ಕಥಯಿತ್ವೇತಿ ದೇವೇಶಸ್ತತ್ಕೃತ್ತಿಂ ಪರಿಗೃಹ್ಯ ಚ
ಈ ರೀತಿ ದೇವತೆಗಳ ಅಧಿಪತಿ ಹೇಳಿ, ಆ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದರು.
ಮಹಾಮಹೋತ್ಸವೋ ಜಾತಸ್ತಸ್ಮಿನ್ನಹನಿ ಕುಂಭಜ
ಆ ದಿನದಲ್ಲಿ, ಕುಂಭಜ, ಅಲ್ಲಿ ಮಹಾ ಮಹೋತ್ಸವ ನಡೆಯಿತು.
ಯತ್ರಚ್ಛತ್ರೀಕೃತೋ ದೈತ್ಯಃ ಶೂಲಮಾರೋಪ್ಯ ಭೂತಲೇ
ಅಲ್ಲಿ, ದೈತ್ಯನು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಶೂಲಕ್ಕೆ ತೂರಲ್ಪಟ್ಟು ಶಮನಗೊಂಡನು.
ತಸ್ಮಿನ್ಕುಂಡೇ ನರಃ ಸ್ನಾತ್ವಾ ಕೃತ್ವಾ ಚ ಪಿತೃತರ್ಪಣಮ್
ಆ ಕುಂಡದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ತರ್ಪಣ ಮಾಡಿದವನು—
ಸ್ಕಂದ ಉವಾಚ ಕಾಕಾ ಹಂಸತ್ವಮಾಪನ್ನಾಸ್ತತ್ತೀರ್ಥಸ್ಯ ಪ್ರಭಾವತಃ ।। 4.2.68.
ಸ್ಕಂದನು ಹೇಳಿದನು: ಆ ತೀರ್ಥದ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಕಾಗೆಗಳು ಹಂಸರೂಪವನ್ನು ಪಡೆದವು.
ಏಕದಾ ಕೃತ್ತಿವಾಸೇ ತು ಚೈತ್ರ್ಯಾಂ ಯಾತ್ರಾಽಭವತ್ಪುರಾ
ಒಂದು ವೇಳೆ ಕೃತ್ತಿವಾಸದಲ್ಲಿ ಚೈತ್ರ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಯಾತ್ರೆ ನಡೆಯಿತು.
ಬಹುದೇವಲಕೈರ್ವಿಪ್ರ ತಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಪಕ್ಷಿಣೋ ಮಿಲನ್
ಅಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ನೋಡಿ, ಬಹಳಷ್ಟು ಹಕ್ಕಿಗಳು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿದವು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ.
ಬಲಿಪುಷ್ಟೈರಪುಷ್ಟಾಂಗಾ ರಟತಃ ಕರಟಾಃ ಕಟು
ಬಲಿಷ್ಠ ಹಾಗೂ ದುರ್ಬಲ ಅಂಗಗಳಿರುವ ಕೋತಿಗಳು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಕೂಗುತ್ತಾ ಇದ್ದವು.
ತೇ ಹನ್ಯಮಾನಾ ನ್ಯಪತಂಸ್ತಸ್ಮಿನ್ಕುಂಡೇ ನಭೋಂಗಣಾತ್
ಅವು ಹೊಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟು ಆಕಾಶದಿಂದ ಆ ಕುಂಡದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದವು.
ಆಶ್ಚರ್ಯವಂತಸ್ತತ್ರತ್ಯಾ ಯಾತ್ರಾಯಾಂ ಮಿಲಿತಾ ಜನಾಃ
ಅಲ್ಲಿ ಯಾತ್ರೆಗೆ ಸೇರಿದ್ದ ಜನರು ಅದನ್ನು ನೋಡಿ ಆಶ್ಚರ್ಯಪಟ್ಟರು.
ಅಸ್ಮಾಸು ವೀಕ್ಷಮಾಣೇಷು ಕಾಕಾಃ ಕುಂಡೇತ್ರ ಯೇ ಪತನ್
ನಾವು ನೋಡುತ್ತಿರುವಾಗ, ಆ ಕುಂಡದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದ ಕಾಗೆಗಳು—
ಹಂಸತೀರ್ಥಂ ತದಾರಭ್ಯ ಕೃತ್ತಿವಾಸ ಸಮೀಪತಃ
ಆ ದಿನದಿಂದ ಕೃತ್ತಿವಾಸದ ಹತ್ತಿರದ ತೀರ್ಥವು ಹಂಸತೀರ್ಥವೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿತು.
ಅತೀವ ಮಲಿನಾತ್ಮಾನೋ ಮಹಾಮಲಿನ ಕರ್ಮಭಿಃ
ಅತಿ ಮಾಲಿನ್ಯದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಆತ್ಮಗಳು, ತುಂಬಾ ಕೆಟ್ಟ ಕರ್ಮಗಳಿಂದ—
ಕಾಶ್ಯಾಂ ಸದೈವ ವಸ್ತವ್ಯಂ ಸ್ನಾತವ್ಯಂ ಹಂಸತೀರ್ಥಕೇ
ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಸದಾ ವಾಸ ಮಾಡಬೇಕು ಮತ್ತು ಹಂಸತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಬೇಕು.
ಕಾಶ್ಯಾಂ ಲಿಂಗಾನ್ಯನೇಕಾನಿ ಮುನೇ ಸಂತಿ ಪದೇಪದೇ 4.2.68.
ಮುನಿಯೇ, ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹೆಜ್ಜೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಅನೇಕ ಲಿಂಗಗಳು ಇದ್ದವೆ.
ಕೃತ್ತಿವಾಸಂ ಸಮಾರಾಧ್ಯ ಭಕ್ತಿಯುಕ್ತೇನ ಚೇತಸಾ
ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ತುಂಬಿದ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಕೃತ್ತಿವಾಸನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದರೆ,
ಜಪೋ ದಾನಂ ತಪೋ ಹೋಮಸ್ತರ್ಪಣಂ ದೇವತಾರ್ಚನಮ್
ಜಪ, ದಾನ, ತಪಸ್ಸು, ಹೋಮ, ತರ್ಪಣ ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳ ಆರಾಧನೆ—
ತೀರ್ಥಂ ತ್ವನಾದಿಸಂಸಿದ್ಧಮೇತತ್ಕಲಶಸಂಭವ
ಇದು ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಿಂದಲೇ ಪವಿತ್ರವಾದ ತೀರ್ಥ, ಕಲಶದಿಂದ ಉದ್ಭವವಾಗಿದೆ.
ಏತಾನಿ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗಾನಿಚ್ಛನ್ನಾನಿ ಸ್ಯುರ್ಯುಗೇಯುಗೇ
ಈ ಸಿದ್ಧ ಲಿಂಗಗಳು ಪ್ರತಿಯುಗದಲ್ಲಿಯೂ ಗುಪ್ತವಾಗಿ ಇರುತ್ತವೆ.
ಹಂಸತೀರ್ಥಸ್ಯ ಪರಿತೋ ಲಿಂಗಾನಾಮಯುತಂ ಮುನೇ
ಹಂಸತೀರ್ಥದ ಸುತ್ತಲೂ, ಮುನಿಯೇ, ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ಲಿಂಗಗಳು ಇದ್ದವೆ.
ಏಕೈಕಂ ಸಿದ್ಧಿದಂ ನೃಣಾಮವಿಮುಕ್ತನಿವಾಸಿನಾಮ್
ಅವಿಮುಕ್ತದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಜನರಿಗೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಲಿಂಗವೂ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.
ಲೋಮಶೇಶಂ ಮಹಾಲಿಂಗಂ ಲೋಮಶೇನ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತಮ್
ಲೋಮಶನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದ ಮಹಾಲಿಂಗವನ್ನು ಲೋಮಶೇಶ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಮಾಲತೀಶಂ ಶುಭಂ ಲಿಂಗಂ ಕೃತ್ತಿವಾಸೋತ್ತರೇ ಮಹತ್
ಕೃತ್ತಿವಾಸನ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಶುಭಕರವಾದ ಮಾಲತೀಶ ಲಿಂಗ ಇದೆ.
ಅಂತಕೇಶ್ವರ ಸಂಜ್ಞಂ ಚ ಲಿಂಗಂ ತದ್ರುದ್ರದಿಕ್ಸ್ಥಿತಮ್
ಅಮ್ತಕೇಶ್ವರ ಎಂಬ ಲಿಂಗವು ರುದ್ರನ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ.
ಜನಕೇಶಂ ಮಹಾಲಿಂಗಂ ತತ್ಪಾರ್ಶ್ವೇ ಜ್ಞಾನದಂ ಪರಮ್ 4.2.68.
ಅದರ ಪಕ್ಕದಲ್ಲೇ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ನೀಡುವ ಮಹಾಲಿಂಗವಾದ ಜನಕೇಶ ಇದೆ.
ತದುತ್ತರೇ ಮಹಾಮೂರ್ತಿರಸಿತಾಂಗೋಸ್ತಿ ಭೈರವಃ
ಅದರ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಪ್ಪು ಅಂಗಗಳಿರುವ ಭೈರವನ ಮಹಾರೂಪ ಇದೆ.
ಶುಷ್ಕೋದರೀ ಚ ತತ್ರಾಸ್ತಿ ದೇವೀ ವಿಕಟಲೋಚನಾ
ಅಲ್ಲಿಯೇ ಭಯಾನಕ ಕಣ್ಣುಗಳಿರುವ ದೇವಿಯಾದ ಶುಷ್ಕೋದರಿ ಇದ್ದಾಳೆ.
ಅಗ್ನಿಜಿಹ್ವೋಸ್ತಿ ವೇತಾಲಸ್ತಸ್ಯಾ ದೇವ್ಯಾಸ್ತು ನೈರ್ಋತೇ
ಆ ದೇವಿಯ ದಕ್ಷಿಣ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿಜಿಹ್ವ ಎಂಬ ವೇತಾಳನು ಇದೆ.
ವೇತಾಲಕುಂಡಂ ತತ್ರಾಸ್ತಿ ಸರ್ವವ್ಯಾಧಿವಿಘಾತಕೃತ್
ಅಲ್ಲಿಯೇ ಎಲ್ಲಾ ರೋಗಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವ ವೇತಾಳಕುಂಡ ಇದೆ.
ವೇತಾಲಕುಂಡೇ ಸುಸ್ನಾತೋ ವೇತಾಲಂ ಪ್ರಣಿಪತ್ಯ ಚ
ವೇತಾಳಕುಂಡದಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ವೇತಾಳನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದವನು,