ಛಾಯಾ ಪ್ರಕಂಪತೇ ಯಸ್ಯ ದೇಹಬಂಧೇಪಿ ನಿಶ್ಚಲೇ
ಯಾರ ನೆರಳು, ದೇಹ ಸ್ಥಿರವಾಗಿದ್ದರೂ, ಕಂಪಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆ,
ನಿಜಸ್ಯ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಸ್ಯ ನೀರಾಜ್ಯಮುಕುರಾದಿಷು
ಯಾರಿಗಾದರೂ ನೀರು, ತುಪ್ಪ ಅಥವಾ ಕನ್ನಡಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪ್ರತಿಬಿಂಬವೇ ಕಾಣಿಸದಿದ್ದರೆ,
ಮತಿರ್ಭ್ರಶ್ಯೇತ್ಸ್ಖಲೇದ್ವಾಣೀ ಧನುರೈದ್ರಂ ನಿರಕ್ಷಿತೈ
ಯಾರ ಮನಸ್ಸು ಗೊಂದಲವಾಗಿಬಿಡುತ್ತದೋ, ಮಾತು ಅಡಕಡಕೆಯಾಗಿಬಿಡುತ್ತದೋ, ಅಥವಾ ಧನುಸ್ಸಿನ ತಂತಿ ಕೈಯಿಂದ ಜಾರಿ ಹೋಗುತ್ತದೋ,
ದಿವಾ ಚ ತಾರಕಾಚಕ್ರಂ ರಾತ್ರೌ ವ್ಯೋಮವಿತಾರಕಮ್
ಯಾರಿಗಾದರೂ ಹಗಲು ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ವಲಯ ಅಥವಾ ರಾತ್ರಿ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಕಾಣಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆ,
ಭೂರುಹೇ ಭೂಧರಾಗ್ರೇ ಚ ಗಂಧರ್ವನಗರಾಲಯಮ್
ಯಾರಿಗಾದರೂ ಮರದ ಮೇಲೆಯೂ ಅಥವಾ ಬೆಟ್ಟದ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಗಂಧರ್ವರ ನಗರಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆ,
ಸರ್ವೇಷ್ವೇತೇಷು ಚಿಹ್ನೇಷು ಯದ್ಯೇಕಮಪಿ ವೀಕ್ಷತೇ
ಈ ಎಲ್ಲಾ ಲಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದರೂ ಯಾರಿಗಾದರೂ ಕಾಣಿಸಿದರೆ,
ಕರಾವರುದ್ಧ ಶ್ರವಣಃ ಶೃಣೋತಿ ನ ಯದಾ ಧ್ವನಿಮ್
ಯಾರ ಕಿವಿಗಳನ್ನು ಕೈಯಿಂದ ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡರೂ, ಯಾವುದೇ ಶಬ್ದವೇ ಕೇಳಿಸದಿದ್ದರೆ,
ಯಃ ಪಶ್ಯೇದಾತ್ಮನಶ್ಛಾಯಾಂ ದಕ್ಷಿಣಾಶಾ ಸಮಾಶ್ರಿತಾಮ್
ಯಾರು ತನ್ನ ನೆರಳನ್ನು ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವಂತೆ ನೋಡುತ್ತಾನೋ,
ಪ್ರೋಹ್ಯತೇ ಭಕ್ಷ್ಯತೇ ವಾಪಿ ಪಿಶಾಚಾಸುರವಾಯಸೈಃ 4.1.42.
ಅವನು ಪಿಶಾಚಿಗಳು, ಭೂತಗಳು ಅಥವಾ ಕಾಗೆಗಳಿಂದ ಓಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೂ, ತಿಂದುಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟರೂ,
ರಾಸಭೈಃ ಕರಭೈಃ ಕೀಶೈಃ ಶ್ವೇನೈರಶ್ವತರೈರ್ಬಕೈಃ
ಅಥವಾ ಅವನ ಮೇಲೆ ಕತ್ತೆಗಳು, ಒಂಟೆಗಳು, ಕೋತಿಗಳು, ನಾಯಿಗಳು, ಕುದುರೆಗಳು ಅಥವಾ ಕೊಕ್ಕರೆಗಳು ದಾಳಿ ಮಾಡಿದರೂ,
ಗಂಧಪುಷ್ಪಾಂಶುಕೈಃ ಶೋಣೈಃ ಸ್ವಾಂ ತನುಂ ಭೂಷಿತಾಂ ನರಃ
ಅಥವಾ ಒಬ್ಬನು ತನ್ನ ದೇಹವನ್ನು ಸುಗಂಧ ಹೂವುಗಳು, ಕೆಂಪು ಬಟ್ಟೆಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದಂತೆ ಕಂಡರೂ,
ಪಾಂಸುರಾಶಿ ಚ ವಲ್ಮೀಕಂ ಯೂಪದಂಡಮಥಾಪಿ ವಾ
ಅಥವಾ ಧೂಳಿನ ಗುಡ್ಡ, ಪಿಪ್ಪಿಲಿಕಾಶಯ ಅಥವಾ ಯಜ್ಞದ ಕಂಬವನ್ನು ಕಂಡರೂ,
ರಾಸಭಾರೂಢಮಾತ್ಮಾನಂ ತೈಲಾಭ್ಯಕ್ತಂ ಚ ಮುಂಡಿತಮ್
ಅಥವಾ ತನ್ನನ್ನು ಕತ್ತೆಯ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತಿರುವಂತೆ, ಎಣ್ಣೆ ಹಚ್ಚಿಕೊಂಡಿರುವಂತೆ ಅಥವಾ ತಲೆ ಮುಂಡನ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿರುವಂತೆ ಕಂಡರೂ,
ಸ್ವಮೌಲೌ ಸ್ವತನೌ ವಾಪಿ ಯಃ ಪಶ್ಯೇತ್ಸ್ವಪ್ನಗೋ ನರಃ
ಯಾರು ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ತಲೆ ಅಥವಾ ದೇಹವನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾನೋ,
ಲೋಹದಂಡಧರಂ ಕೃಷ್ಣಂ ಪುರುಷಂ ಕೃಷ್ಣವಾಸಸಮ್
ಅಥವಾ ಕಪ್ಪು ಬಟ್ಟೆ ಧರಿಸಿದ, ಕಬ್ಬಿಣದ ದಂಡ ಹಿಡಿದ ಕಪ್ಪು ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಕಂಡರೂ,
ಕಾಲೀ ಕುಮಾರೀ ಯಂ ಸ್ವಪ್ನೇ ಬದ್ನೀಯಾದ್ಬಾಹು ಪಾಶಕೈಃ
ಅಥವಾ ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಕಾಲಿ ಅಥವಾ ಕುಮಾರಿ ದೇವತೆ ಅವನನ್ನು ಕೈಗೆ ಪಾಶಗಳಿಂದ ಕಟ್ಟಿದಂತೆ ಕಂಡರೂ,
ನರೋ ಯೋ ವಾನರಾರೂಢೋ ಯಾಯಾತ್ಪ್ರಾಚೀದಿಶಂ ಸ್ವಪನ್
ಒಬ್ಬನು ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಕೋತಿಯ ಮೇಲೆ ಏರಿ ಪೂರ್ವದಿಕ್ಕಿಗೆ ಹೋಗಿದ್ದರೆ—
ಕೃಪಣೋಪಿ ವದಾನ್ಯಃ ಸ್ಯಾದ್ವದಾನ್ಯಃ ಕೃಪಣೋ ಯದಿ
ಕಂಜನು ಕೂಡ ಉದಾರನಾಗಬಹುದು; ಉದಾರನು ಕಂಜನಾದರೆ ಹಾಗೆ ಆಗುತ್ತದೆ.
ಏತಾನಿ ಕಾಲಚಿಹ್ನಾನಿ ಸಂತ್ಯನ್ಯಾನಿ ಬಹೂನ್ಯಪಿ 4.1.42.
ಇವು ಕಾಲದ ಗುರುತುಗಳು; ಇಂತಹ ಹಲವಾರು ಗುರುತುಗಳು ಇನ್ನೂ ಇವೆ.
ನ ಕಾಲವಂಚನೋಪಾಯಂ ಮುನೇನ್ಯಮವಯಾಮ್ಯಹಮ್
ಮುನಿಯೇ, ನಾನು ಕಾಲವನ್ನು ಮೋಸಗೊಳಿಸುವ ಯಾವ ಉಪಾಯವನ್ನೂ ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ.
ತಾವದ್ಗರ್ಜಂತಿ ಪಾಪಾನಿ ತಾವದ್ಗರ್ಜೇದ್ಯಮೋ ನೃಪಃ
ಪಾಪಗಳು ಗರ್ಜಿಸುವಷ್ಟು ಕಾಲ, ಯಮನು ಕೂಡ ಗರ್ಜಿಸುತ್ತಾನೆ, ಅರಸನೇ.
ಪ್ರಾಪ್ತವಿಶ್ವೇಶ್ವರಾವಾಸಃ ಪೀತೋತ್ತರವಹಾಪಯಾಃ
ಹಳದಿ ಬಟ್ಟೆ ಧರಿಸಿ, ವಿಶ್ವನಾಥನ ಮನೆಗೆ ತಲುಪಿದವನು—
ಕರಿಷ್ಯೇತ್ಕುಪಿತಃಕಾಲಃ ಕಿಂಕಾಶೀವಾಸಿನಾಂ ನೃಣಾಮ್
ಕೋಪಗೊಂಡ ಕಾಲನು, ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವರಿಗೆ ಏನು ಮಾಡಬಹುದು?
ಯಥಾ ಪ್ರಯಾತಿ ಶಿಶುತಾ ಕೌಮಾರಂ ಚ ಯಥಾ ಗತಮ್
ಹೆಗ್ಗುರುತು ಹೀಗೆ: ಹೇಗೆ ಬಾಲ್ಯವು ಯೌವನಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ, ಹೋದದು ಹೀಗೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ.
ಯಾವನ್ನಹಿ ಜರಾಕ್ರಾಂತಿರ್ಯಾವನ್ನೇಂದ್ರಿಯವೈಕ್ಲವಮ್
ಮೂಡಾಪುಟ್ಟಿಕೆ ಬಾರದವರೆಗೂ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ದುರ್ಬಲವಾಗದವರೆಗೂ—
ಅನ್ಯಾನಿ ಕಾಲಲಕ್ಷ್ಮಾಣಿ ತಿಷ್ಠಂತು ಕಲಶೋದ್ಭವ
ಮಡಕೆ ಜನಿಸಿದವನೇ, ಇನ್ನುಳಿದ ಕಾಲದ ಗುರುತುಗಳು ಇದ್ದಿರಲಿ.
ಪರಾಭೂತೋ ಹಿ ಜರಯಾ ಸರ್ವೈಶ್ಚ ಪರಿಭೂಯತೇ
ಮೂಡಾಪುಟ್ಟಿಕೆಗೆ ಒಳಗಾದವನನ್ನು ಎಲ್ಲರೂ ತಿರಸ್ಕರಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಸುತಾವಾಕ್ಯಂ ನ ಕುರ್ವಂತಿ ಪತ್ನೀ ಪ್ರೇಮಾಪಿ ಮುಂಚತಿ
ಮಕ್ಕಳು ಅವನ ಮಾತು ಕೇಳುವುದಿಲ್ಲ, ಹೆಂಡತಿ ಕೂಡ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಡುತ್ತಾಳೆ.
ಆಶ್ಲಿಷ್ಟಂ ಜರಯಾ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಪರಯೋಷಿದ್ವಿಶಂಕಿತಾ 4.1.42.
ಮೂಡಾಪುಟ್ಟಿಕೆಯಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವನನ್ನು ನೋಡಿ, ಬೇರೆ ಹೆಂಗಸರು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದಿರುತ್ತಾರೆ.
ನ ಜರಾ ಸದೃಶೋ ವ್ಯಾಧಿರ್ನ ದುಃಖಂ ಜರಯಾ ಸಮಮ್
ಮೂಡಾಪುಟ್ಟಿಕೆಯಂತು ಬೇರೆ ಯಾವ ರೋಗವೂ ಇಲ್ಲ, ಅದಕ್ಕಿಂತ ದೊಡ್ಡ ದುಃಖವೂ ಇಲ್ಲ.