ಮಜ್ಜಾತೋ ಮೇದಸಶ್ಚೈವ ವಸಾಯಾಶ್ಚ ತಥಾ ದ್ವಿಜ
ಮಜ್ಜೆಯಿಂದ, ಮೇದಸಿನಿಂದ ಮತ್ತು ವಸೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದೆ, ದ್ವಿಜನೆ.
ರಕ್ತಸ್ಯ ಚರಮಸ್ಯಾತ್ರ ಗರ್ತಾ ದ್ವ್ಯಂಜಲಯಃ ಸ್ಮೃತಾಃ
ಇಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯ ರಕ್ತದ ಗುಂಡಿ ಎರಡು ಮುಷ್ಟಿಗಳಷ್ಟು ಅಗಲವಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
ಸೀವನ್ಯಶ್ಚ ತಥಾ ಸಪ್ತ ಪಂಚ ಮೂರ್ಧಾನಮಾಸ್ಥಿತಾಃ
ಹಾಗೆಯೇ ಏಳು ಸೀವನ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಐದು ತಲೆಮೂಡೆಯ ಮೇಲೆ ಇರುವವುಗಳಿವೆ.
ನಾಡ್ಯಃ ಸರ್ವಾಃ ಪ್ರವರ್ತಂತೇ ನಾಭಿಪದ್ಮಾತ್ತಥಾತ್ರ ಚ
ಎಲ್ಲಾ ನಾಡಿಗಳು ಇಲ್ಲಿ ನಾಭಿಪದ್ಮದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.
ನಾಸಿಕಾದ್ವಾರಮಾಸಾದ್ಯ ಸಂಸ್ಥಿತೇ ದೇಹವರ್ಧನೇ
ಮೂಗಿನ ದ್ವಾರವನ್ನು ತಲುಪಿ, ಅವು ದೇಹದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿವೆ.
ಪ್ರಾಣಾಪಾನಸಮಾನಾಶ್ಚ ಉದಾನೋ ವ್ಯಾನ ಏವ ಚ
ಪ್ರಾಣ, ಅಪಾನ, ಸಮಾನ, ಉದಾನ ಮತ್ತು ವ್ಯಾನ ಕೂಡ ಇವೆ.
ಉಚ್ಛ್ವಾಸಶ್ಚೈವ ನಿಃಶ್ವಾಸೋ ಹ್ಯನ್ನಪಾನಪ್ರವೇಶನಮ್
ಉಸಿರಾಟ ಮತ್ತು ಉಸಿರೆಳೆಯುವುದು, ಹಾಗು ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಪಾನಿಯ ಪ್ರವೇಶವೂ ಆಗುತ್ತದೆ.
ತ್ಯಾಗೋ ವಿಣ್ಮೂತ್ರಶುಕ್ರಾಣಾಂ ಗರ್ಭವಿಸ್ರವಣಂ ತಥಾ 1.2.50.
ಮಲ, ಮೂತ್ರ ಮತ್ತು ವೀರ್ಯವನ್ನು ಹೊರಹಾಕುವುದು, ಹಾಗು ಗರ್ಭದ ಸ್ರವಣವೂ ಸಹ.
ಸಮಾನೋ ಧಾರಯತ್ಯನ್ನಂ ವಿವೇಚಯತಿ ಚಾಪ್ಯಥ
ಸಮಾನನು ಆಹಾರವನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು, ಅದನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ.
ವಾಕ್ಪ್ರವೃತ್ತಿಪ್ರದೋದ್ಗಾರೇ ಪ್ರಯತ್ನೇ ಸರ್ವಕರ್ಮಣಾಮ್
ಮಾತಿನ ಪ್ರಾರಂಭ, ಉಗುಳುವುದು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಇದು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ.
ವ್ಯಾನೋ ಹೃದಿ ಸ್ಥಿತೋ ನಿತ್ಯಂ ತಥಾ ದೇಹಚರೋಪಿ ಚ
ವ್ಯಾನನು ಸದಾ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ದೇಹದಾದ್ಯಂತ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ.
ಪಾಚಕೋ ರಜಕಶ್ಚೈವ ಸಾಧಕಾಲೋಚಕೌ ತಥಾ
ಪಾಚಕ, ರಾಜಕ, ಸಾಧಕ, ಆಲೋಚಕ ಎಂಬುವುಗಳು ಹೀಗೆ ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.
ಪಾಚಕಸ್ತು ಪಚತ್ಯನ್ನಂ ನಿತ್ಯಂ ಪಕ್ವಾಶಯೇ ಸ್ಥಿತ.
ಪಾಚಕನು ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದು ಯಾವಾಗಲೂ ಆಹಾರವನ್ನು ಜೀರ್ಣಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಸಾಧಕೋ ಹೃದಿಸಂಸ್ಥಶ್ಚ ಬುದ್ಧ್ಯಾದ್ಯುತ್ಸಾಹಕಾರಕಃ
ಸಾಧಕನು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದು ಬುದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಉತ್ಸಾಹಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತಾನೆ.
ತ್ವಕ್ಸಂಸ್ಥೋ ಭ್ರಾಜಕೋ ದೇಹಂ ಭ್ರಾಜಯೇನ್ನಿರ್ಮಲೀಕೃತಃ
ಬ್ರಾಜಕನು ಚರ್ಮದಲ್ಲಿ ಇದ್ದು ದೇಹವನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿಸಿ ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಆಲಂಬಕಸ್ತಥಾ ದೇಹೇ ಪಂಚಧಾ ಸೋಮ ಉಚ್ಯತೇ
ಆಲಂಬಕನು ದೇಹದಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಸೋಮನು ಐದು ವಿಧಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ.
ಬೋಧಕೋ ರಸನಾಸ್ಥಶ್ಚ ರಸಾನಾಮವಬೋಧಕಃ
ಬೋಧಕನು ನಾಲಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದು ರುಚಿಗಳನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಸರ್ವಸಂಧಿಗತಶ್ಚೈವ ಶ್ಲೇಷ್ಮಣಃ ಶ್ಲೇಷ್ಮಕೃತ್ತಥಾ 1.2.50.
ಎಲ್ಲಾ ಸಂಧಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇದ್ದು, ಇದು ಶ್ಲೇಷ್ಮ ಮತ್ತು ಶ್ಲೇಷ್ಮವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವದು.
ಏವಂ ವಾಯ್ವಗ್ನಿಸೋಮೈಶ್ಚ ದೇಹಃ ಸಂಧಾರಿತಸ್ತ್ವಸೌ
ಹೀಗೆ, ಗಾಳಿ, ಬೆಂಕಿ ಮತ್ತು ಸೋಮದಿಂದ ದೇಹವು ಉಳಿಯುತ್ತದೆ.
ಪಾರ್ಥಿವಾನೀಹ ಜಾನೀಹಿ ಘ್ರಾಣಕೇಶನಖಾನಿ ಚ
ಇಲ್ಲಿ ಭೂತತ್ವಗಳೆಂದರೆ ಮೂಗು, ಕೂದಲು ಮತ್ತು ನಖಗಳನ್ನು ತಿಳಿಯು.
ನಾಭಿರ್ಮೇದೋ ಯಕೃನ್ಮಜ್ಜಾ ಅಂತ್ರಮಾಮಾಶಯಃ ಶಿರಾ
ನಾಭಿ, ಕೊಬ್ಬು, ಯಕೃತ್, ಮೆದುಳು, ಆಂತರಗಳು, ಹೊಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ಶಿರೆಗಳು—
ನೇತ್ರಯೋರ್ಮಡಲಂ ಶುಕ್ಲಂ ಕಫಾದ್ಭವತಿ ಪೈತೃಕಮ್
ಕಣ್ಣಿನ ಬಿಳಿ ವಲಯವು ಕಫದಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದು ತಂದೆಯಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ.
ಪಕ್ಷ್ಮಮಣ್ಡಲಮೇಕಂ ತು ದ್ವಿತೀಯಂ ಚರ್ಮಮಣ್ಡಲಮ್
ಒಂದು ವಲಯವು ಕಣ್ಗೆಸರೆ, ಎರಡನೆಯದು ಚರ್ಮದ ವಲಯ.
ದೃಙ್ಮಣ್ಡಲಂ ಪಂಚಮಂ ತು ನೇತ್ರಂ ಸ್ಯಾತ್ಪಂಚಮಣ್ಡಲಮ್
ಮೂರನೆಯದು ಕಣ್ಣಿನ ಮಣಿಕ, ಐದನೆಯದು ಕಣ್ಣು ತಾನೇ ಐದನೆಯ ವಲಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ಉಪಾಂಗೋ ನೇತ್ರಪರ್ಯಂತೋ ನಾಸಾ ಮೂಲಮಪಾಂಗಕಃ
ಕಣ್ಣಿನ ಹೊರಭಾಗದಿಂದ ಮೂಗಿನವರೆಗೂ ಇರುವುದನ್ನು ಹೊರಕೋನದ ಮೂಲವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಅಸೃಙ್ಮಾಂಸಮಯೀ ಜಿಹ್ವಾ ಸರ್ವೇಷಾಮೇವ ದೇಹಿನಾಮ್
ರಕ್ತ ಮತ್ತು ಮಾಂಸದಿಂದ ಕೂಡಿರುವ ನಾಲಿಗೆ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇದೆ.
ಏವಮತ್ರ ಸ್ಥಿತೇ ಜೀವೋ ದೇಹೇಽಸ್ಮಿನ್ಸಪ್ತಸಪ್ತಕೇ
ಈ ರೀತಿ, ಏಳರೆಯಾಗಿ ಇರುವ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಆತ್ಮನು ನೆಲೆಸಿರುತ್ತಾನೆ.
ತ್ವಗಸೃಗ್ಮಾಂಸಮಿತ್ಯಾಹುಸ್ತ್ರಿಕಂ ಮಾತೃಸಮುದ್ಭವಮ್ 1.2.50.
ಚರ್ಮ, ರಕ್ತ ಮತ್ತು ಮಾಂಸ—ಈ ಮೂರು ತಾಯಿಯಿಂದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
ಏವಂ ಭೂತಮಯಂ ದೇಹಂ ಪಂಚಭೂತಸಮುದ್ಭವೈಃ
ಈ ರೀತಿ, ದೇಹವು ಐದು ಮಹಾಭೂತಗಳಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಭೌತಿಕ ಅಂಶಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ.
ತದನ್ನಂ ಪಿಣ್ಡಕವಲೈರ್ಗ್ರಾಸೈರ್ಭುಕ್ತಂ ಚ ದೇಹಿಭಿಃ
ಆಹಾರವನ್ನು ಜೀವಿಗಳು ತುಂಡು ತುಂಡಾಗಿ ತಿನ್ನುತ್ತಾರೆ.