ಪ್ರಣಮಿಷ್ಯಂತಿ ಯತ್ನೇನ ಮಹಾಶ್ರೇಯೋಭಿವೃದ್ಧಯೇ
ಯಾರು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರಿಗೆ ಮಹಾ ಶುಭ ಫಲ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.
ಪರಂ ಹಿ ನರ್ಮದೇಶಸ್ಯ ಮಹಿಮಾ ಕೋಪಿ ಚಾದ್ಭುತಃ
ನರ್ಮದೆಯ ಮಹಿಮೆ ನಿಜಕ್ಕೂ ಅಪೂರ್ವವೂ, ಆಶ್ಚರ್ಯಕರವೂ ಆಗಿದೆ.
ನರ್ಮದಾಪಿ ಪ್ರಹೃಷ್ಟಾಸೀತ್ಪಾವಿತ್ರ್ಯಂ ಪ್ರಾಪ್ಯ ಚಾದ್ಭುತಮ್
ನರ್ಮದೆಯೂ ಅದ್ಭುತವಾದ ಪವಿತ್ರತೆಯನ್ನು ಪಡೆದಾಗ ಆಕೆ ತುಂಬಾ ಸಂತೋಷಗೊಂಡಳು.
ವಾಕ್ಯಂ ಮೃಕಂಡಜಮುನೇಸ್ತೇಪಿ ಶ್ರುತ್ವಾ ಮುನೀಶ್ವರಾಃ
ಮೃಕಂಡನು ಹೇಳಿದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಗಮನಿಸಿ ಆಲಿಸಿದರು.
ಪಾಪಕಂಚುಕಮುತ್ಸೃಜ್ಯ ಪ್ರಾಪ್ಸ್ಯತಿ ಜ್ಞಾನಮುತ್ತಮಮ್ ।। 4.2.92.
ಪಾಪದ ಹೊದಿಕೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹಾಕಿದವನು ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
ಇದಾನೀಂ ಕಥಯ ಸ್ಕಂದ ಸತೀಶ್ವರ ಸಮುದ್ಭವಮ್
ಈಗ ಹೇಳು, ಸ್ಕಂದಾ, ಸತೀಶ್ವರನ ಉದ್ಭವವನ್ನು ವಿವರಿಸು.
ಸ್ಕಂದ ಉವಾಚ ಮಿತ್ರಾವರುಣಸಂಭೂತ ಕಥಯಾಮಿ ಕಥಾಂ ಶೃಣು
ಸ್ಕಂದನು ಹೇಳಿದನು: ಮಿತ್ರ ಮತ್ತು ವರुणರಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಕಥೆಯನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ, ಕೇಳು.
ಪುರಾ ತತಾಪ ಸುಮಹತ್ತಪಃ ಶತಧೃತಿರ್ಮುನೇ
ಹಳೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಶತಧೃತಿಯು ಮಹಾ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದನು, ಮುನಿಯೇ.
ಉವಾಚ ಚಾಪಿ ಬ್ರಹ್ಮಾಣಂ ನಿತರಾಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಪ್ರಿಯಃ
ಅವನು ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ಮಾತಾಡಿದನು; ಬ್ರಹ್ಮನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಬಹಳ ಪ್ರೀತಿಸುವವನು.
ತದಾ ತ್ವಂ ಮೇ ಭವ ಸುತೋ ದೇವೀ ದಕ್ಷಸುತಾಽಸ್ತು ಚ
ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವನು ಹೇಳಿದನು: ನೀನು ನನ್ನ ಮಗನಾಗು, ದೇವಿಯೂ ದಕ್ಷನ ಮಗಳಾಗಲಿ.
ಇತಿ ಶ್ರುತ್ವಾ ಮಹಾದೇವಃ ಸರ್ವದೋ ಬ್ರಹ್ಮಣೋ ವರಮ್
ಇದು ಕೇಳಿದ ಮಹಾದೇವನು, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಕೊಡುವವನು, ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ವರವನ್ನು ಪಡೆದನು.
ಬ್ರಹ್ಮಂಸ್ತ್ವದ್ವಾಂಛಿತಂ ಭೂಯಾತ್ಕಿಮದೇಯಂ ಪಿತಾಮಹ
ಬ್ರಹ್ಮನೇ, ನಿನಗೆ ಬೇಕಾದದು ನೆರವೇರಲಿ; ಪಿತಾಮಹನು ಯಾವ ಹೆಸರು ಕೊಡಲಿ?
ರುದನ್ಸ ಉತ್ತಾನಶಯೋ ಬ್ರಹ್ಮಣೋ ಮುಖಮೈಕ್ಷತ
ಅವನು ಅಳುತ್ತಾ, ಬೆನ್ನ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿದ್ದಾಗ ಬ್ರಹ್ಮನ ಮುಖವನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದನು.
ಕಿಂ ಮಾಂ ಜನಕಮಾಪ್ಯಾಪಿ ತ್ವಂ ರೋದಿಷಿ ಮುಹುರ್ಮುಹುಃ
ನೀನು ನನ್ನ ತಂದೆಯಾಗಿದ್ದರೂ ಏಕೆ ಪುನಃ ಪುನಃ ಅಳುತ್ತೀಯೆ?
ನಾಮ್ನೇ ರೋದಿಮಿ ಮೇ ಸ್ರಷ್ಟುರ್ನಾಮ ದೇಹಿ ಪಿತಾಮಹ 4.2.93.
ನಾನು ಹೆಸರಿಗಾಗಿ ಅಳುತ್ತಿದ್ದೇನೆ; ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನೇ, ಪಿತಾಮಹನೇ, ನನಗೆ ಒಂದು ಹೆಸರು ಕೊಡು.
ಯದಿ ವೇತ್ಸಿ ತದಾಚಕ್ಷ್ವ ಮಹತ್ಕೌತೂಹಲಂ ಹಿ ಮೇ
ನೀನು ತಿಳಿದಿದ್ದರೆ ಹೇಳು, ನನಗೆ ತುಂಬಾ ಕುತೂಹಲವಾಗಿದೆ.
ರೋದನೇ ಕಾರಣಂ ವಚ್ಮಿ ಶೃಣು ಕುಂಭಸಮುದ್ಭವ
ನಾನು ಅಳುವ ಕಾರಣವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ, ಕುಂಭದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದವನೇ, ಕೇಳು.
ಮನಸೀತಿ ವಿಚಾರೋಭೂದ್ದೇವಸ್ಯ ಪರಮಾತ್ಮನಃ
ಪರಮಾತ್ಮನಾದ ದೇವರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಆಲೋಚನೆ ಹುಟ್ಟಿತು.
ಸತ್ಯಲೋಕಾಧಿನಾಥಸ್ಯ ಚತುರಾಸ್ಯಸ್ಯ ವೇಧಸಃ
ಅದು ಸತ್ಯಲೋಕದ ಅಧಿಪತಿಯೂ ನಾಲ್ಕು ಮುಖಗಳಿರುವ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿತ್ತು.
ಕಿಂ ಬುದ್ಧಿವೈಭವಂ ಧಾತುಃ ಶಂಭುನಾ ಮನಸೀಕ್ಷಿತಮ್ । ಯೇನಾನಂದಾಶ್ರು ಸಂಭಾರೋ ಬಾಲ್ಯೇಪ್ಯಭವದೀಶಿತುಃ
ಶಂಭುವಿನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನ ಬುದ್ಧಿಯ ವೈಭವ ಯಾವುದು ಎಂಬ ಆಲೋಚನೆ ಉಂಟಾಯಿತು; ಅದರಿಂದ ಇಶ್ವರನ ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ಆನಂದದ ಕಣ್ಣೀರು ಹರಿಯಿತು.
ಏತತ್ಕಥಯ ಮೇ ಪ್ರಾಜ್ಞ ಸರ್ವಜ್ಞಾನಂದವರ್ಧನ
ಓ ಜ್ಞಾನಿ, ಎಲ್ಲ ಜ್ಞಾನಕ್ಕೂ ಆನಂದಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಳವಾಗುವ ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ನನಗೆ ಹೇಳು.
ದೇವೇ ನ ಮನಸಿ ಧ್ಯಾತಮಿತಿ ಕುಂಭಜನೇ ಮುನೇ
ಓ ಮುನಿ, ದೇವರು ಇದನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಧ್ಯಾನಿಸಲಿಲ್ಲ, ಕುಂಭದಲ್ಲಿಯೂ ಅಲ್ಲ.
ಏಕೋ ಮನೋರಥಶ್ಚಾಯಂ ದ್ವಿತೀಯೋಯಂ ಸುನಿಶ್ಚಿತಮ್
ಇದು ಒಂದು ಆಸೆ, ಇದು ಇನ್ನೊಂದು ಖಚಿತವಾದ ಇಚ್ಛೆ.
ಕ್ಷಣಂಕ್ಷಣಂ ಸಮಾಲೋಕ್ಯಮಂಗಸ್ಪರ್ಶೇ ಕ್ಷಣಂಕ್ಷಣಮ್ ।। ಏಕಶಯ್ಯಾಸನಾಹಾರಂ ಲಪ್ಸ್ಯತೇಽನೇನ ಕ್ಷಣೇಕ್ಷಣೇ !
ಪ್ರತಿ ಕ್ಷಣವೂ ಅವನ ಅಂಗಗಳನ್ನು ನೋಡಿ, ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿ, ಹಾಸಿಗೆ, ಆಸನ, ಆಹಾರವನ್ನು ಕೂಡಾ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಅವಕಾಶ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.
ಯೋಯಂ ನ ಗೋಚರಃ ಕ್ವಾಪಿ ವಾಣೀಮನಸಯೋರಪಿ 4.2.93.
ಇದು ಎಲ್ಲಿಯೂ ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಮಾತಿನಿಂದಲೂ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದಲೂ ಗ್ರಹಿಸಲಾಗದು.
ಯೋಽಮುಂ ಸಕೃತ್ಸ್ಪೃಶೇಜ್ಜಂತುರ್ಯೋಮುಂ ಪಶ್ಯೇತ್ಸಕೃನ್ಮುದಾ । ನ ಸ ಭೂಯೋಭಿಜಾಯೇತ ಭವೇಚ್ಚಾನಂದಮೇದುರಃ
ಯಾರು ಅವನನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದರೂ ಅಥವಾ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಒಮ್ಮೆ ನೋಡಿದರೂ, ಅವರು ಮತ್ತೆ ಹುಟ್ಟುವುದಿಲ್ಲ; ಆನಂದದಿಂದ ತುಂಬಿರುತ್ತಾರೆ.
ಗೃಹಕ್ರೀಡನಕಂ ಮೇ ಸೌ ಯದಿ ಭೂಯಾತ್ಕಥಂಚನ
ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಇದು ನನ್ನ ಮನೆಯ ಆಟದ ವಸ್ತುವಾಗಿದೆಯೆಂದರೆ—
ವಿಧೇಃ ಸಮೀಹಿತಂ ಚೇತಿ ನೂನಂ ಜ್ಞಾತ್ವಾ ಸ ಸರ್ವವಿತ್
ವಿಧಿಯ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಖಚಿತವಾಗಿ ತಿಳಿದು, ಅವನು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತಿಳಿದವನು—
ಶ್ರುತ್ವೈತ್ಯಗಸ್ತಿಃ ಸ್ಕಂದಸ್ಯ ಭಾಷಿತಂ ಪರ್ಯಮೂಮುದತ್
ಇದನ್ನು ಕೇಳಿ, ಅಗಸ್ತ್ಯನು ಸ್ಕಂದನ ಮಾತುಗಳಿಂದ ಬಹಳ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟನು.
ವಿಧೇರಪಿ ಮನೋಜ್ಞಾತಂ ಶಂಭೋರಪಿ ಮನೋಗತಮ್ । । ಸಮ್ಯಕ್ಚಿತ್ತಂ ತ್ವಯಾ ಜ್ಞಾತಂ ನಮಸ್ತುಭ್ಯಂ ಚಿದಾತ್ಮನೇ
ವಿಧಿಯ ಉದ್ದೇಶವೂ, ಶಂಭುವಿನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿದ್ದದೂ ತಿಳಿಯಿತು; ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಸರಿ ಎಂದು ಅರಿತು, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರಗಳು, ಚೈತನ್ಯಸ್ವರೂಪ.