ಸ ನಿಷ್ಕ್ರಾಮತಿ ಸಂಸಾರೇ ದೃಢಗ್ರಾಹೀ ಸ ತಿಷ್ಠತಿ ೪೨.
ಯಾರು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಬಂಧಿಸಿಕೊಂಡು ಇರುತ್ತಾರೋ ಅವರು ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುತ್ತಾರೆ; ಬಿಡಿಸಿಕೊಂಡವರು ಮಾತ್ರ ಮುಕ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ.
ಪುಂಸಾಮಜ್ಞಾತದೋಷೇಣ ನಾನಾಕರ್ಮವಶೇನ ಚ ೪೨.
ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ತಿಳಿಯದ ತಪ್ಪುಗಳ ಕಾರಣಕ್ಕೂ, ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಕರ್ಮಗಳ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೂ,
ಯಥಾ ಜರಾಯುಣಾ ದೇಹೀ ದುಃಖಂ ತಿಷ್ಠತಿ ವೇಷ್ಟಿತಃ ೪೨.
ಹಾಗೆದೇಹದೊಳಗಿನ ಜೀವನು ಗರ್ಭಪಟಲದಿಂದ ಸುತ್ತಿಕೊಂಡು ದುಃಖ ಅನುಭವಿಸುವಂತೆ,
ಗರ್ಭೋದಕೇನ ಸಿಕ್ತಾಂಗಸ್ತಥಾಽಽಸ್ತೇ ವ್ಯಾಕುಲಃ ಪುಮಾನ್ ೪೨.
ಗರ್ಭದಲ್ಲಿರುವ ಪುರುಷನು, ಅವನ ಅಂಗಗಳು ಗರ್ಭಜಲದಿಂದ ತೊಯ್ದು, ಸಂಕಟದಿಂದ ಇರುತ್ತಾನೆ.
ಗರ್ಭಕುಮ್ಭೇ ತಥಾ ಕ್ಷಿಪ್ತಃ ಪಚ್ಯತೇ ಜಠರಾಗ್ನಿನಾ ೪೨.
ಗರ್ಭದ ಕುಂಭದಲ್ಲಿ ಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟವನು, ತಾಯಿಯ ಹೊಟ್ಟೆಯ ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಬೇಯುತ್ತಾನೆ.
ಯದ್ದುಃಖಂ ಜಾಯತೇ ತಸ್ಯ ತದ್ಗರ್ಭೇಽಷ್ಟಗುಣಂ ಭವೇತ್ ೪೨.
ಅವನಿಗೆ ಯಾವ ದುಃಖ ಉಂಟಾದರೂ, ಗರ್ಭದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಅದು ಎಂಟು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ಚರಸ್ಥಿರಾಣಾಂ ಸರ್ವೇಷಾಮಾತ್ಮಗರ್ಭಾನುರೂಪತಃ ೪೨.
ಚಲಿಸುವವರಿಗೂ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುವವರಿಗೂ, ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ ಅವರ ಗರ್ಭದ ಸ್ವಭಾವದಂತೆ ದುಃಖ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.
ಮೃತಶ್ಚಾಹಂ ಪುನರ್ಜಾತೋ ಜಾತಶ್ಚಾಹಂ ಪುನರ್ಮೃತಃ ೪೨.
ನಾನು ಸತ್ತಿದ್ದೇನೆ, ಮತ್ತೆ ಹುಟ್ಟಿದ್ದೇನೆ; ಹುಟ್ಟಿದ ಮೇಲೆ ಮತ್ತೆ ಸತ್ತಿದ್ದೇನೆ.
ಅಧುನಾ ಜಾತಮಾತ್ರೋಽಹಂ ಪ್ರಾಪ್ತಸಂಸ್ಕಾರ ಏವ ಚ ೪೨.
ಈಗ ನಾನು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಹುಟ್ಟಿದ್ದೇನೆ, ಈಗಾಗಲೇ ಸಂಸ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದೇನೆ.
ಅಧ್ಯೇಷ್ಯಾಮಿ ಹರೇರ್ಜ್ಞಾನಂ ಸಂಸಾರವಿನಿವರ್ತನಮ್ ೪೨.
ನಾನು ಹರಿಯವರ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಕಲಿಯುತ್ತೇನೆ, ಅದು ಸಂಸಾರದಿಂದ ಮುಕ್ತಿಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.
ಗಭಾತ್ಕೋಟಿಗುಣಂ ದುಃಖಂ ಜಾಯಮಾನಸ್ಯ ಜಾಯತೇ ೪೨.
ಹುಟ್ಟುತ್ತಿರುವವನಿಗೆ, ಗರ್ಭದಲ್ಲಿದ್ದ ದುಃಖಕ್ಕಿಂತ ಕೋಟಿಗಟ್ಟಲೆ ಹೆಚ್ಚು ದುಃಖ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.
ಸ್ಪೃಷ್ಟಮಾತ್ರಸ್ಯ ಬಾಹ್ಯೇನ ವಾಯುನಾ ಮೂಢತಾ ಭವೇತ್ ೪೨.
ಹೊರಗಿನ ಗಾಳಿಯ ಸ್ಪರ್ಶವಾದ ಕೂಡಲೆ ಅವನು ಗಾಬರಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ.
ಸ್ಮೃತಿಭ್ರಂಶಾತ್ತತಸ್ತಸ್ಯ ಪೂರ್ವಕರ್ಮವಶೇನ ಚ ೪೨.
ನಂತರ, ಅವನು ಸ್ಮೃತಿಭ್ರಾಂಶದಿಂದ ಮತ್ತು ಹಿಂದಿನ ಕರ್ಮದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ,
ರಕ್ತೋ ಮೂಢಶ್ಚ ಲೋಕೋಯಮಕಾರ್ಯೇ ಸಂಪ್ರವರ್ತತೇ ೪೨.
ಅವನು ಆಸಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ, ಮೂಢನಾಗುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಲೋಕದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪು ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗುತ್ತಾನೆ.
ನ ಶ್ರೃಣೋತಿ ಪರಂ ಶ್ರೇಯಃ ಸತಿ ಚಕ್ಷುಷಿ ನೇಕ್ಷತೇ ೪೨.
ಅವನಿಗೆ ಕಣ್ಣು ಇದ್ದರೂ, ಪರಮ ಶ್ರೇಯಸ್ಸನ್ನು ನೋಡಲಾರನು; ಕೇಳಿದರೂ, ಅದನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಲಾರನು.
ಸತ್ಯಾಂ ಬುದ್ಧೌ ನ ಜಾನಾತಿ ಬೋಧ್ಯಮಾನೋ ಬುಧೈರಪಿ ೪೨.
ಬುದ್ಧಿ ಇದ್ದರೂ, ಜ್ಞಾನಿಗಳಿಂದ ಬೋಧನೆ ಪಡೆದರೂ, ಅವನು ತಿಳಿಯಲಾರನು.
ಗರ್ಭಸ್ಮೃತೇರಭಾವೇನ ಶಾಸ್ತ್ರಮುಕ್ತಂ ಮಹರ್ಷಿಭಿಃ ೪೨.
ಮಗುವಿನ ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ನೆನಪು ಉಳಿಯದಿರುವುದರಿಂದ, ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಹೇಳಿದ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನೇ ನಾವು ನಂಬಬೇಕು.
ಯೇ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞಾನೇ ಸತ್ಯಸ್ಮಿನ್ಸರ್ವಕರ್ಮಾರ್ಥಸಾಧಕೇ ೪೨.
ಯಾರು ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ನಿಜವಾಗಿ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ, ಎಲ್ಲ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಅದು ಮಾರ್ಗವಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಅವರು ಸತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಅವ್ಯಕ್ತೇನ್ದ್ರಿಯವೃತ್ತಿತ್ವಾದ್ಬಾಲ್ಯೇ ದುಃಖಂ ಮಹತ್ಪುನಃ ೪೨.
ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಕ್ರಿಯೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗದೆ ಇರುವುದರಿಂದ, ಮತ್ತೆ ದೊಡ್ಡ ದುಃಖ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.
ದಂತೋತ್ಥಾನೇ ಮಹದ್ದುಃಖಂ ಮೌಲೇನ ವ್ಯಾಧಿನಾ ತಥಾ ೪೨.
ಹಲ್ಲುಗಳು ಮೊಳಗುವಾಗ, ತಲೆ ನೋವು ಮತ್ತು ರೋಗಗಳಿಂದಲೂ ಬಹಳ ನೋವು ಅನುಭವವಾಗುತ್ತದೆ.
ತೃಡ್ಬುಭುಕ್ಷಾಪರೀತಾಂಗಃ ಕ್ವಚಿತ್ತಿಷ್ಠತಿ ರಾರಟನ್ ೪೨.
ಬಾಯಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಹಸಿವಿನಿಂದ ದೇಹ ಪೀಡಿತವಾಗಿದ್ದು, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅಳುತ್ತಾ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ.
ಕೌಮಾರೇ ಕರ್ಣವೇಧೇನ ಮಾತಾಪಿತ್ರೋರ್ವಿತಾಡನೈಃ ೪೨.
ಚಿಕ್ಕ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಕಿವಿ ಚುಚ್ಚಿಸುವ ನೋವು, ತಾಯಿ ತಂದೆಯರು ಹೊಡೆಯುವುದರಿಂದ ಆಗುವ ನೋವು ಇರುತ್ತದೆ.
ಪ್ರಮತ್ತೇಂದ್ರಿಯವೃತ್ತೈಶ್ಚ ಕಾಮರಾಗಪ್ರಪೀಡನಾತ್ ೪೨.
ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಣವಿಲ್ಲದೆ ಬಳಸುವುದು ಮತ್ತು ಕಾಮ ರಾಗಗಳಿಂದ ಪೀಡಿತನಾದರೆ ದುಃಖವೇ ಹೆಚ್ಚು.
ಈರ್ಷ್ಯಯಾ ಸುಮಹದ್ದುಃಖಂ ಮೋಹಾದ್ರಕ್ತಸ್ಯ ಜಾಯತೇ ೪೨.
ಹಸಿವಿನಿಂದ ತುಂಬಾ ದೊಡ್ಡ ದುಃಖ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ, ಮೋಹದಿಂದ ರಕ್ತಸ್ವಭಾವಿಯು ಪೀಡಿತನಾಗುತ್ತಾನೆ.
ನ ರಾತ್ರೌ ವಿಂದತೇ ನಿದ್ರಾ ಕಾಮಾಗ್ನಿಪರಿಖೇದಿತಃ ೪೨.
ಕಾಮದ ಬೆಂಕಿಯಿಂದ ಪೀಡಿತನಾದವನು ರಾತ್ರಿ ನಿದ್ರೆ ಪಡೆಯಲಾಗದು.
ನಾರೀಷು ತ್ವನುಭೂತಾಸು ಸರ್ವದೋಷಾಶ್ರಯಾಸು ಚ ೪೨.
ಅನುಭವಿಸಿದ ಹೆಂಗಸರಲ್ಲಿ, ಎಲ್ಲ ದೋಷಗಳೂ ಇರುವವಳಲ್ಲಿಯೂ—
ಸನ್ಮಾನಮಪಮಾನೇನ ವಿಯೋಗೇನೇಷ್ಟಸಂಗಮಃ ೪೨.
ಗೌರವ ಅವಮಾನದಿಂದ ಕಳೆದುಹೋಗುತ್ತದೆ, ಪ್ರಿಯಜನರೊಂದಿಗೆ ಸೇರುವಿಕೆ ದೂರವಿನಿಂದ ಮುರಿದುಹೋಗುತ್ತದೆ.
ವಲೀಪಲಿತಕಾಯೇನ ಶಿಥಿಲೀಕೃತವಿಗ್ರಹಃ ೪೨.
ಮುರಿದುಹೋದ ದೇಹ, ಮೊಡೆಗಳು, ಹದಗೆಟ್ಟ ರೂಪದಿಂದ ದೇಹ ದುರ್ಬಲವಾಗುತ್ತದೆ.
ಸ್ತ್ರೀಪುಂಸೋರ್ಯೌವನಂ ರೂಪಂ ಯದನ್ಯೋನ್ಯಾಶ್ರಯಂ ಪುರಾ ೪೨.
ಹೆಣ್ಣು ಗಂಡಸರ ಯುವಾವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ರೂಪ, ಹಿಂದೆ ಒಬ್ಬರ ಮೇಲೆ ಒಬ್ಬರು ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದ್ದವು—
ಜರಾಭಿಭೂತಃಪುರುಷಃ ಪತ್ನೀಪುತ್ರಾದಿಬಾಂಧವೈಃ ೪೨.
ಮೂಡಾಟದಿಂದ ಪೀಡಿತನಾದವನನ್ನು ಹೆಂಡತಿ, ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ಬಂಧುಗಳು ಬಿಟ್ಟು ಬಿಡುತ್ತಾರೆ.