಯುದ್ಭವಸ್ತತಃ
ದಂಡಪಾಣಿಯ ಉದ್ಭವ ಮತ್ತು ನಂತರ ಜ್ಞಾನವಾಪಿಯ ಹುಟ್ಟು.
ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿ ಪ್ರಕರಣಂ ತತಃ ಸ್ತ್ರೀಲಕ್ಷಣಾನಿ ಚ
ಆಮೇಲೆ ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯ ವಿಷಯ ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರ ಲಕ್ಷಣಗಳ ವಿವರ.
ತತೋ ಗೃಹಸ್ಥಧರ್ಮಾಶ್ಚ ತತೋ ಯೋಗನಿರೂಪಣಮ್
ನಂತರ ಗೃಹಸ್ಥಧರ್ಮಗಳು ಮತ್ತು ನಂತರ ಯೋಗದ ವಿವರಣೆ.
ಕಾಶ್ಯಾಶ್ಚ ವರ್ಣನಂ ತಸ್ಮಾದ್ಯೋಗಿನೀವರ್ಣನಂ ತತಃ
ನಂತರ ಕಾಶಿಯ ವರ್ಣನೆ ಮತ್ತು ನಂತರ ಯೋಗಿನಿಯರ ಕಥೆ.
ಸಾಂಬಾದಿತ್ಯಸ್ಯ ಮಹಿಮಾ ದ್ರುಪದಾದಿತ್ಯ ಶಂಸನಮ್
ಸಾಂಬಾದಿತ್ಯನ ಮಹಿಮೆ ಮತ್ತು ದ್ರುಪದಾದಿತ್ಯನ ಸ್ತುತಿ.
ದಶಾಶ್ವಮೇಧಿಕಂ ತೀರ್ಥಂ ಮಂದರಾಚ್ಚ ಗಣಾಗಮಃ 4.2.100.
ಹತ್ತು ಅಶ್ವಮೇಧಗಳ ತೀರ್ಥ ಮತ್ತು ಮಂದರದಿಂದ ಗಣಗಳ ಆಗಮನ.
ಮಾಯಾಗಣಪತೇಶ್ಚಾಥ ಢುಂಢಿಪ್ರಾದುರ್ಭವಸ್ತತಃ
ನಂತರ ಮಾಯಾಗಣಪತಿಯ ಕಥೆ ಮತ್ತು ನಂತರ ಢುಂಡಿಯ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷತೆ.
ತತಃ ಪಂಚನದೋತ್ಪತ್ತಿರ್ಬಿಂದುಮಾಧವಸಂಭವಃ
ನಂತರ ಐದು ನದಿಗಳ ಹುಟ್ಟು ಮತ್ತು ಬಿಂದುಮಾಧವನ ಜನನ.
ಪ್ರಯಾಣಂ ಮಂದರಾತ್ಕಾಶೀಂ ವೃಷಭಧ್ವಜಶೂಲಿನಃ
ಮಂದರದಿಂದ ಕಾಶಿಗೆ ವೃಷಭಧ್ವಜ ಧಾರಣೆಯ ತ್ರಿಶೂಲಧಾರಿಯ ಪ್ರಯಾಣ.
ತತಃ ಕ್ಷೇತ್ರರಹಸ್ಯಸ್ಯ ಕಥನಂ ಪಾಪನಾಶನಮ್
ನಂತರ ಪಾಪವನ್ನು ಹಾಳುಮಾಡುವ ಕ್ಷೇತ್ರರಹಸ್ಯದ ಕಥನ.