ಸ್ವಯಮಿಂದ್ರಃ ಸ್ವಯಂ ವಾಯುಃ ಸ್ವಯಂ ಚಂದ್ರಃ ಸ್ವಯಂ ಯಮಃ
ಅವನೇ ಇಂದ್ರನಾದನು, ಅವನೇ ವಾಯುವಾದನು, ಅವನೇ ಚಂದ್ರನಾದನು, ಅವನೇ ಯಮನಾದನು.
ಸ್ವಯಮೀಶಾನರುದ್ರಾರ್ಕ ವಸೂನಾಂ ಪದಮಾದದೇ
ಅವನೇ ಈಶಾನ, ರುದ್ರ, ಅರ್ಕ ಮತ್ತು ವಸುಗಳ ಸ್ಥಾನವನ್ನೂ ಹಿಡಿದನು.
ನ ವೇದಾಧ್ಯಯನಂ ಚಕ್ರುರ್ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾಸ್ತದ್ಭಯಾದಿತಾಃ
ಆತನ ಭಯದಿಂದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ವೇದಪಾಠವನ್ನೇ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ.
ವಿಧ್ವಸ್ತಾ ಬಹುಶಃ ಸಾಧ್ವ್ಯಸ್ತೈರಮಾರ್ಗಕೃತಾಸ್ಪದೈಃ
ಅನ್ಯಾಯಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಸ್ಥಳಗಳಿಂದ ಅನೇಕ ಸದ್ಗುಣವಂತಿಯರು ನಾಶವಾಗಿದರು.
ಅಭೋಕ್ಷಿಷುರ್ದುರಾಚಾರಾಃ ಕ್ರೂರಕರ್ಮಪರಿಗ್ರಹಾಃ
ದುಷ್ಟರು, ಕ್ರೂರಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದವರು, ಅನ್ಯಾಯವಾಗಿ ಭೋಗಿಸಿದರು.
ಜ್ಯೋತೀಂಷಿ ನ ಪ್ರದೀಪ್ಯಂತಿ ತದ್ಭಯಾಕುಲಿತಾನ್ಯಹೋ 4.2.71.
ಆತನ ಭಯದಿಂದ, ದೀಪಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಹಚ್ಚಲಾಗದೆ, ಎಲ್ಲರೂ ಭಯಭೀತರಾಗಿದ್ದರು.
ಧರ್ಮಕ್ರಿಯಾವಿಲುಪ್ತಾಶ್ಚ ಪ್ರವೃತ್ತಾಃ ಸುಕೃತೇತರಾಃ
ಧರ್ಮಕರ್ಮಗಳು ನಾಶವಾಗಿ, ಪಾಪಕಾರ್ಯಗಳೇ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದವು.
ಸಸ್ಯಾನಿ ತದ್ಭಯಾತ್ಸೂತೇ ತ್ವನುಪ್ತಾಪಿ ವಸುಂಧರಾ
ಆತನ ಭಯದಿಂದ ಭೂಮಿಯು ಬಿತ್ತದೆ ಕೂಡ ಧಾನ್ಯಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿತು.
ಬಂದೀಕೃತಾಃ ಸುರರ್ಷೀಣಾಂ ಪತ್ನ್ಯಸ್ತೇನಾತಿದರ್ಪಿಣಾ
ಆ ಅತಿಯಾದ ಗರ್ವಿಯಾತನಿಂದ ದೇವರ್ಷಿಗಳ ಪತ್ನಿಯರನ್ನು ಬಂಧಿಸಲಾಯಿತು.
ಮರ್ತ್ಯಾ ಅಮರ್ತ್ಯಾನ್ಸ್ವಗೃಹಂ ಪ್ರಾಪ್ತಾನಪಿ ಭಯಾರ್ದಿತಾಃ
ಮನುಷ್ಯರು ಭಯದಿಂದ, ತಮ್ಮ ಮನೆಗೆ ಬಂದ ಅಮರರನ್ನು ಕೂಡ ಸ್ವಾಗತಿಸಲಿಲ್ಲ.
ನ ಕೌಲೀನ್ಯಂ ನ ಸದ್ವೃತ್ತಂ ಮಹತ್ತ್ವಾಯ ಪ್ರಕಲ್ಪತೇ
ಕುಲವೈಭವವೂ, ಸದಾಚಾರವೂ, ಮಹತ್ವಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯವೆಂದು ಎಣಿಸಲ್ಪಡಲಿಲ್ಲ.
ವಿಪದ್ಯಪಿ ಹಿ ತೇ ಧನ್ಯಾ ನ ಯೇ ದೈನ್ಯಪ್ರಣೋದಿತಾಃ
ದುಃಖದಿಂದ ಪ್ರೇರಿತರಾಗದವರು, ದುಃಖದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಧನ್ಯರಾಗುತ್ತಾರೆ.
ಪಂಚತ್ವಮೇವ ಹಿ ವರಂ ಲೋಕೇ ಲಾಘವವರ್ಜ್ಜಿತಮ್
ಇಹಲೋಕದಲ್ಲಿ ಅಪಮಾನದೊಂದಿಗೆ ಬದುಕುವುದಕ್ಕಿಂತ ಸಾವು ಉತ್ತಮ.
ತ ಏವ ಲೋಕೇ ಜೀವಂತಿ ಪುಣ್ಯಭಾಜಸ್ತ ಏವ ವೈ
ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಪುಣ್ಯವಂತರು ಮಾತ್ರ ನಿಜವಾಗಿ ಬದುಕುತ್ತಾರೆ.
ಕದಾಚಿತ್ಸಂಪದುದಯಃ ಕದಾಚಿದ್ವಿಪದುದ್ಗಮಃ
ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಐಶ್ವರ್ಯ ಬರುತ್ತದೆ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅಪಾಯ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.
ಉದಯಾನುದಯೌ ಪ್ರಾಜ್ಞೈರ್ದ್ರಷ್ಟವ್ಯೌ ಪುಷ್ಪವಂತಯೋಃ 4.2.71.
ಬುದ್ಧಿವಂತರು, ಭಾಗ್ಯದ ಏರುಪೇರನ್ನು ಹೂವಿನ ಹೂವಿನಂತೆ ನೋಡಬೇಕು.
ಯಸ್ತ್ವಾಪದಂ ಸಮಾಸಾದ್ಯ ದೈನ್ಯಗ್ರಸ್ತೋ ವಿಪದ್ಯತೇ
ಆದರೆ ಯಾರು ಅಪಾಯವನ್ನು ಎದುರಿಸಿ, ದುಃಖದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ, ಸೋತುಹೋಗುತ್ತಾರೆ,
ಆಪದ್ಯಪಿ ಹಿ ಯೇ ಧೀರಾ ಇಹ ಲೋಕೇ ಪರತ್ರ ಚ
ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ, ಅಪಾಯ ಬಂದರೂ ಧೈರ್ಯದಿಂದಿರುವವರು,
ಭ್ರಷ್ಟರಾಜ್ಯಾಶ್ಚ ವಿಬುಧಾ ಮಹೇಶಂ ಶರಣಂ ಗತಾಃ
ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದರೂ ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮಹಾದೇವನ ಆಶ್ರಯವನ್ನು ಪಡೆದರು.
ಮಾಹೇಶ್ವರೀಂ ಸಮಾಸಾದ್ಯ ಭವಾನ್ಯಾಜ್ಞಾಂ ಪ್ರಹೃಷ್ಟವತ್
ಮಹಾದೇವಿಯ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ, ಭವಾನಿಯ ಆದೇಶವನ್ನು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು.
ಕಾಲರಾತ್ರೀಂ ಸಮಾಹೂಯ ಕಾಂತ್ಯಾ ತ್ರೈಲೋಕ್ಯಸುಂದರೀಮ್
ಮೂರು ಲೋಕಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಸುಂದರಳಾದ ಕಾಲರಾತ್ರಿಯನ್ನು ಕರೆಯಲಾಯಿತು.
ಕಾಲರಾತ್ರೀ ಸಮಾಸಾದ್ಯ ತಂ ದೈತ್ಯಂ ದುಷ್ಟಚೇಷ್ಟಿತಮ್
ಕಾಲರಾತ್ರಿ ಆ ದುಷ್ಟ ಕಾರ್ಯಗಳ ದೈತ್ಯನ ಎದುರು ನಿಂತಳು.
ತ್ರಿಲೋಕೀಂ ಲಭತಾಮಿಂದ್ರಸ್ತ್ವಂ ತು ಯಾಹಿ ರಸಾತಲಮ್
'ಇಂದ್ರನು ಮೂರು ಲೋಕಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲಿ; ನೀನು ರಸಾತಳಕ್ಕೆ ಹೋಗು' ಎಂದು ಹೇಳಿತು.
ಅಥ ಚೇದ್ಗರ್ವಲೇಶೋಽಸ್ತಿ ತದಾಯಾಹಿ ಸಮಾಜಯೇ
'ನಿನ್ನಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಮ್ಮೆ ಉಳಿದಿದ್ದರೆ, ಬಾ ನನ್ನೊಡನೆ ಯುದ್ಧ ಮಾಡು' ಎಂದಳು.
ಇತಿ ವಕ್ತುಂ ಮಹಾದೇವ್ಯಾ ಮಹಾಮಂಗಲರೂಪಯಾ
ಹೀಗೆ ಮಹಾಮಂಗಳದ ರೂಪವಾದ ಮಹಾದೇವಿ ಮಾತಾಡಿದರು.
ಅತೋ ಯದುಚಿತಂ ಕರ್ತುಂ ತದ್ವಿಧೇಹಿ ಮಹಾಸುರ 4.2.71.
'ಆದ್ದರಿಂದ, ಮಹಾಸುರನೇ, ಈಗ ನಿನಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾದುದನ್ನು ಮಾಡು' ಎಂದಳು.
ಇತ್ಯಾಕರ್ಣ್ಯ ವಚೋ ದೇವ್ಯಾ ಮಹಾಕಾಲ್ಯಾಃ ಸ ದೈತ್ಯರಾಟ್
ಮಹಾಕಾಳಿಯ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಆ ದೈತ್ಯರಾಯನು ಕೇಳಿದನು.
ತ್ರೈಲೋಕ್ಯಮೋಹಿನೀ ಹ್ಯೇಷಾ ಪ್ರಾಪ್ತಾ ಮದ್ಭಾಗ್ಯಗೌರವೈಃ
'ಮೂರು ಲೋಕಗಳನ್ನೂ ಮೋಹಗೊಳಿಸುವಳು ನನ್ನ ಭಾಗ್ಯ ಮತ್ತು ಪುಣ್ಯದಿಂದ ಬಂದಿದ್ದಾಳೆ.
ಏತದರ್ಥಂ ಹಿ ದೇವರ್ಷಿ ನೃಪಾ ಬಂದೀ ಕೃತಾ ಮಯಾ
ಈ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ, ದೇವರ್ಷೇ, ನಾನು ದೇವರುಗಳನ್ನೂ ರಾಜರುಗಳನ್ನೂ ಬಂಧಿಸಿದ್ದೇನೆ.
ಅವಶ್ಯಂ ಯಸ್ಯ ಯೋಗ್ಯಂ ಯತ್ತತ್ತಸ್ಯೇಹೋಪತಿಷ್ಠತೇ
ಯಾರಿಗೇನು ಯೋಗ್ಯವೋ, ಅವನಿಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಅದೇ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ.