ಶಸ್ತಾ ಗ್ರೀವಾ ತ್ರಿರೇಖಾಂಕಾ ತ್ವವ್ಯಕ್ತಾಸ್ಥಿಃ ಸುಸಂಹತಾ
ಮೂವರುಳ ರೇಖೆಗಳಿರುವ, ಎಲುಬುಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಲ್ಲದ, ಚೆನ್ನಾಗಿ ಜೋಡಣೆಯಾದ ಕುತ್ತಿಗೆ ಉತ್ತಮವಾದದು.
ಸ್ಥೂಲಗ್ರೀವಾ ಚ ವಿಧವಾ ವಕ್ರಗ್ರೀವಾ ಚ ಕಿಂಕರೀ 4.1.37.
ದಪ್ಪ ಕುತ್ತಿಗೆಯ ವಿಧವೆ ಅಥವಾ ವಕ್ರವಾದ ಕುತ್ತಿಗೆಯ ದಾಸಿ.
ಚಿಬುಕಂದ್ವಯಂಗುಲಂ ಶಸ್ತಂ ವೃತ್ತಂ ಪೀನಂ ಸುಕೋಮಲಮ್
ಎರಡು ಬೆರಳಷ್ಟು ಅಗಲದ, ವೃತ್ತಾಕಾರದ, ತುಂಬಿದ ಮತ್ತು ಮೃದುವಾದ ತುಟಿಯು ಉತ್ತಮವಾದದು.
ಹನುಶ್ಚಿಬುಕಸಂಲಗ್ನಾ ನಿರ್ಲೋಮಾ ಸುಘನಾಶುಭಾ
ಹನು ತುಟಿಗೆ ಜೋಡನೆಯಾಗಿ, ಕೂದಲಿಲ್ಲದೆ, ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಮತ್ತು ಶುಭವಲ್ಲದದು.
ಶಸ್ತೌ ಕಪೋಲೌ ವಾಮಾಕ್ಷ್ಯಾಃ ಪೀನೌ ವೃತ್ತೌ ಸಮುನ್ನತೌ
ಸುಂದರೆಯ ಕಪೋಲಗಳು ತುಂಬಿದವು, ವೃತ್ತಾಕಾರದವು ಮತ್ತು ಎತ್ತಿರುವವು ಉತ್ತಮವಾದವು.
ಸಮಂ ಸಮಾಂಸಂ ಸುಸ್ನಿಗ್ಧಂ ಸ್ವಾಮೋದಂ ವರ್ತುಲಂ ಮುಖಮ್
ಮುಖ ಸಮವಾಗಿದ್ದು, ಮಾಂಸ ತುಂಬಿದ್ದು, ತುಂಬಾ ಮೃದುವಾಗಿದ್ದು, ಸುಗಂಧವಾಗಿದ್ದು, ವೃತ್ತಾಕಾರದಾಗಿರಬೇಕು.
ಪಾಟಲೋ ವರ್ತುಲಃ ಸ್ನಿಗ್ಧೋ ಲೇಖಾಭೂಷಿತಮಧ್ಯಭೂಃ
ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದ, ವೃತ್ತಾಕಾರದ, ಮೃದುವಾದ, ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ರೇಖೆಯಿರುವದು ಅಲಂಕಾರವಾಗಿದೆ.
ಕೃಶಃ ಪ್ರಲಂಬಃ ಸ್ಫುಟಿತೋ ರೂಕ್ಷೋ ದೌರ್ಭಾಗ್ಯಸೂಚಕಃ
ಬರೀ, ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದಿರುವ, ಬಿರುಕು ಬಿದ್ದ, ಒಣಗಿದವು ದುರ್ಭಾಗ್ಯ ಸೂಚಿಸುವವು.
ಮಸೃಣೋ ಮತ್ತಕಾಶಿನ್ಯಾಶ್ಚೋತ್ತರೋಷ್ಠಃ ಸುಭೋಗದಃ
ಮತ್ತಾದ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಹೆಂಗಸಿನ ಮೇಲ್ತುತ್ತಿಯು ಮೃದುವಾಗಿದ್ದು ಸುಖವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ.
ಗೋಕ್ಷೀರಸನ್ನಿಭಾಃ ಸ್ನಿಗ್ಧಾ ದ್ವಾತ್ರಿಂಶದ್ದಶನಾಃ ಶುಭಾಃ
ಅವಳ ಮೂವತ್ತೆರಡು ಹಲ್ಲುಗಳು ಹಸಿವಾಗಿದ್ದು, ಮೃದುವಾಗಿದ್ದು, ಹಸುವಿನ ಹಾಲಿನಂತೆ ಶುಭವಾಗಿವೆ.
ಪೀತಾಃ ಶ್ಯಾವಾಶ್ಚ ದಶನಾಃ ಸ್ಥೂಲಾದೀರ್ಘಾದ್ವಿಪಂಕ್ತಯಃ
ಹಳದಿ ಅಥವಾ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ, ದಪ್ಪವಾದ, ಉದ್ದವಾದ, ಸರಿಯಾದ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದ ಹಲ್ಲುಗಳು.
ಅಧಸ್ತಾದಧಿಕೈರ್ದಂತೈರ್ಮಾತರಂ ಭಕ್ಷಯೇತ್ಸ್ಫುಟಮ್ 4.1.37.
ಕೆಳಗಿನ ಹಲ್ಲುಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಇದ್ದರೆ, ಅವಳು ಖಂಡಿತವಾಗಿ ತಾಯಿಯನ್ನು ನುಂಗುತ್ತಾಳೆ.
ಗೋಕ್ಷೀರವರ್ಣವಿಶದೇ ಸುಸ್ನಿಗ್ಧೇ ಕೃಷ್ಣಪಕ್ಷ್ಮಣೀ 4.1.37.
ಹಸುವಿನ ಹಾಲಿನಂತೆ ಬಿಳಿಯಾಗಿ, ತುಂಬಾ ಮೃದುವಾಗಿ, ಕಪ್ಪು ಕಣ್ಗೆಜ್ಜೆಗಳಿರುವವು.
ರೋಮಶೇನ ಶಿರಾಲೇನ ಪ್ರಾಂಶುನಾ ರೋಗಿಣೀ ಮತಾ ।। 4.1.37.
ಕೂದಲುಳ್ಳ, ನರಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿರುವ, ಎತ್ತರವಾದ ಹೆಂಗಸು ರೋಗಿಣಿಯಾಗಿರುವಳು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
ಕೃಷ್ಣಃ ಸ ಏವ ಭರ್ತೃಘ್ನ್ಯಾಃ ಪುಂಶ್ಚಲ್ಯಾಶ್ಚ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಃ 4.1.37.
ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣವು ಗಂಡನನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವವಳಿಗೆ ಅಥವಾ ಪರಪುರುಷನ ಜೊತೆಗಿನ ಹೆಂಗಸಿಗೆ ಗುರುತು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
ಸಾ ಪತಿಂ ಹಂತಿ ವರ್ಷೇಣ ಯಸ್ಯಾ ಮಧ್ಯೇ ಕೃಕಾಟಿಕಮ್ 4.1.37.
ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಚ್ಚು ಇದ್ದರೆ, ಅವಳು ಒಂದು ವರ್ಷದೊಳಗೆ ಗಂಡನನ್ನು ಕೊಲ್ಲುತ್ತಾಳೆ.
ಅತಃ ಸುಲಕ್ಷಣಾ ಯೋಷಾ ಪರಿಣೇಯಾ ವಿಚಕ್ಷಣೈಃ 4.1.37.
ಆದಕಾರಣದಿಂದ, ಒಬ್ಬ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಒಳ್ಳೆಯ ಗುಣಗಳು ಇರುವವಳನ್ನು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮದುವೆಯಾಗಬೇಕು.
ಲಕ್ಷಣಾನಿ ಮಯೋಕ್ತಾನಿ ಸುಖಾಯ ಗೃಹಮೇಧಿನಾಮ್
ಗೃಹಸ್ಥರಿಗೆ ಸಂತೋಷವನ್ನು ತರುವ ಗುಣಗಳನ್ನು ನಾನು ವಿವರಿಸಿದ್ದೇನೆ.
ಸ್ಕಂದ ಉವಾಚ ಗಾಂಧರ್ವೋ ರಾಕ್ಷಸಶ್ಚಾಪಿ ಪೈಶಾಚೋಽಷ್ಟಮ ಉಚ್ಯತೇ
ಸ್ಕಂದನು ಹೇಳಿದನು: ಗಾಂಧರ್ವ, ರಾಕ್ಷಸ ಮತ್ತು ಪೈಶಾಚ ಎಂಬ ಮದುವೆಗಳನ್ನೆಂಟನೆಯ ವಿಧವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಸ ಬ್ರಾಹ್ಮೋ ವರಮಾಹೂಯ ಯತ್ರ ಕನ್ಯಾ ಸ್ವಲಂಕೃತಾ
ಬ್ರಾಹ್ಮ ವಿವಾಹದಲ್ಲಿ, ಅಲಂಕರಿಸಿದ ವಧುವನ್ನು ಗೌರವದಿಂದ ಆಹ್ವಾನಿಸಿ ಮದುವೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಯಜ್ಞಸ್ಥಾಯರ್ತ್ವಿಜೇ ದೈವಸ್ತಜ್ಜಃಪಾತಿ ಚತುರ್ದಶ
ದೈವ ವಿವಾಹವನ್ನು ಯಜ್ಞಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ, ಯಜ್ಞವನ್ನು ನಡೆಸುವ ಪುರೋಹಿತನಿಗೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಸಹೋಭೌ ಚರತಾಂ ಧರ್ಮಮಿತ್ಯುಕ್ತ್ವಾ ದೀಯತೇರ್ಥಿನೇ
ಇಬ್ಬರೂ ಧರ್ಮವನ್ನು ಪಾಲಿಸುವೆವು ಎಂದು ಹೇಳಿ, ವಧುವನ್ನು ವರನಿಗೆ ಕೊಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಚತ್ವಾರ ಏತೇ ವಿಪ್ರಾಣಾಂ ಧರ್ಮ್ಯಾಃ ಪಾಣಿಗ್ರಹಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ
ಈ ನಾಲ್ಕು ವಿಧದ ವಿವಾಹಗಳನ್ನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಧರ್ಮಸಮ್ಮತವಾದವು ಎಂದು ನೆನಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಪ್ರಸಹ್ಯಕನ್ಯಾಹರಣಾದ್ರಾಕ್ಷಸೋ ನಿಂದಿತಃ ಸತಾಮ್
ಬಲವಂತವಾಗಿ ಹೆಣ್ಣುಮಗುವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಮದುವೆಯಾಗುವ ರಾಕ್ಷಸ ವಿವಾಹವನ್ನು ಸದಾಚಾರಿಗಳು ತಿರಸ್ಕರಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಪ್ರಾಯಃ ಕ್ಷತ್ರವಿಶೋರುಕ್ತಾ ಗಾಂಧರ್ವಾಸುರರಾಕ್ಷಸಾಃ
ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗಾಂಧರ್ವ, ಆಸುರ ಮತ್ತು ರಾಕ್ಷಸ ವಿವಾಹಗಳನ್ನು ಕ್ಷತ್ರಿಯರು ಮತ್ತು ವೈಶ್ಯರಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಸವರ್ಣಯಾ ಕರೋ ಗ್ರಾಹ್ಯೋ ಧಾರ್ಯಃ ಕ್ಷತ್ರಿಯಯಾ ಶರಃ
ಒಬ್ಬನೇ ವರ್ಣದವರೊಂದಿಗೆ ವಿವಾಹ ಮಾಡಬೇಕು; ಕ್ಷತ್ರಿಯನಿಗೆ ಬಾಣವನ್ನು ಹಿಡಿಯುವುದು ಯೋಗ್ಯ.
ಅಸವರ್ಣಸ್ತ್ವೇಷ ವಿಧಿಃ ಸ್ಮೃತೋ ದೃಷ್ಟಶ್ಚ ವೇದನೇ
ಬೇರೆ ವರ್ಣದವರಿಗಾಗಿ ಈ ನಿಯಮವನ್ನು ನೆನಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದು ನಡೆದು ಬರುತ್ತಿದೆ.
ಧರ್ಮ್ಯೈರ್ವಿವಾಹೈರ್ಜಾಯಂತೇ ಧರ್ಮ್ಯಾ ಏವ ಶತಾಯುಷಃ 4.1.38.
ಧರ್ಮಸಮ್ಮತವಾದ ವಿವಾಹಗಳಿಂದ ಶತಾಯುಷ್ಯರು ಹಾಗೂ ಧರ್ಮನಿಷ್ಠರು ಜನಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಋತುಕಾಲಾಭಿಗಮನಂ ಧರ್ಮೋಯಂ ಗೃಹಿಣಃ ಪರಃ
ಸರಿಯಾದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹೆಂಡತಿಯನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವುದು ಗೃಹಸ್ಥನಿಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಧರ್ಮವಾಗಿದೆ.
ದಿವಾಭಿಗಮನಂ ಪುಂಸಾಮನಾಯುಷ್ಯಂ ಪರಂ ಮತಮ್
ಹಗಲು ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹೆಂಗಸನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವುದನ್ನು ಆಯುಷ್ಯಕ್ಕೆ ಹಾನಿಕರವೆಂದು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.