ಜಗ್ರಾಹ ವಿಷ್ಣುರ್ವಾರಾಹಂ ವಿಗ್ರಹಂ ದೃಢವಿಗ್ರಹಃ
ವಿಷ್ಣುವು ತನ್ನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾಗಿ, ಹಂದಿಯ ರೂಪವನ್ನು ತಾಳಿದನು.
ಮೂಲಂ ತಸ್ಯ ಪರಿಜ್ಞಾಯ ಪ್ರತ್ಯಾವರ್ತಿತುಮುತ್ಸುಕಃ
ಅದಿನ ಮೂಲವನ್ನು ಅರಿತುಕೊಂಡು, ಅವನು ಹಿಂತಿರುಗಲು ಆತುರಪಟ್ಟನು.
ವಿದಾರಯನ್ಸ ಪೋತ್ರೇಣ ಭೂತಧಾತ್ರೀಮವಾಙ್ಮುಖಃ
ತಲೆಯನ್ನು ಕೆಳಗಿಳಿಸಿ, ತನ್ನ ಮೂಗಿನಿಂದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಚೀರಿದನು.
ಕ್ರೀಡಾಕ್ರೋಡಕಠೋರೇಣ ಕಂಠಘೋಷೇಣ ಪೂರಯನ್
ಆತನ ಆಟದ ಗರ್ಜನೆಯ ಕಠಿಣ ಶಬ್ದದಿಂದ ಸುತ್ತಲೂ ಎಲ್ಲೆಡೆ ತುಂಬಿತು.
ವಿವೇಶ ಯತ್ರಯತ್ರಾಸೌ ತತ್ರತತ್ರ ತಥಾಸ್ಥಿತಮ್
ಅವನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರೂ, ಅಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿತ್ತು.
ವಿದಾರಿತಾನ್ಮಹೀರಂಧಾತ್ಪ್ರತ್ಯದೃಶ್ಯಂತ ಭೋಗಿನಃ
ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ಬಿರುಕುಗಳಿಂದ ಹಾವುಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡವು.
ಪ್ರತ್ಯದೃಶ್ಯತ ಹೇಮಾದ್ರೇರ್ಮೂಲ ಕನ್ದ ಇವ ಸ್ಥಿತಃ
ಅವನು ಅದನ್ನು ಹೊಳೆಯುವ ಪರ್ವತದ ಮೂಲಕಂದದಂತೆ ನಿಂತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡನು.
ಆರಾದ್ವಸುನ್ಧರಾಗುಲ್ಫೇ ಧುರಂಧರತಯಾ ಸ್ಥಿತಾಃ
ದೂರದಿಂದ ಭೂಮಿಯ ಕಾಲುಗುರುತುಗಳು, ಭಾರವನ್ನು ತಾಳುತ್ತಿರುವಂತೆ ಕಂಡವು.
ಮಧುದ್ವಿಷಾ ಚ ಸ ಮಹಾನ್ಮಂಡೂಕೋಽಪಿ ವಿಲೋಕಿತಃ 1.3.2.11.
ಅಲ್ಲೇ ಮಹಾಕಪ್ಪೆ ಮತ್ತು ಮಧುವಿನ ಶತ್ರುವೂ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು.
ಆಧಾರಶಕ್ತಿಮಪಿ ತಾಮಭ್ಯಪಶ್ಯದಧೋಕ್ಷಜಃ
ಅದ್ಭುತನಾದ ಅವನು ಆಕೆಯ ಧಾರಣಾಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಕೂಡ ನೋಡಿದನು.
ಅತಲಂ ವಿತಲಂ ಚೈಷ ಸುತಲಂ ನಿತಲಂ ತಥಾ
ಅವನು ಅತಲ, ವಿತಲ, ಸುತಲ ಮತ್ತು ನಿತಲವನ್ನು ಕೂಡ ನೋಡಿದನು.
ದದರ್ಶ ಸಪ್ತ ಪಾತಾಲಾನಪಿ ವಾರಿಜಲೋಚನಃ
ಕಮಲದ ಕಣ್ಣುಳ್ಳವನು ಏಳು ಪಾತಾಳಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಕಂಡನು.
ಅತ್ಯಗಾದ್ಭೋಗವತ್ಯಾಖ್ಯಾಂ ಪುರೀಂ ವೈರೋಚನೀಮಪಿ
ಅವನು ಭೋಗವತೀ ಎಂಬ ವೈರೋಚನಿಯ ನಗರವನ್ನು ದಾಟಿದನು.
ಇದಂ ದೃಷ್ಟಮಿದಂ ದೃಷ್ಟಮಿತ್ಯುಪಾರೂಢಕೌತುಕಃ
ಅವನ ಕುತೂಹಲ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಾ, 'ಇದು ನೋಡಿದೆ, ಇದು ನೋಡಿದೆ' ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾ ಹೋದನು.
ಅಧಸ್ತಾದಪಿ ಗಾಢೇನ ಪಯೋಧೇಸ್ತೇನ ಪೋತ್ರಿಣಾ
ಅದರ ಕೆಳಗೂ ತನ್ನ ಬಲವಾದ ಮೂಗಿನಿಂದ ಆಳವಾದ ಸಾಗರವನ್ನು ಚೂರಿದನು.
ದಲಿತಾ ಕೇವಲಂ ಪೃಷ್ವೀ ಪಾಥೋರಾಶಿರ್ವಿಲೋಲಿತಃ
ಅಲ್ಲಿ ಭೂಮಿ ಮಾತ್ರ ಚೀರಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಸಾಗರ ಮಾತ್ರ ಭಾರಿಯಾಗಿ ಅಲುಗಾಡಿತು.
ಇತ್ಥಂ ವರ್ಷಸಹಸ್ರಾಣಿ ಭ್ರಾಂತ್ಯಾ ಸಂಭ್ರಾಂತಮಾನಸಃ
ಹೀಗೆ ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷಗಳು ಅವನ ಮನಸ್ಸು ಗೊಂದಲದಿಂದ ಅಲೆಯುತ್ತಾ ಹೋದಿತು.
ಅವರುಗ್ಣಖುರಃ ಕ್ಷುಣ್ಣದಂಷ್ಟ್ರೋ ವಿಧ್ವಸ್ತವಿಗ್ರಹಃ
ಅವನ ಕಿತ್ತಳೆಗಳು ನಡುಕದಿಂದ ಕುಳಿದುಹೋಗಿದ್ದವು, ಹಲ್ಲುಗಳು ಮುರಿದುಹೋದವು, ದೇಹ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕುಸಿದುಹೋದಂತಾಯಿತು.
ಶ್ರಾಂತ್ಯಾ ನಿಶ್ವಸತಸ್ತಸ್ಯ ತಾದೃಗ್ದರ್ಪೋ ವಿಶೃಂಖಲಃ 1.3.2.11.
ದೊಡ್ಡ ದಣಿವಿನಿಂದ ಉಸಿರಾಡುತ್ತಾ, ಅವನ ಅಹಂಕಾರ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮುರಿದುಹೋದಂತಾಯಿತು.
ಅನಿರ್ವ್ಯೂಢಪ್ರತಿಜ್ಞೋಽಪಿ ಪ್ರತ್ಯಾವರ್ತಿತುಮುತ್ಸಕಃ
ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಪೂರೈಸದಿದ್ದರೂ ಅವನು ಹಿಂತಿರುಗಲು ಮನಸ್ಸು ಮಾಡಿದನು.
ಶ್ರಮಾಂಧಚಕ್ಷುಷಸ್ತಸ್ಯ ಪಾತಾಲಾಂತರವರ್ತ್ತಿನಃ
ದಣಿವಿನಿಂದ ಅವನ ಕಣ್ಣುಗಳು ಮಂಕಾಗಿದ್ದವು, ಅವು ಪಾತಾಳದೊಳಗೆ ಉಳಿದಿದ್ದವು.
ಕಥಂಕಥಂಚಿದುತ್ತೀರ್ಣೋ ಽಪ್ಯಕೂಪಾರಾದಪಾರತಃ
ಯಾವುದೋ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅವನು ಹೊರಬಂದರೂ, ಬಾವಿಯ ಅಂಚಿಗೆ ಅಲ್ಲ, ದೂರದ ಕಡೆಗೆ ಬಂದನು.
ರಜ್ಜ್ವೇವ ತೇಜಃಸ್ತಂಭಸ್ಯ ಪ್ರಭಯಾ ಸಾನುಬದ್ಧಯಾ
ಆ ಬೆಳಕಿನ ಸ್ತಂಭದಿಂದ ಹರಡಿದ ಪ್ರಕಾಶವು ಹಗ್ಗದಂತೆ ಅವನನ್ನು ಹಿಂತಿರುಗಿಸಿತು.
ನಾವೈಕ್ಷಿ ಯನ್ಮಯಾ ಮೂಲಮಮುಷ್ಯ ಮಹಸಾಂ ನಿಧೇಃ
ಆ ಮಹಾ ಪ್ರಕಾಶದ ಮೂಲವನ್ನು ನಾನು ಕಾಣಲಾಗಲಿಲ್ಲ.
ಅಮುಷ್ಯ ಮಹಸಾಂ ರಾಶೇಃ ಪ್ರಾಗಭೂದ್ಯತ್ರ ಸಂಭವಃ
ಆ ಮಹಾ ಪ್ರಕಾಶದ ಮೊದಲು ಯಾವ ಉದ್ಭವವೂ ಇರಲಿಲ್ಲ.
ಸ ಹಿ ವಿಶ್ವಾಧಿಕೋ ದೇವಶ್ಚಿರಂ ಮೋಹಾಂಧಚಕ್ಷುಷಾ
ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳಿಗಿಂತ ಮೇಲಿರುವ ಆ ದೇವರು ಬಹುಕಾಲ ಮೋಹದಿಂದ ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡಿದ್ದನು.
ಏವಂ ವಿನಿರ್ಧಾರ್ಯ ವಿಮುಕ್ತದರ್ಪೋ ನಿವೃತ್ತವಾನಾಶು ಸರೋರುಹಾಕ್ಷಃ
ಹೀಗೆ ನಿರ್ಧರಿಸಿ, ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಕಮಲನಯನನು ಶೀಘ್ರ ಹಿಂತಿರುಗಿದನು.
ಉತ್ಪಪಾತೋನ್ಮುಖೋ ವೇಗಾನ್ನಿರಾಲಂಬೇ ನಭಸ್ತಲೇ
ಅವನು ಆಕಾಶದೊಳಗೆ, ಯಾವ ಸಹಾರವೂ ಇಲ್ಲದಂತೆ, ಮುಖವನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತಿ ವೇಗವಾಗಿ ಹಾರಿದನು.
ದ್ರುತಮುತ್ಪತತಸ್ತಸ್ಯ ಪಕ್ಷಾವೇಗೇನ ವಾರಿತಾಃ
ಅವನು ವೇಗವಾಗಿ ಹಾರುವಾಗ ಅವನ ರೆಕ್ಕೆಗಳಿಂದ ನೀರು ಚದುರಿತು.
ಸ ವೇಗಾದುತ್ಪತನ್ದೂರಂ ನಾಕ್ಷ್ಣೋರ್ವಿಷಯತಾಮಗಾತ್
ಅವನ ವೇಗದಿಂದ, ಅವನು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣದಷ್ಟು ದೂರ ಹಾರಿದನು.