ಅಪೋಥಸಮುಪಸ್ಪೃಶ್ಯ ತಾಂಬೂಲಂ ಪರಿಗೃಹ್ಯ ಚ
ಅವನು ಕಣ್ಣೀರು ಒರೆದು, ತಾಂಬೂಲವನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದನು.
ಸಂಪೃಚ್ಛೇ ಜನನಿ ತ್ವಾಹಂ ಸಮ್ಯಕ್ಶಂಸ ಮಮಾಗ್ರತಃ
ತಾಯಿ, ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಕೇಳುತ್ತೇನೆ—ನನ್ನ ಮುಂದೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳು.
ಕಥಂ ನ ಭವತೀ ಮಾತಃ ಪ್ರಿಯಾ ಕ್ಷಿತಿಪತೇರಸಿ
ತಾಯಿ, ನೀನು ರಾಜನಿಗೆ ಪ್ರಿಯಳಾಗದೆ ಏಕೆ?
ಕುಮಾರತ್ವೇಪಿ ಸಾಮಾನ್ಯೇ ಕಥಂ ತ್ವಹಮನುತ್ತಮಃ
ನಾನು ಕೂಡ ಇತರ ರಾಜಕುಮಾರರಂತೆ ಇದ್ದರೂ, ನಾನು ಶ್ರೇಷ್ಠನಾಗದೆ ಏಕೆ?
ಕಥಂ ನೃಪಾಸನಂ ಯೋಗ್ಯಮುತ್ತಮಸ್ಯ ಕಥಂ ನ ಮೇ
ಶ್ರೇಷ್ಠರಿಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ರಾಜಾಸನ ನನಗೆ ಯೋಗ್ಯವಲ್ಲವೆಂದು ಏಕೆ?
ಇತಿ ಶ್ರುತ್ವಾ ವಚಸ್ತಸ್ಯ ಸುನೀತಿರ್ನೀತಿಮಚ್ಛಿಶೋಃ
ಅವನ ಜ್ಞಾನಿಯಾದ ಮಗನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಸುನೀತಿ—
ಸ್ವಭಾವಮಧುರಾಂ ವಾಣೀಂ ವಕ್ತುಂ ಸಮುಪಚಕ್ರಮೇ 4.1.19.
ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಮಧುರವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಳು.
ನಿವೇದಯಾಮಿ ತೇ ಸರ್ವಂ ಮಾಽಪಮಾನೇ ಮತಿಂ ಕೃಥಾಃ
ನಾನು ನಿನಗೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ; ನೀನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅವಮಾನವನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬೇಡ.
ತಯಾ ಯದುಕ್ತಂ ತತ್ಸರ್ವಂ ತಥ್ಯಮೇವ ನ ಚಾನ್ಯಥಾ
ಅವಳು ಹೇಳಿದದು ಎಲ್ಲವೂ ನಿಜವೇ, ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲ.
ತಯಾ ಜನ್ಮಾಂತರೇ ತಾತ ಯತ್ಪುಣ್ಯಂ ಸಮುಪಾರ್ಜಿತಮ್
ಮಗನೇ, ಅವಳು ಹಿಂದಿನ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಪುಣ್ಯವೇ—
ಮಾದೃಶ್ಯೋ ಮಂದಭಾಗ್ಯಾಯಾಃ ಪ್ರಮದಾಸು ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತಾಃ
ಅದು ಅವಳನ್ನು ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಿದೆ; ನಾನು ದುರ್ಭಾಗ್ಯವಂತಿಯಾಗಿ ಉಳಿದಿದ್ದೇನೆ.
ಮಹಾ ಸುಕೃತಸಂಭಾರೈರುತ್ತಮಶ್ಚೋತ್ತಮೋದರೇ
ಮಹಾ ಪುಣ್ಯಗಳ ಸಂಗ್ರಹದಿಂದ, ಶ್ರೇಷ್ಠರು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗರ್ಭದಿಂದ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾರೆ.
ಆತಪತ್ರಂ ಚ ಚಂದ್ರಾಭಂ ಶುಭೇ ಚಾಪಿ ಚ ಚಾಮರೇ
ಚಂದ್ರನಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ ಬಿಳಿ ಛತ್ರ ಮತ್ತು ಶುಭಕರವಾದ ಚಾಮರಗಳು—
ತುರಂಗಮಾಶ್ಚ ತುರಗಾಸ್ತ್ವನಾಧಿವ್ಯಾಧಿಜೀವಿತಮ್
ಮತ್ತು ರೋಗವಿಲ್ಲದ, ದುಃಖವಿಲ್ಲದ ಕುದುರೆಗಳು—
ವಿಪುಲಂ ಚ ಕಲಾಜ್ಞಾನಮಧೀತಮಪರಾಜಿತಮ್
ಅವಳಿಗೆ ಕಲೆಯ ಜ್ಞಾನ ಬಹಳ ವಿಶಾಲವಾಗಿದೆ, ಅದನ್ನು ಆಳವಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ್ದಾಳೆ, ಯಾರಿಂದಲೂ ಸೋಲಿಸಲಾಗದು.
ದೃಷ್ಟಿಃ ಕಾರುಣ್ಯಸಂಪೂರ್ಣಾ ವಾಣೀ ಮಧುರಭಾಷಿಣೀ
ಅವಳ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ದಯೆ ತುಂಬಿದೆ, ಅವಳ ಮಾತುಗಳು ಸದಾ ಮಧುರವಾಗಿವೆ.
ಸರ್ವತ್ರ ಶುಚಿತಾ ತಾತ ಸಾ ಪರೋಪಕೃತಿಃ ಸದಾ ।। 4.1.19.
ಎಲ್ಲೆಡೆ ಅವಳು ಶುದ್ಧಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ, ಪ್ರಿಯನೇ, ಅವಳು ಯಾವಾಗಲೂ ಇತರರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿದ್ದಾಳೆ.
ಸದೋಜಿರೇ ಚ ಪಾಂಡಿತ್ಯಂ ಪ್ರಾಗಲ್ಭ್ಯಂ ಚರಣಾಂಗಣೇ
ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಅವಳು ಪಾಂಡಿತ್ಯವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಾಳೆ, ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಧೈರ್ಯದಿಂದ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ.
ಮಾರ್ದವಂ ಸ್ತ್ರೀಪ್ರಯೋಗೇಷು ವತ್ಸಲತ್ವಂ ಪ್ರಜಾಸು ಚ
ಹೆಂಗಸರೊಡನೆ ವರ್ತಿಸುವಾಗ ಅವಳು ಮೃದುಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ, ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸದಾ ಮಮಕಾರವಿದೆ.
ವಾಸೋ ಭಾಗೀರಥೀತೀರೇ ತೀರ್ಥೇ ವಾ ಮರಣಂ ರಣೇ
ಅವಳು ಗಂಗೆಯ ತೀರದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾಳೆ, ಅಥವಾ ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣ ತ್ಯಜಿಸುತ್ತಾಳೆ.
ಭೋಗಃ ಪರಿಜನೈಃ ಸಾರ್ಧಂ ದಾನಾವಂಧ್ಯದಿನಾಗಮಃ
ಅವಳು ಸ್ನೇಹಿತರೊಡನೆ ಭೋಗಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾಳೆ, ಅವಳ ದಿನಗಳು ಯಾವತ್ತೂ ದಾನವಿಲ್ಲದೆ ಹೋದಿಲ್ಲ.
ಯಶಸಃ ಸಂಚಯೋ ನಿತ್ಯಂ ನಿತ್ಯಂ ಧರ್ಮಸ್ಯ ಸಂಚಯಃ
ಅವಳು ಯಾವಾಗಲೂ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಕೂಡಿಸುತ್ತಾಳೆ, ಧರ್ಮವನ್ನು ಕೂಡ ಕೂಡಿಸುತ್ತಾಳೆ.
ಸದ್ಭಿಶ್ಚ ಸಂಗತಿರ್ನಿತ್ಯಂ ಮೈತ್ರೀ ಚ ಪಿತೃಮಿತ್ರಕೈಃ
ಅವಳು ಸದಾ ಸದ್ಗುಣಿಗಳೊಡನೆ ಸಂಗಡಿರುತ್ತಾಳೆ, ಹಿರಿಯರು ಹಾಗೂ ಸ್ನೇಹಿತರೊಡನೆ ಸ್ನೇಹವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ.
ವಿಪದ್ಯಪಿ ಪರಂ ಧೈರ್ಯಂ ಸ್ಥೈರ್ಯಂ ಸಂಪತ್ಸಮಾಗಮೇ
ಅವಳು ಅಪಾಯದಲ್ಲಿಯೂ ಧೈರ್ಯವನ್ನೂ ಸ್ಥೈರ್ಯವನ್ನೂ ತೋರಿಸುತ್ತಾಳೆ, ಐಶ್ವರ್ಯ ಬಂದಾಗಲೂ ಸಮಚಿತ್ತಳಾಗಿರುತ್ತಾಳೆ.
ದೇಹೇ ಪರೈಕಾ ಕೃಶತಾ ತಪೋಭಿರ್ನಿಯಮೈರ್ಯಮೈಃ
ಅವಳ ದೇಹ ತಪಸ್ಸು, ನಿಯಮ ಮತ್ತು ಯಮಗಳಿಂದ ಸೊಪ್ಪುಗಟ್ಟಿದೆ.
ತಸ್ಮಾದಲ್ಪತಪಸ್ತ್ವಾದ್ವೈ ತ್ವಂ ಚಾಹಂ ಚ ಮಹಾಮತೇ
ಆದಕಾರಣ, ತಪಸ್ಸು ಕಡಿಮೆ ಇರುವುದರಿಂದ, ಮಹಾಮತಿಯಾದ ನೀನೂ ನಾನು ಕೂಡ—
ಮಾನಾಪಮಾನಯೋಸ್ತಸ್ಮಾತ್ಸ್ವಕೃತಂ ಕಾರಣಂ ಪರಮ್ ಮಾ ಶೋಚಸ್ತ್ವಮತಃ ಪುತ್ರ ದಿಷ್ಟಮಿಷ್ಟಂ ಸಮರ್ಪಯೇತ್ ।।4.1.19.
ಮಾನವೂ ಅವಮಾನವೂ ತಾನು ಮಾಡಿದ ಕೆಲಸದಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ, ಬೇರೆ ಯಾರಿಂದಲೂ ಅಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಮಗನೇ, ವಿಧಿಯಂತೆ ಆಗಬೇಕಾದದ್ದನ್ನು ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳದೆ, ಬೇಸರಪಡಬೇಡ.
ಇತ್ಯಾಕರ್ಣ್ಯ ಸುನೀತ್ಯಾಸ್ತನ್ಮಹಾವಾಕ್ಯಂ ಸುನೀತಿಮತ್
ಸುನೀತಿಯ ಮಹೋಪದೇಶವನ್ನು ಕೇಳಿದ ಸುನೀತಿಯ ಪುತ್ರನು—
ಧ್ರುವ ಉವಾಚ ಜನಯಿತ್ರಿ ಸುನೀತೇ ಮೇ ಶೃಣು ವಾಕ್ಯಮನಾಕುಲಮ್
ಧ್ರುವನು ಹೇಳಿದನು: ತಾಯಿಯೇ ಸುನೀತಿ, ನನ್ನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಮನಸ್ಸು ಶಾಂತವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಕೇಳು.
ಯದ್ಯಹಂ ಮಾನವೇ ವಂಶೇ ಜಾತೋಸ್ಮ್ಯತ್ಯಂತ ಪಾವನೇ
ನಾನು ಮಾನುವಂಶದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ್ದೆನೆಂದರೆ, ಅದು ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರವಾದ ವಂಶ.