ಅಯಮಗ್ನಿರ್ಗೃಹಪತಿರ್ಗಾರ್ಹಪತ್ಯಃ ಪ್ರಜಾಯಾ ವಸುವಿತ್ತಮಃ
ಇವನು ಅಗ್ನಿ, ಮನೆಗೆ ಧನ ಮತ್ತು ಸಂತಾನದಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಗೃಹಪತಿ.
ಅಗ್ನೇ ಗೃಹಪತೇ ಸ್ಥಿತ್ಯಾ ಪರಾಮಪಿ ನಿದರ್ಶಯನ್ 4.1.11.
ಅಗ್ನೇ, ಗೃಹಪತಿಯಾಗಿ ನೀನು ನಿಂತಿರುವುದರಿಂದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತೀಯೆ.
ಕೃತ್ವಾ ಬಾಲೋಚಿತಾಂ ರಕ್ಷಾಂ ಹರೇಣ ಹರಿಣಾ ಸಹ
ಹರಿಯೊಂದಿಗೆ, ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ರಕ್ಷಣೆ ಮಾಡಿದರು.
ಅಹೋರೂಪಮಹೋ ತೇಜಸ್ತ್ವಹೋ ಸರ್ವಾಂಗಲಕ್ಷಣಮ್
ಓho, ಎಷ್ಟು ಅದ್ಭುತವಾದ ರೂಪ! ಎಷ್ಟು ಪ್ರಕಾಶ! ಎಲ್ಲ ಅಂಗಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಎಷ್ಟು ಶುಭಚಿಹ್ನೆಗಳು!
ಅಥವಾ ಕಿಮಿದಂ ಚಿತ್ರಂ ಶರ್ವಭಕ್ತಜನೇಷ್ವಹೋ
ಅಥವಾ, ಶರ್ವನ ಭಕ್ತರಲ್ಲಿ ಇದರಲ್ಲಿ ಏನು ವಿಚಿತ್ರವಿದೆ?
ಇತಿ ಸ್ತುವಂತಸ್ತ್ವನ್ಯೋನ್ಯಂ ಜಗ್ಮುಃ ಸರ್ವೇ ಯಥಾಗತಮ್
ಇಂತಿ ಪರಸ್ಪರವನ್ನು ಹೊಗಳುತ್ತಾ, ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ಬಂದಂತೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದರು.
ಅತಃ ಪುತ್ರಂ ಸಮೀಹಂತೇ ಗೃಹಸ್ಥಾಶ್ರಮವಾಸಿನಃ
ಆದ್ದರಿಂದ ಗೃಹಸ್ಥಾಶ್ರಮದಲ್ಲಿರುವವರು ಮಗನನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ.
ಅಪುತ್ರಸ್ಯ ಗೃಹಂ ಶೂನ್ಯಮಪುತ್ರಸ್ಯಾರ್ಜನಂ ವೃಥಾ
ಮಗನಿಲ್ಲದ ಮನೆಯು ಖಾಲಿ; ಮಗನಿಲ್ಲದವನ ಸಂಪಾದನೆ ವ್ಯರ್ಥ.
ನ ಪುತ್ರಾತ್ಪರಮೋ ಲಾಭೋ ನ ಪುತ್ರಾತ್ಪರಮಂ ಸುಖಮ್
ಮಗನಿಗಿಂತ ದೊಡ್ಡ ಲಾಭವಿಲ್ಲ, ಮಗನಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂತೋಷವೂ ಇಲ್ಲ.
ಔರಸಃ ಕ್ಷೇತ್ರಜಃ ಕ್ರೀತೋ ದತ್ತಃ ಪ್ರಾಪ್ತಃ ಸುತಾಸುತಃ
ತಾನೇ ಹುಟ್ಟಿಸಿದವನು, ಹೆಂಡತಿಯ ಮೂಲಕ ಹುಟ್ಟಿದವನು, ಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟವನು, ಕೊಟ್ಟವನು, ದೊರೆತವನು—ಯಾರೇ ಆಗಲಿ, ಮಗ ಎಂದರೆ ಮಗನೇ.
ಏಷಾಮನ್ಯತಮಃ ಕಾರ್ಯೋ ಗೃಹಸ್ಥೇನ ವಿಪಶ್ಚಿತಾ
ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದನ್ನಾದರೂ ಜಾಣ ಗೃಹಸ್ಥನು ಹೊಂದಬೇಕು.
ಅನ್ನಪ್ರಾಶನಮಬ್ದಾರ್ಧೇ ಚೂಡಾಬ್ದೇ ಚಾರ್ಥವತ್ಕೃತಾ ।। 4.1.11.
ಅರು ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಅನ್ನಪ್ರಾಶನ, ಮೊದಲ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಚೂಡಾಕರ್ಮವನ್ನು ಯೋಗ್ಯವಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.
ಕರ್ಣವೇಧಂ ತತಃ ಕೃತ್ವಾ ಶ್ರವಣರ್ಕ್ಷೇ ಸಕರ್ಮವಿತ್
ನಂತರ, ಶುಭ ನಕ್ಷತ್ರದಲ್ಲಿ ಸರಿಯಾದ ವಿಧಿಯಿಂದ ಕರ್ಣವೇಧ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.
ಉಪಾಕರ್ಮ ತತಃ ಕೃತ್ವಾ ವೇದಾನಧ್ಯಾಪಯತ್ಸುಧೀಃ
ಆಮೇಲೆ ಉಪಾಕರ್ಮ ಮಾಡಿ, ಜ್ಞಾನಿಯು ಅವನಿಗೆ ವೇದಗಳನ್ನು ಕಲಿಸುತ್ತಾನೆ.
ವಿದ್ಯಾಜಾತಂ ಸಮಸ್ತಂ ಚ ಸಾಕ್ಷಿಮಾತ್ರಾದ್ಗುರೋರ್ಮುಖಾತ್
ಎಲ್ಲ ವಿದ್ಯೆಗಳನ್ನು ಗುರುನ ಬಾಯಿಂದಲೇ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿ ಕಲಿಸುತ್ತಾರೆ.
ತತೋಥ ನವಮೇ ವರ್ಷೇ ಪಿತ್ರೋಃ ಶುಶ್ರೂಷಣೇ ರತಮ್
ನಂತರ, ಒಂಬತ್ತನೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಅವನು ತಂದೆ-ತಾಯಿಗೆ ಸೇವೆ ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ತೊಡಗುತ್ತಾನೆ.
ವಿಶ್ವಾನರೋಟಜಂ ಪ್ರಾಪ್ಯ ದೇವರ್ಷಿರ್ನಾರದಃ ಸುಧೀಃ
ವಿಶ್ವಾನರೋತಜನು ದೊರೆತ ಮೇಲೆ, ಜ್ಞಾನಿ ದೇವರ್ಷಿ ನಾರದನು—
ಕುರುತೇ ಯುವಯೋರ್ವಾಕ್ಯಮಯಂ ಗೃಹಪತಿಃ ಶಿಶುಃ
ನೀವು ಇಬ್ಬರೂ ಹೇಳಿದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಆ ಗೃಹಸ್ಥ ಮಗನು ಪಾಲಿಸುತ್ತಾನೆ.
ನಾನ್ಯತ್ತೀರ್ಥಂ ನ ವಾ ದೇವೋ ನ ಗುರುರ್ನ ಚ ಸತ್ಕಿಯಾ
ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಪಿತೃ-ಮಾತೃಗಳಿಗಿಂತ ಬೇರೆ ತೀರ್ಥ, ದೇವತೆ, ಗುರು ಅಥವಾ ಸತ್ಸಮಾಜ್ಯವೇ ಇಲ್ಲ.
ನ ಪಿತ್ರೋರಧಿಕಂ ಕಿಂಚಿತ್ತ್ರಿಲೋಕ್ಯಾಂ ತನಯಸ್ಯ ಹಿ
ಮಗನಿಗೆ ಮೂರು ಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ತನ್ನ ತಂದೆ-ತಾಯಿಗಿಂತ ದೊಡ್ಡದು ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ.
ಅಂಭೋಭಿರಭಿಷಿಚ್ಯಸ್ವಂ ಜನನೀಚರಣಚ್ಯುತೈಃ
ತಾಯಿಯ ಕಾಲಿನಿಂದ ಹರಿದು ಬಂದ ನೀರಿನಿಂದ ನಿನ್ನನ್ನು ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡು.
ಸಂನ್ಯಸ್ತಾಖಿಲಕರ್ಮಾಪಿ ಪಿತುರ್ವಂದ್ಯೋ ಹಿಮಸ್ಕರೀ 4.1.11.
ಎಲ್ಲಾ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಟ್ಟವನಾದರೂ ತಂದೆಯನ್ನು ಗೌರವಿಸಲೇಬೇಕು, ಹಿಮಕರಿ.
ಇದಮೇವ ತಪೋತ್ಯುಗ್ರಮಿದಮೇವಪರಂ ವ್ರತಮ್
ಇದು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ತಪಸ್ಸು, ಇದೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವ್ರತ.
ಮನ್ಯೇಮಾನ್ಯೋ ನಾಧಮಸ್ಯ ತಥಾನ್ಯಸ್ಯ ಯಥಾ ಯುವಾಮ್
ನಾನು ಯಾರನ್ನೂ, ಕೆಳವನ್ನಾಗಲಿ ಬೇರೆ ಯಾರನ್ನಾಗಲಿ, ನಿಮ್ಮಿಬ್ಬರಂತಿಲ್ಲ ಎಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ.
ವೈಶ್ವಾನರಸಮಭ್ಯೇಹಿ ಮಮೋತ್ಸಂಗೇ ನಿಷೀದ ಭೋ
ವೈಶ್ವಾನರಾ, ನನ್ನ ಬಳಿಗೆ ಬಾ, ಮಗನೇ, ನನ್ನ ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ಕೂತು.
ಇತ್ಯುಕ್ತೋ ಮುನಿನಾ ಬಾಲಃ ಪಿತ್ರೋರಾಜ್ಞಾಮವಾಪ್ಯ ಸಃ
ಹೀಗಾಗಿ ಮುನಿಯಿಂದ ಕೇಳಿದ ಬಾಲಕನು, ಪಿತಾಮಾತರ ಆದೇಶವನ್ನು ಪಡೆದು,
ತತೋ ದೃಷ್ಟ್ವಾಸ್ಯ ಸರ್ವಾಂಗಂ ತಾಲುಜಿಹ್ವಾದ್ವಿಜಾನಪಿ
ಅವನ ನಾಲಿಗೆ, ತುಟಿ, ಹಲ್ಲುಗಳನ್ನೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಅವನ ಎಲ್ಲಾ ಅಂಗಗಳನ್ನು ನೋಡಿ,
ಸ್ಮೃತ್ವಾ ಶಿವೌ ಗಣಾಧ್ಯಕ್ಷಮೂರ್ಧ್ವೀಭೂತಮುದಙ್ಮುಖಮ್
ಶಿವನು, ಗಣಾಧ್ಯಕ್ಷನು, ಉತ್ತರದತ್ತ ಮುಖಮಾಡಿ ಎತ್ತಿಕೊಂಡಿದ್ದನ್ನು ನೆನೆಸಿ,
ತಿರ್ಯಗೂರ್ಧ್ವಂ ಸಮೋ ಮಾನೇ ಯೋಷ್ಟೋತ್ತರಶತಾಂಗುಲಃ
ಅವನನ್ನು ಅಡ್ಡ, ಎತ್ತರ, ಸಮವಾಗಿ ಅಳೆಯಲು, ಅವನು ನೂರು ಎಂಟು ಬೆರಳಷ್ಟು ಎತ್ತರವಾಗಿದ್ದನು.
ಪಂಚಸೂಕ್ಷ್ಮಃ ಪಂಚದೀರ್ಘಃ ಸಪ್ತರಕ್ತಃ ಷಡುನ್ನತಃ
ಅವನಿಗೆ ಐದು ಸೂಕ್ಷ್ಮ, ಐದು ಉದ್ದ, ಏಳು ಕೆಂಪು, ಆರು ಎತ್ತವಾದ ಲಕ್ಷಣಗಳಿದ್ದವು.