ನ ಪ್ರಾಯಶಸ್ತಪಸ್ವ್ಯೇಷ ಕ್ವ ತಪಃ ಕ್ವಾಸ್ತ್ರಧಾರಣಮ್
ಈತನಿಗೆ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುವ ಅಭ್ಯಾಸವೇ ಇಲ್ಲ; ಅವನು ಯಾವಾಗ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದನು, ಯಾವಾಗ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಹಿಡಿಯಲು ಕಲಿತನು?
ಅಸೌ ನ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀ ಸ್ಯಾತ್ಕೃತಪಾಣಿಗ್ರಹ ಸ್ಥಿತಿಃ 4.2.87.
ಈತನು ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿ ಎಂದೂ ಹೇಳಲು ಆಗದು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವನು ವಿವಾಹವಾದವನಾಗಿದ್ದಾನೆ.
ನ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋಭವತ್ಯೇಷ ಯತೋ ವೇದೋ ನ ವೇತ್ತ್ಯಮುಮ್
ಈತನು ವೇದವನ್ನು ತಿಳಿಯದೆ ಇರುವುದರಿಂದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೂ ಅಲ್ಲ.
ಕ್ಷತಾತ್ಸಂತ್ರಾಣನಾತ್ಕ್ಷತ್ರಂ ತತ್ಕ್ವಾಸ್ಮಿನ್ಪ್ರಲಯಪ್ರಿಯೇ
ಗಾಯಗೊಂಡವರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದರಿಂದ ಕ್ಷತ್ರ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ; ಆದರೆ ಈ ವಿನಾಶವನ್ನು ಇಷ್ಟಪಡುವವನಲ್ಲಿ ಆ ಗುಣ ಎಲ್ಲಿದೆ?
ಶೂದ್ರೋಪಿ ನ ಭವೇತ್ಪ್ರಾಯೋ ನಾಗಯಜ್ಞೋಪವೀತವಾನ್
ಈತನು ನಾಗಯಜ್ಞೋಪವೀತವನ್ನು ಧರಿಸದಿರುವುದರಿಂದ ಶೂದ್ರನೂ ಅಲ್ಲ.
ಸರ್ವಃ ಪ್ರಕೃತ್ಯಾ ಜ್ಞಾಯೇತ ಸ್ಥಾಣುಃ ಪ್ರಕೃತಿವರ್ಜಿತಃ
ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬನೂ ತನ್ನ ಸ್ವಭಾವದಿಂದಲೇ ಗುರುತಿಸಬಹುದು; ಆದರೆ ಸ್ಥಾವರನಿಗೆ ಸ್ವಭಾವವೇ ಇಲ್ಲ.
ಯೋಷಾಪಿ ನ ಭವೇದೇಷ ಯತೋಸೌ ಶ್ಮಶ್ರುಲಾನನಃ
ಈತನು ಹೆಂಗಸೂ ಅಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಅವನ ಮುಖದಲ್ಲಿ ಗಡ್ಡ ಮತ್ತು ಮೀಸೆ ಇದೆ.
ಬಾಲೋಪಿ ನ ಭವತ್ಯೇಷ ಯತೋಽಯಂ ಬಹುವಾರ್ಷಿಕಃ
ಈತನು ಮಗು ಕೂಡ ಅಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಅವನು ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳ ವಯಸ್ಸಿನವನು.
ಅತೋ ಯುವತ್ವಂ ಸಂಭಾವ್ಯಂ ನಾತ್ರ ನೂನಂ ಚಿರಂತನೇ
ಆದುದರಿಂದ, ಯುವಕನಾಗಿರಬಹುದು ಎಂದು ಊಹಿಸಬಹುದು, ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಪುರಾತನತೆ ಎಂದೂ ಇಲ್ಲ.
ಬ್ರಹ್ಮಾದೀನ್ಸಂಹರೇತ್ಪ್ರಾಂತೇ ತಥಾಪಿ ಚ ನ ಪಾತಕೀ
ಅವನಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮಾದಿಗಳನ್ನು ಕೊನೆಗೆ ನಾಶ ಮಾಡಿದರೂ ಕೂಡ, ಅವನು ಪಾಪಿ ಅಲ್ಲ.
ಅಹೋ ಧಾರ್ಷ್ಟ್ಯಂ ಮಹದ್ದೃಷ್ಟಂ ಜಟಿಲಸ್ಯಾದ್ಯ ಚಾದ್ಭುತಮ್ 4.2.87.
ಅಯ್ಯೋ, ಇವತ್ತಿನ ಈ ಜಟಾಧಾರಿಯ ಧೈರ್ಯ ಮತ್ತು ಆಶ್ಚರ್ಯ ಎಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದು!
ಏವಂಭೂತಾ ಭವಂತ್ಯೇವ ಮಾತಾಪಿತೃವಿವರ್ಜಿತಾಃ
ತಾಯಿ ತಂದೆಯಿಲ್ಲದವರು ಇಂಥವರಾಗುತ್ತಾರೆ.
ಸ್ವಚ್ಛಂದಚಾರಿಣೋಽನಾಥಾಃ ಸರ್ವತ್ರ ಸ್ವಾಭಿಮಾನಿನಃ
ಅನಾಥರು ತಮ್ಮ ಇಷ್ಟದಂತೆ ನಡೆಯುತ್ತಾರೆ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ತಮ್ಮ ಹೆಮ್ಮೆಯಿಂದಿರುತ್ತಾರೆ.
ಜಾಮಾತೄಣಾಂ ಸ್ವಭಾವೋಯಂ ಪ್ರಾಯಶೋ ಗರ್ವಭಾಜನಮ್
ಜಾಮಾತೃಗಳ ಸ್ವಭಾವವೇ ಹೆಮ್ಮೆಯ ಮೂಲವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ದ್ವಿಜರಾಜಃ ಸ ಗರ್ವಿಷ್ಠೋ ರೋಹಿಣೀಪ್ರೇಮನಿರ್ಭರಃ
ಆ ದ್ವಿಜರಾಜನು ಬಹಳ ಹೆಮ್ಮೆಯವನು, ರೋಹಿಣಿಗೆ ಅಪಾರ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ತುಂಬಿರುವವನು.
ಅಸ್ಯಾಹಂ ಗರ್ವಸರ್ವಸ್ವಂ ಹರಿಷ್ಯಾಮ್ಯೇವ ಶೂಲಿನಃ
ಈ ಶೂಲಧಾರಿಯ ಎಲ್ಲಾ ಹೆಮ್ಮೆಯನ್ನು ನಾನು ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ.
ತಥಾಸ್ಯಾಹಂ ಕರಿಷ್ಯಾಮಿ ಮಾನಹಾನಿಂ ಚ ಸರ್ವತಃ
ನಾನು ಅವನಿಗೆ ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯ ಮಾನಹಾನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತೇನೆ.
ಪ್ರಾಪ್ಯ ಸ್ವಭವನಂ ದೇವಾನಾಜುಹಾವ ಸವಾಸವಾನ್
ತಾನು ತನ್ನ ಮನೆಗೆ ತಲುಪಿದ ಮೇಲೆ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಇಂದ್ರನೊಡನೆ ಕರೆಯುವನು.
ಭವಂತು ಯಜ್ಞಸಂಭಾರಾನಾನಯಂತು ತ್ವರಾನ್ವಿತಾಃ
ಯಜ್ಞಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಬೇಗನೆ ಇಲ್ಲಿ ತಂದುಕೊಡಿ.
ಮಹಾಕ್ರತೂಪದ್ರಷ್ಟಾರಂ ಯಜ್ಞಪೂರುಷಮೇವ ಚ
ಯಜ್ಞಗಳ ಮಹಾನ್ ವೀಕ್ಷಕನನ್ನೂ, ಯಜ್ಞದ ಸ್ವರೂಪನನ್ನೂ ಕೂಡ ಇಲ್ಲಿ ತಂದುಕೊಡಿ.
ಪ್ರಾವರ್ತತ ತತಸ್ತಸ್ಯ ದಕ್ಷಸ್ಯ ಚ ಮಹಾಧ್ವರಃ 4.2.87.
ಆಮೇಲೆ ದಕ್ಷನ ಮಹಾ ಯಜ್ಞವು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.
ಅನೀಶ್ವರಾಂಸ್ತತೋ ವೇಧಾ ವ್ಯಾಜಂ ಕೃತ್ವಾ ಗೃಹಂ ಯಯೌ
ನಂತರ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನು ಶಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದೆ ಒಂದು ನೆಪವಿಟ್ಟು ತನ್ನ ಮನೆಗೆ ಹೋದನು.
ದಕ್ಷಯಜ್ಞೇ ಸಮಾಯಾತಾನ್ಸತೀಶ್ವರವಿವರ್ಜಿತಾನ್
ದಕ್ಷನ ಯಜ್ಞಕ್ಕೆ ಬಂದವರು, ಇಶ್ವರನೂ ಸತೀನೂ ಇಲ್ಲದೆ ಇದ್ದರು.
ದಕ್ಷಸ್ಯ ಹಿ ಶುಭೋದರ್ಕಮಿಚ್ಛನ್ಪ್ರೋವಾಚ ಚೇತಿ ವೈ ದಧೀಚಿರುವಾಚ
ದಕ್ಷನಿಗೆ ಶುಭವಾಗಲಿ ಎಂದು ಬಯಸಿ ದಧೀಚಿ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು.
ನ ಚಾಸ್ತಿ ತವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಂ ಕ್ವಾಪಿ ಕಸ್ಯಾಪಿ ನಿಶ್ಚಿತಮ್
ನಿನಗೆ ಎಲ್ಲಿಯೂ, ಯಾವ ವಿಷಯದಲ್ಲಿಯೂ ಶಕ್ತಿಯೇ ಇಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಖಚಿತ.
ನ ತಾದೃಙ್ನೇದಸಿ ಪ್ರಾಯಃ ಕ್ವಾಪಿ ಜ್ಞಾತೋ ಮಹಾಮತೇ
ಮಹಾಜ್ಞಾನದವನೇ, ನೀನು ಇಂತಹ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಿಯೂ ನಡೆದುಕೊಂಡವನಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ.
ಕರ್ತವ್ಯಶ್ಚೇತ್ತದಾಕಾರ್ಯಃ ಸ್ಯಾಚ್ಚೇತ್ಸಂಪತ್ತಿ ರೀದೃಶೀ
ಏನಾದರೂ ಮಾಡಬೇಕಾದರೆ, ಅದನ್ನು ಮಾಡಲಿ; ಇಂತಹ ಭಾಗ್ಯ ದೊರಕಿದರೆ.
ಸಾಕ್ಷಾಚ್ಚ ಸರ್ವೇ ಮಂತ್ರಾ ವೈ ಸಾಕ್ಷಾದ್ಯಜ್ಞಪುಮಾನಸೌ ಸಾಕ್ಷಾದ್ಬ್ರಹ್ಮಾ ಸ್ವಯಂ ಚೈಷ ಭೃಗುರ್ವೈ ಕರ್ಮಕಾಂಡವಿತ್
ಇಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಮಂತ್ರಗಳೂ ಇದ್ದಾರೆ, ಯಜ್ಞದ ಸ್ವರೂಪನು ಇದ್ದಾನೆ, ಬ್ರಹ್ಮನೂ ಇದ್ದಾನೆ, ಭೃಗು ಕೂಡ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ತಿಳಿದವನು.
ಅಯಂ ಪೂಷಾ ಭಗಸ್ತ್ವೇಷ ಇಯಂ ದೇವೀ ಸರಸ್ವತೀ
ಇಲ್ಲಿ ಪೂಷನು ಇದ್ದಾನೆ, ಭಗನು ಇದ್ದಾನೆ, ಈಕೆ ದೇವಿ ಸರಸ್ವತಿ.
ತ್ವಂ ಚ ದೀಕ್ಷಾಂ ಶುಭಾಂ ಪ್ರಾಪ್ತೋ ದೇವ್ಯಾ ಚ ಶತರೂಪಯಾ
ನೀನು ಶತರೂಪೆಯ ದೇವಿಯೊಡನೆ ಶುಭವಾದ ದೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದೀಯ.