ಶೋಕಕಾಲೇ ಶುಚೋ ಮಾತ್ವಂ ಹರ್ಷಕಾಲೇ ಚ ಮಾ ಹೃಷಃ ೨೧.
ದುಃಖದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದುಃಖಿಸಬೇಡ; ಸಂತೋಷದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹಿಗ್ಗಬೇಡ.
ಇಂದ್ರಂ ಚೇದಾಗತಃ ಕಾಲಃ ಸದಾ ಯುಕ್ತ ಮತಂದ್ರಿತಮ್ ೨೧.
ಇಂದ್ರ, ನಿಗದಿತ ಕಾಲ ಬಂದಿದ್ದರೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಸ್ಥಿರ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ, ಅಶಾಂತಿಯಾಗದೆ ಇರು.
ಕೋ ಹಿ ಸ್ಥಾತುಮಲಂ ಲೋಕೇ ಮಮ ಕ್ರುದ್ಧಸ್ಯ ಸಂಯುಗೇ ೨೧.
ನಾನು ಕೋಪಗೊಂಡು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಎದುರಿಸಿದಾಗ, ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಯಾರು ನನಗೆ ನಿಂತುಕೊಳ್ಳಲು ಶಕ್ತರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಹೇಳು?
ತ್ವಮೇವ ವೇತ್ಸಿ ಮಾಂ ದೈತ್ಯ ಯೋಹಂ ಯಾದೃಕ್ಪರಾಕ್ರಮಃ ೨೧.
ನನ್ನ ಶಕ್ತಿಯು ಎಷ್ಟು ಎಂಬುದನ್ನು ನೀನೇ ಅರಿತಿರುವೆ, ದೈತ್ಯನೇ.
ಯೇಷಾಂ ತ್ವಂ ಕೋಟಿಭಾಗೇಽಪಿ ಪರಿಪೂರ್ಣೋ ನ ತಾರಕ ೨೧.
ತಾರಕ, ನಿನ್ನ ಶಕ್ತಿಯ ಒಂದು ಭಾಗದಲ್ಲೂ ನೀನು ಸಂಪೂರ್ಣನಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ.
ಇಚ್ಛನ್ಸಂಜೀವಯಾಮ್ಯೇತದನಿಚ್ಛನ್ನಾಶಯೇ ಕ್ಷಣಾತ್ ೨೧.
ನಾನು ಇಚ್ಛಿಸಿದರೆ ಈವನಿಗೆ ಜೀವವನ್ನು ಮರಳಿ ಕೊಡಬಹುದು; ಇಚ್ಛಿಸದಿದ್ದರೆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಅವನನ್ನು ನಾಶಮಾಡಬಹುದು.
ಅಂಗುಲ್ಯಗ್ರೇಣ ದೈತ್ಯೇಂದ್ರ ಪುನರ್ಧರ್ಮಂ ನಲೋಪಯೇ ೨೧.
ದೈತ್ಯಾಧಿಪತೀ, ನಾನು ಬೆರಳ ತುದಿಯಿಂದಲೇ ಧರ್ಮವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಇಲ್ಲಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕಬಹುದು.
ಲೋಪಯಾಮಿ ತತಃ ಕಂ ಚ ಧರ್ಮೋಽಯಂ ಶರಣಂ ವ್ರಜೇತ್ ೨೧.
ನಾನು ಯಾರನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿದರೂ, ಈ ಧರ್ಮವು ಬೇರೆಡೆ ಆಶ್ರಯ ಹುಡುಕುತ್ತದೆ.
ಸೋಽಯಂ ಕಾಲಃ ಪಚೇದ್ವಿಶ್ವಂ ವೃಕ್ಷೇ ಫಲಮಿವಾಗತಮ್ ೨೧.
ಈಗ ಕಾಲವು ಬಂದುಹೋದದು; ಅದು ಮರದ ಮೇಲಿರುವ ಹಣ್ಣು ಹಸಿವಾಗುವಂತೆ, ಜಗತ್ತನ್ನೆಲ್ಲಾ ಪಾಕವಾಗಿಸುತ್ತದೆ.
ಪ್ರಾಪ್ನೋತಿ ಪುರುಷೋ ದೈತ್ಯ ಪಶ್ಯ ಕಾಲಸ್ಯ ಚಿತ್ರತಾಮ್ ೨೧.
ದೈತ್ಯನೇ, ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬನಿಗೂ ಅವನಿಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾದದ್ದು ಸಿಗುತ್ತದೆ; ಕಾಲದ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯನ್ನು ನೋಡು.
ಸ್ವಕರ್ಮಪರಿಪಾಕಸ್ಯ ಫಲದಂ ವೈ ವಿದುರ್ಬುಧಾಃ ೨೧.
ತಾನು ಮಾಡಿದ ಕಾರ್ಯಗಳ ಫಲವು ಹೇಗಿರುತ್ತದೋ, ಅದನ್ನು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಅರಿತಿದ್ದಾರೆ.
ಪುಣ್ಯೇನ ತತ್ರ ಸೋಖ್ಯಂ ಸ್ಯಾದ್ದೃಃಖಂ ಪಾಪೇನ ನಿಶ್ಚಿತಮ್ ಮದುಕ್ತಂ ವಚನಂ ಸರ್ವಂ ಯದಿ ಮಂತುಮಿಹಾರ್ಹಸಿ॥ ೨೧.
ಪುನ್ಯದಿಂದ ಸುಖ ಸಿಗುತ್ತದೆ, ಪಾಪದಿಂದ ಖಂಡಿತ ದುಃಖವೇ; ನಾನು ಹೇಳಿದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ನೀನು ಯೋಚಿಸಬೇಕು.
ಮಾಮತ್ರ ಸಂಸ್ಥಿತಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಕಾಲನೇಮಿಮುಖೈರ್ಯುತಮ್॥ ೨೧.
ಇಲ್ಲಿ ನಾನು ಕಾಲನೇಮಿಯವರ ಮುಖಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದಂತೆ ನಿಂತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ—
ಕಸ್ಯೇಹ ನ ವ್ಯಥೇದ್ಬುರ್ಮೃತ್ಯೋರಪಿ ಜಿವಾಂಸತಃ ೨೧.
ಇಲ್ಲಿ ಜೀವಂತವಿರುವವರಿಗೂ ಮರಣದ ಮುಖವನ್ನು ನೋಡಿ ಯಾರು ಭಯಪಡುವದಿಲ್ಲ ಹೇಳು?
ಬ್ರವೀಷಿ ಯದ್ಯತ್ತ್ವಂ ವಾಕ್ಯಂ ತತಥೈವ ನ ಸಂಶಯಃ ೨೧.
ನೀನು ಏನು ಹೇಳಿದರೂ ಅದು ಹಾಗೆಯೇ ಆಗಲಿ; ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವೇ ಇಲ್ಲ.
ಕರ್ತುಮುತ್ಸಹತೇ ಲೋಕೇ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಸಂಪ್ರಸ್ಥಿತಂ ಜಗತ್ ೨೧.
ಈ ಜಗತ್ತು ಹೊರಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಇಲ್ಲಿ ಯಾರು ಕಾರ್ಯ ಮಾಡಲು ಧೈರ್ಯಪಡುತ್ತಾರೆ?
ಕಾಲಾಗ್ನಾವಾಹಿತಂ ಘೋರೇ ಗುಹ್ಯೇ ಸತತಗತ್ವರೇ ೨೧.
ಕಾಲದ ಭಯಾನಕ ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಹಾರಿಹೋಗಿ, ಸದಾ ಗುಪ್ತವಾದ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಅಡಗಿಹೋಗುತ್ತದೆ.
ಕಾಲೋ ಹರತಿ ಸಂಪ್ರಾಪ್ತೇ ನದೀವೇಗ ಇವೋನ್ಮುಖಾನ್ ೨೧.
ಕಾಲ ಬಂದುಹೋದಾಗ, ಅದು ನದಿಯ ಹರಿವಿನಂತೆ ಆತುರದಿಂದಿರುವವರನ್ನೆಲ್ಲಾ ಹೊತ್ತೊಯ್ಯುತ್ತದೆ.
ಕಾಲೇನ ಹ್ರಿಯಮಾಣಾನಾಂ ಪ್ರಲಾಪಃ ಶ್ರೂಯತೇ ನೃಣಾಮ್ ೨೧.
ಕಾಲವು ಜನರನ್ನು ಹೊತ್ತೊಯ್ಯುವಾಗ, ಅವರ ಅಳಲುಗಳು ಕೇಳಿಸಿಬರುತ್ತವೆ.
ಸ್ಪೃಹಾಮೋಹಾತಿವಾದೇಷು ಲೋಕಃ ಸಕ್ತೋ ನ ಬುಧ್ಯತೇ ೨೧.
ಬಯಕೆ, ಮೋಹ, ಅತಿಯಾದ ಮಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ, ಲೋಕವು ಎಚ್ಚರವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
ಜಾನಾಮಿ ತ್ವಾಮಹಂ ವಿಷ್ಣೋ ಸರ್ವಭೂತವರಂ ಪ್ರಭುಮ್ ೨೧.
ನಾನು ನಿನೆಯನ್ನು ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ, ಪರಮೇಶ್ವರನಾದ ವಿಷ್ಣುವೆಂದು ತಿಳಿದಿದ್ದೇನೆ.
ಕೇಚಿದ್ಭಜಂತಿ ತ್ವಾಂ ಭಕ್ತ್ಯಾ ವೈರೇಣ ಹೇಲಯಾ ಪರೇ ೨೧.
ಕೆಲವರು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನಿನ್ನನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ, ಇನ್ನು ಕೆಲವರು ಶತ್ರುತ್ವದಿಂದ ಅಥವಾ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯದಿಂದ.
ಪುರಾಣಃ ಶಾಶ್ವತೋ ಧರ್ಮಃ ಸರ್ವಪ್ರಾಣಭೃತಾಂ ಸಮಃ ೨೧.
ನೀನು ಪುರಾತನ, ಶಾಶ್ವತ ಧರ್ಮಸ್ವರೂಪ, ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳಿಗೂ ಸಮನಾಗಿರುವವನು.
ಪುನರ್ಮರ್ಕಸ್ವರೂಪೇಣ ಭ್ರಾಂತವ್ಯಂ ಭುವನತ್ರಯಮ್ ೨೧.
ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ನೀನು ಕೋತಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲೂ ಸಂಚರಿಸುವೆ.
ಏವಮುಕ್ತೇ ತಾರಕೇಣ ದೇವಾ ಹರ್ಷಂ ಪ್ರಪೇದಿರೇ ೨೧.
ತಾರಕನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ ದೇವತೆಗಳು ಸಂತೋಷದಿಂದ ತುಂಬಿದರು.
ದೈತ್ಯೇಂದ್ರ ಭವ ತತ್ತ್ವಜ್ಞೋ ವಿದ್ಯಾಜ್ಞಾನತಪೋನ್ವಿತಃ ೨೧.
ದೈತ್ಯರಾಧಿಪ, ನೀನು ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿಯೂ, ವಿದ್ಯೆ, ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಕೂಡಿದವನಾಗಿಯೂ ಇರಬೇಕು.
ಕಾಲಚಾರಿತ್ರತತ್ತ್ವಜ್ಞ ಶಿವಭಕ್ತ ಮಹಾಮತೇ ೨೧.
ಕಾಲ ಮತ್ತು ನಡವಳಿಕೆಯ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಅರಿತವನೂ, ಶಿವಭಕ್ತನೂ, ಮಹಾಮತಿವಂತನೂ ನೀನು.
ಯಾವತ್ತೇ ತಪಸೋ ವೀರ್ಯಂ ತಾವದ್ಭುಂಕ್ಷ್ವಜಗತ್ತ್ರಯಮ್ ೨೧.
ನಿನ್ನ ತಪಸ್ಸಿನ ಶಕ್ತಿ ಇರುವವರೆಗೆ ಮೂರು ಲೋಕಗಳನ್ನೂ ಆಳಬಹುದು.
ಇತ್ಯುಕ್ತ್ವಾ ಮರ್ಕಯೂಥೇನ ವೃತೋ ನಾರಾಯಣಃ ಪ್ರಭುಃ ೨೧.
ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಕೋತಿಯ ಸಮೂಹದಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದ ನಾರಾಯಣನು ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಟನು.
ತತೋ ಮೇರುಂ ಸಮಾಗಮ್ಯ ಪ್ರೋವಾಚ ವಚನಂ ಹರಿಃ ೨೧.
ಆಮೇಲೆ ಹರಿಯು ಮೆರುಪರ್ವತವನ್ನು ತಲುಪಿ ಹೀಗೆ ಮಾತಾಡಿದನು.