ತಲಾತಲಂ ತಥಾ ಗುಲ್ಫೌ ಜಂಘೇ ಚಾಸ್ಯ ಮಹಾತಲಮ್
ಅಡಿಗಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ತಲಾತಳ ಇದೆ, ಕಾಲುಗಳ ಸೊಂಟ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮಹಾತಳ ಇದೆ.
ನಾಭಿಂ ಮಹೀತಲಂ ಪ್ರಾಹುರ್ಭುವರ್ಲೋಕಮಥೋದರಮ್
ನಾಭಿಯನ್ನು ಭೂಮಿಯಂತೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, ಹೊಟ್ಟೆಯು ಭುವರ್ಲೋಕವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
ನೇತ್ರೇ ತಪಃ ಸತ್ಯಲೋಕಂ ಶೀರ್ಷದೇಶಂ ವದಂತಿ ಚ
ಕಣ್ಣುಗಳು ತಪೋಲೋಕ, ತಲೆ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸತ್ಯಲೋಕವಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
ತಥಾತ್ರ ಧಾತವಃ ಸಪ್ತ ನಾಮತಸ್ತಾನ್ನಿಬೋಧ ಮೇ
ಇಲ್ಲಿಯ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಏಳು ಧಾತುಗಳು ಇವೆ; ಅವುಗಳ ಹೆಸರನ್ನು ನನ್ನಿಂದ ಕೇಳು.
ಅಸ್ಥ್ನಾಮತ್ರ ಶತಾನಿ ಸ್ಯುಸ್ತ್ರೀಣಿ ಷಷ್ಟ್ಯಧಿಕಾನಿ ಚ
ಇಲ್ಲಿ ಮೂವತ್ತು ಆರು ದಶಕಗಳಷ್ಟು, ಅಂದರೆ ಮೂರು ನೂರು ಅರವತ್ತು ಎಲುಬುಗಳಿವೆ.
ಷಟ್ಪಂಚಾಶತ್ಸಹಸ್ರಾಣಿ ತಥಾನ್ಯಾನಿ ನವೈವ ತು
ಅದೇ ರೀತಿ ಐವತ್ತಾರು ಸಾವಿರ ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಒಂಬತ್ತು ಇತರವುಗಳಿವೆ.
ಸಾರ್ಧಾಭಿಸ್ತಿಸೃಭಿಶ್ಛನ್ನಂ ಸಮಂತಾದ್ರೋಮಕೋಟಿಭಿಃ
ಇವುಗಳ ಮೂರು ಮತ್ತು ಅರ್ಧ ಪಟ್ಟು ಎಷ್ಟು ರೋಮಕೋಶಗಳಿಂದ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.
ಷಡಂಗಾನಿ ಪ್ರಧಾನಾನಿ ಕಥ್ಯಮಾನಾನಿ ಮೇ ಶೃಣು 1.2.50.
ಪ್ರಮುಖವಾದ ಆರು ಅಂಗಗಳನ್ನು ನಾನು ವಿವರಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ; ಕೇಳು.
ಅಂತ್ರಾಣ್ಯತ್ರ ತಥಾ ತ್ರೀಣಿ ಸಾರ್ಧವ್ಯಾಮತ್ರಯಾಣಿ ಚ
ಇಲ್ಲಿ ಮೂರು ಆಂತರಗಳು ಇವೆ, ಪ್ರತಿ ಒಂದೂ ಒಂದು ಅರ್ಧ ಹಸ್ತ ಉದ್ದವಿದೆ.
ಊರ್ಧ್ವನಾಲಮಧೋವಕ್ತ್ರಂ ಹೃದಿ ಪದ್ಮಂ ಪ್ರಕೀರ್ತ್ಯತೇ
ಮೇಲಿನ ಭಾಗವು ನಾಳಿಯಾಗಿದೆ, ಕೆಳಗಿನ ಭಾಗವು ಬಾಯಿಯಾಗಿದೆ; ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಕಮಲವಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
ಮಜ್ಜಾತೋ ಮೇದಸಶ್ಚೈವ ವಸಾಯಾಶ್ಚ ತಥಾ ದ್ವಿಜ
ಮಜ್ಜೆಯಿಂದ, ಮೇದಸಿನಿಂದ ಮತ್ತು ವಸೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದೆ, ದ್ವಿಜನೆ.
ರಕ್ತಸ್ಯ ಚರಮಸ್ಯಾತ್ರ ಗರ್ತಾ ದ್ವ್ಯಂಜಲಯಃ ಸ್ಮೃತಾಃ
ಇಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯ ರಕ್ತದ ಗುಂಡಿ ಎರಡು ಮುಷ್ಟಿಗಳಷ್ಟು ಅಗಲವಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
ಸೀವನ್ಯಶ್ಚ ತಥಾ ಸಪ್ತ ಪಂಚ ಮೂರ್ಧಾನಮಾಸ್ಥಿತಾಃ
ಹಾಗೆಯೇ ಏಳು ಸೀವನ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಐದು ತಲೆಮೂಡೆಯ ಮೇಲೆ ಇರುವವುಗಳಿವೆ.
ನಾಡ್ಯಃ ಸರ್ವಾಃ ಪ್ರವರ್ತಂತೇ ನಾಭಿಪದ್ಮಾತ್ತಥಾತ್ರ ಚ
ಎಲ್ಲಾ ನಾಡಿಗಳು ಇಲ್ಲಿ ನಾಭಿಪದ್ಮದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.
ನಾಸಿಕಾದ್ವಾರಮಾಸಾದ್ಯ ಸಂಸ್ಥಿತೇ ದೇಹವರ್ಧನೇ
ಮೂಗಿನ ದ್ವಾರವನ್ನು ತಲುಪಿ, ಅವು ದೇಹದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿವೆ.
ಪ್ರಾಣಾಪಾನಸಮಾನಾಶ್ಚ ಉದಾನೋ ವ್ಯಾನ ಏವ ಚ
ಪ್ರಾಣ, ಅಪಾನ, ಸಮಾನ, ಉದಾನ ಮತ್ತು ವ್ಯಾನ ಕೂಡ ಇವೆ.
ಉಚ್ಛ್ವಾಸಶ್ಚೈವ ನಿಃಶ್ವಾಸೋ ಹ್ಯನ್ನಪಾನಪ್ರವೇಶನಮ್
ಉಸಿರಾಟ ಮತ್ತು ಉಸಿರೆಳೆಯುವುದು, ಹಾಗು ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಪಾನಿಯ ಪ್ರವೇಶವೂ ಆಗುತ್ತದೆ.
ತ್ಯಾಗೋ ವಿಣ್ಮೂತ್ರಶುಕ್ರಾಣಾಂ ಗರ್ಭವಿಸ್ರವಣಂ ತಥಾ 1.2.50.
ಮಲ, ಮೂತ್ರ ಮತ್ತು ವೀರ್ಯವನ್ನು ಹೊರಹಾಕುವುದು, ಹಾಗು ಗರ್ಭದ ಸ್ರವಣವೂ ಸಹ.
ಸಮಾನೋ ಧಾರಯತ್ಯನ್ನಂ ವಿವೇಚಯತಿ ಚಾಪ್ಯಥ
ಸಮಾನನು ಆಹಾರವನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು, ಅದನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ.
ವಾಕ್ಪ್ರವೃತ್ತಿಪ್ರದೋದ್ಗಾರೇ ಪ್ರಯತ್ನೇ ಸರ್ವಕರ್ಮಣಾಮ್
ಮಾತಿನ ಪ್ರಾರಂಭ, ಉಗುಳುವುದು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಇದು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ.
ವ್ಯಾನೋ ಹೃದಿ ಸ್ಥಿತೋ ನಿತ್ಯಂ ತಥಾ ದೇಹಚರೋಪಿ ಚ
ವ್ಯಾನನು ಸದಾ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ದೇಹದಾದ್ಯಂತ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ.
ಪಾಚಕೋ ರಜಕಶ್ಚೈವ ಸಾಧಕಾಲೋಚಕೌ ತಥಾ
ಪಾಚಕ, ರಾಜಕ, ಸಾಧಕ, ಆಲೋಚಕ ಎಂಬುವುಗಳು ಹೀಗೆ ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.
ಪಾಚಕಸ್ತು ಪಚತ್ಯನ್ನಂ ನಿತ್ಯಂ ಪಕ್ವಾಶಯೇ ಸ್ಥಿತ.
ಪಾಚಕನು ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದು ಯಾವಾಗಲೂ ಆಹಾರವನ್ನು ಜೀರ್ಣಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಸಾಧಕೋ ಹೃದಿಸಂಸ್ಥಶ್ಚ ಬುದ್ಧ್ಯಾದ್ಯುತ್ಸಾಹಕಾರಕಃ
ಸಾಧಕನು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದು ಬುದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಉತ್ಸಾಹಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತಾನೆ.
ತ್ವಕ್ಸಂಸ್ಥೋ ಭ್ರಾಜಕೋ ದೇಹಂ ಭ್ರಾಜಯೇನ್ನಿರ್ಮಲೀಕೃತಃ
ಬ್ರಾಜಕನು ಚರ್ಮದಲ್ಲಿ ಇದ್ದು ದೇಹವನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿಸಿ ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಆಲಂಬಕಸ್ತಥಾ ದೇಹೇ ಪಂಚಧಾ ಸೋಮ ಉಚ್ಯತೇ
ಆಲಂಬಕನು ದೇಹದಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಸೋಮನು ಐದು ವಿಧಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ.
ಬೋಧಕೋ ರಸನಾಸ್ಥಶ್ಚ ರಸಾನಾಮವಬೋಧಕಃ
ಬೋಧಕನು ನಾಲಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದು ರುಚಿಗಳನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಸರ್ವಸಂಧಿಗತಶ್ಚೈವ ಶ್ಲೇಷ್ಮಣಃ ಶ್ಲೇಷ್ಮಕೃತ್ತಥಾ 1.2.50.
ಎಲ್ಲಾ ಸಂಧಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇದ್ದು, ಇದು ಶ್ಲೇಷ್ಮ ಮತ್ತು ಶ್ಲೇಷ್ಮವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವದು.
ಏವಂ ವಾಯ್ವಗ್ನಿಸೋಮೈಶ್ಚ ದೇಹಃ ಸಂಧಾರಿತಸ್ತ್ವಸೌ
ಹೀಗೆ, ಗಾಳಿ, ಬೆಂಕಿ ಮತ್ತು ಸೋಮದಿಂದ ದೇಹವು ಉಳಿಯುತ್ತದೆ.
ಪಾರ್ಥಿವಾನೀಹ ಜಾನೀಹಿ ಘ್ರಾಣಕೇಶನಖಾನಿ ಚ
ಇಲ್ಲಿ ಭೂತತ್ವಗಳೆಂದರೆ ಮೂಗು, ಕೂದಲು ಮತ್ತು ನಖಗಳನ್ನು ತಿಳಿಯು.