ಸ್ಕನ್ದಪುರಾಣಮ್

ಹಸ್ತ್ಯಶ್ವರಥಪತ್ತ್ಯಾಢ್ಯಾ ಸಂಪದುಚ್ಚಾ ಚ ಸಂಸ್ಥಿತಾ

ಅಲ್ಲಿ ಆನೆ, ಕುದುರೆ, ರಥ, ಪಾದಾತಿ ಸೇನೆಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದು, ದೊಡ್ಡ ಐಶ್ವರ್ಯದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದೆ.

ಸಾನೂಪವೇಷೈಃ ಸರ್ವತ್ರ ಸುವಿಭಕ್ತಚತುಷ್ಟಯಾ

ಎಲ್ಲೆಡೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಹಂಚಿದ ನಾಲ್ಕು ಭಾಗಗಳಿರುವ ವಾಸಸ್ಥಳಗಳಿಂದ ಆಲಂಕೃತವಾಗಿದೆ.

ಪದ್ಮೋತ್ಫುಲ್ಲಶುಭೋದಾಭಿರ್ವಾಪೀಭಿರುಪಶೋಭಿತಾ

ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೂವಿನಲ್ಲಿರುವ ಕಮಲಗಳಿಂದ ಕಂಗೊಳಿಸುವ ಹೊಂಡಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ವೀಣಾವೇಣುಮೃದಂಗಾದಿಶಬ್ದೈರುತ್ಕೃಷ್ಟತಾಂ ಗತಾ। ಶಾಲೈಸ್ತಾಲೈರ್ನಾಲಿಕೇರೈಃ ಪನಸಾಮಲಕೈಸ್ತಥಾ

ವೀಣೆ, ಬಾಸುರಿ, ಮೃದಂಗ ಮತ್ತು ಇತರ ವಾದ್ಯಗಳ ಧ್ವನಿಯಿಂದ ಗಂಭೀರವಾಗಿದೆ; ಶಾಲ, ತಾಳೆ, ತೆಂಗು, ಹಲಸು, ಆಮಲಕಿಯ ಮರಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ.

ತಥೈವಾಮ್ರಕಪಿತ್ಥಾದ್ಯೈರಶೋಕೈರುಪಶೋಭಿತಾ

ಹಾಗೆಯೇ ಮಾವು, ಬಿಳಿ ಬೇಳೆ, ಅಶೋಕ ಮತ್ತು ಇತರ ಮರಗಳಿಂದಲೂ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಮಾಲತೀಜಾತಿಬಕುಲಪಾಟಲೀನಾಗಚಂಪಕೈಃ

ಮಾಲತೀ, ಜಾತಿ, ಬಕುಲ, ಪಾಟಳಿ, ನಾಗ, ಚಂಪಕ ಮರಗಳಿಂದ

ನಿಮ್ಬಜಂವೀರಕದಲೀಮಾತುಲಿಂಗಮಹಾಫಲೈಃ

ನಿಂಬೆ, ಜಾಂಬೀರ, ಬಾಳೆ, ಮಾವಿನ ಹಣ್ಣು, ಮತ್ತಿತರ ದೊಡ್ಡ ಹಣ್ಣುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದದು

ದೇವತುಲ್ಯಪ್ರಭಾಯುಕ್ತೈರ್ನೃಪಪುತ್ರೈಶ್ಚ ಸಂಯುತಾ

ದೇವತೆಗಳಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನರಾದ ರಾಜಕುಮಾರರು ಕೂಡಿದ್ದರು

ಶ್ರೇಷ್ಠೈಃ ಸತ್ಕವಿಭಿರ್ಯುಕ್ತಾ ಬೃಹಸ್ಪತಿಸಮೈರ್ದ್ವಿಜೈಃ 2.8.1.

ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ, ಗೌರವ ಪಡೆದ ಕವಿಗಳು ಮತ್ತು ಬೃಹಸ್ಪತಿಯಂತೆ ಜ್ಞಾನಿಗಳಾದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಜೊತೆಯಾಗಿದ್ದರು

ಅಶ್ವೈರುಚ್ಚೈಃಶ್ರವಸ್ತುಲ್ಯೈರ್ದಂತಿಭಿರ್ದಿಗ್ಗಜೈರಿವ

ಉಚ್ಚೈಃಶ್ರವಾಸು ಹೋಲುವ ಕುದುರೆಗಳು ಮತ್ತು ದಿಕ್ಕುಗಳ ರಕ್ಷಕರಂತೆ ಗಜಗಳು ಇದ್ದವು

ಯಸ್ಯಾಂ ಜಾತಾ ಮಹೀಪಾಲಾಃ ಸೂರ್ಯವಂಶಸಮುದ್ಭವಾಃ

ಅದಿನದಂಡೆಯಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯವಂಶದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಮಹಾರಾಜರು ಜನಿಸಿದರು

ಯಸ್ಯಾಸ್ತೀರೇ ಪುಣ್ಯತೋಯಾ ಕೂಜದ್ಭೃಂಗವಿಹಂಗಮಾ

ಅದಿನದಂಡೆಯ ಪವಿತ್ರ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಭೃಂಗಗಳು ಮತ್ತು ಹಕ್ಕಿಗಳು ಕೂಗಿ ಆನಂದಿಸುತ್ತಿದ್ದವು

ಧರ್ಮದ್ರವಪರೀತಾ ಸಾ ಘರ್ಘರೋತ್ತಮಸಂಗಮಾ

ಅದು ಧರ್ಮದ ಸಾರದಿಂದ ತುಂಬಿ, ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ನೀರಿನಿಂದ ಹರಿಯುತ್ತಿತ್ತು

ದಕ್ಷಿಣಾಚ್ಚರಣಾಂಗುಷ್ಠಾನ್ನಿಃಸೃತಾ ಜಾಹ್ನವೀ ಹರೇಃ

ಅದಿನ ದಕ್ಷಿಣ ಕಾಲಿನ ಬೊಟ್ಟಿನಿಂದ ಜಾಹ್ನವಿ, ಹರಿಯ ನದಿ ಹೊರಟಿತು

ತಸ್ಮಾದಿಮೇ ಪುಣ್ಯತಮೇ ನದ್ಯೌ ದೇವನಮಸ್ಕೃತೇ

ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಎರಡು ನದಿಗಳು ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ಪೂಜ್ಯವಾದ ಪವಿತ್ರವಾದವುಗಳು

ತಾಮಯೋಧ್ಯಾಮಥ ಪ್ರಾಪ್ತೋಽಗಸ್ತ್ಯಃ ಕುಮ್ಭೋದ್ಭವೋ ಮುನಿಃ

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕುಂಭದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಅಗಸ್ತ್ಯ ಮುನಿ ಅಯೋಧ್ಯೆಗೆ ಬಂದರು

ಆಗತ್ಯ ತು ಇತಃ ಸೋಽಪಿ ಕೃಽತ್ವಾ ಯಾತ್ರಾಂ ಕ್ರಮೇಣ ಚ

ಅವರು ಅಲ್ಲಿಂದ ಬಂದು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಯಾತ್ರೆ ನಡೆಸಿದರು

ಪೂಜಯಿತ್ವಾ ಯಥಾನ್ಯಾಯಂ ದೇವತಾಃ ಸಕಲಾ ಅಪಿ

ಅವರು ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಿದರು

ಕೃತಕೃತ್ಯೋರ್ಜ್ಜಿತಾನನ್ದಸ್ತೀರ್ಥಮಾಹಾತ್ಮ್ಯದರ್ಶನಾತ್ 2.8.1.

ತೀರ್ಥದ ಮಹಿಮೆ ಕಂಡು, ತಮ್ಮ ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನು ಪೂರೈಸಿ, ಆನಂದದಿಂದ ತುಂಬಿದರು

ಸ ತ್ರಿರಾತ್ರಂ ಸ್ಥಿತಸ್ತತ್ರ ಯಾತ್ರಾಂ ಕೃತ್ವಾ ಯಥಾವಿಧಿ

ಅವರು ಅಲ್ಲಿ ಮೂರು ರಾತ್ರಿ ಉಳಿದು, ವಿಧಿಯಂತೆ ಯಾತ್ರೆ ನಡೆಸಿದರು

ತಮಾಯಾಂತಂ ವಿಲೋಕ್ಯಾಶು ಬಹುಲಾನನ್ದಸುನ್ದರಮ್

ಅವರು ಬರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಅಪಾರ ಆನಂದದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಸುಂದರ ರೂಪವನ್ನು ಕಂಡರು

ಪರಮಾನಂದಸಂದೋಹಃ ಸಮಭೂತ್ಸಾಂಪ್ರತಂ ತವ

ಅಕ್ಷಣವೇ ನಿನ್ನೊಳಗೆ ಪರಮ ಆನಂದದ ಪ್ರವಾಹ ಉಂಟಾಯಿತು

ಕಸ್ಮಾದಾನಂದಪೋಷೋಽಭೂತ್ತವ ಬ್ರಹ್ಮನ್ವದಸ್ವ ಮೇ

ಬ್ರಹ್ಮಣನೇ, ನಿನ್ನೊಳಗೆ ಈ ಆನಂದದ ಪೋಷಣೆ ಏಕೆ ಉಂಟಾಯಿತು? ದಯವಿಟ್ಟು ನನಗೆ ಹೇಳು

ಅಗಸ್ತ್ಯ ಉವಾಚ ಅಹೋ ಮಹದಥಾಶ್ಚರ್ಯ್ಯಂ ವಿಸ್ಮಯೋ ಮುನಿಸತ್ತಮ

ಅಗಸ್ತ್ಯನು ಹೇಳಿದನು: ಮಹರ್ಷಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಇದೊಂದು ಅತೀ ಅದ್ಭುತವಾದ, ಆಶ್ಚರ್ಯಕರವಾದ ಘಟನೆ!

ತಸ್ಮಾದಾನಂದಸಂದೋಹಃ ಸಮಭೂನ್ಮಮ ಸಾಂಪ್ರತಮ್

ಈ ಕ್ಷಣವೇ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಆನಂದದ ಪ್ರವಾಹ ಉಂಟಾಗಿದೆ.

ಅಯೋಧ್ಯಾಯಾ ಮಹಾಪುರ್ಯಾ ಮಹಿಮಾನಂ ಗುಣಾಧಿಕಮ್

ಅಯೋಧ್ಯೆ ಎಂಬ ಮಹಾನಗರದ ಮಹಿಮೆ ಮತ್ತು ಅಪಾರ ಗುಣಗಳನ್ನು—

ಕಃ ಕ್ರಮಸ್ತೀರ್ಥಯಾತ್ರಾಯಾಃ ಕಾನಿ ತೀರ್ಥಾನಿ ಕೋ ವಿಧಿಃ ಏತತ್ಸರ್ವಂ ಸಮಾಚಕ್ಷ್ವ ವಿಸ್ತರಾದ್ವದತಾಂ ವರ

ಯಾತ್ರೆಯ ಕ್ರಮವೇನು? ಯಾವೆಲ್ಲ ತೀರ್ಥಗಳು ಇವೆ? ಯಾತ್ರೆಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ವಿಧಾನ ಯಾವುದು? ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ವಿವರವಾಗಿ ನನಗೆ ಹೇಳು, ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ.

ದೃಶ್ಯತೇ ಯೇನ ಪೃಚ್ಛಾ ತೇ ಹ್ಯಯೋಧ್ಯಾಮಹಿಮಾಶ್ರಿತಾ

ನೀನು ಕೇಳಿದ ಪ್ರಶ್ನೆಯಿಂದ ಅಯೋಧ್ಯೆಯ ಮಹಿಮೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತಿದೆ.

ಅಕಾರೋ ಬ್ರಹ್ಮ ಚ ಪ್ರೋಕ್ತಂ ಯಕಾರೋ ವಿಷ್ಣುರುಚ್ಯತೇ 2.8.1.

‘ಅ’ ಎಂಬ ಅಕ್ಷರವನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, ‘ಯ’ ಎಂಬ ಅಕ್ಷರವನ್ನು ವಿಷ್ಣು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.