ದ್ವಿಜರಾಜಃ ಸ ಗರ್ವಿಷ್ಠೋ ರೋಹಿಣೀಪ್ರೇಮನಿರ್ಭರಃ
ಆ ದ್ವಿಜರ ರಾಜನು ಅತ್ಯಂತ ಗರ್ವಿಷ್ಠನು, ರೋಹಿಣಿಗೆ ಅಪಾರ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ತುಂಬಿರುವವನು.
ಅಸ್ಯಾಹಂ ಗರ್ವಸರ್ವಸ್ವಂ ಹರಿಷ್ಯಾಮ್ಯೇವ ಶೂಲಿನಃ
ಶೂಲಧಾರಿಯ ಗರ್ವವನ್ನೆಲ್ಲ ನಾನು ಖಂಡಿತವಾಗಿ ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ.
ತಥಾಸ್ಯಾಹಂ ಕರಿಷ್ಯಾಮಿ ಮಾನಹಾನಿಂ ಚ ಸರ್ವತಃ
ನಾನು ಅವನಿಗೆ ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಅಪಮಾನವನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತೇನೆ.
ಪ್ರಾಪ್ಯ ಸ್ವಭವನಂ ದೇವಾನಾಜುಹಾವ ಸವಾಸವಾನ್
ತಾನು ತನ್ನ ಮನೆಗೆ ತಲುಪಿದ ಮೇಲೆ, ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಇಂದ್ರನೊಡನೆ ಕರೆಯಿತು.
ಭವಂತು ಯಜ್ಞಸಂಭಾರಾನಾನಯಂತು ತ್ವರಾನ್ವಿತಾಃ
ಯಜ್ಞದ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ತಂದುಕೊಡಲಿ.
ಮಹಾಕ್ರತೂಪದ್ರಷ್ಟಾರಂ ಯಜ್ಞಪೂರುಷಮೇವ ಚ
ಮಹಾಯಜ್ಞದ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕನನ್ನೂ, ಯಜ್ಞಪುರುಷನನ್ನೂ ಕರೆತಂದುಕೊಳ್ಳಲಿ.
ಪ್ರಾವರ್ತತ ತತಸ್ತಸ್ಯ ದಕ್ಷಸ್ಯ ಚ ಮಹಾಧ್ವರಃ 4.2.87.
ಅದಾದಮೇಲೆ ದಕ್ಷನ ಮಹಾಸಮರ್ಪಣೆ ಆರಂಭವಾಯಿತು.
ಅನೀಶ್ವರಾಂಸ್ತತೋ ವೇಧಾ ವ್ಯಾಜಂ ಕೃತ್ವಾ ಗೃಹಂ ಯಯೌ
ನಂತರ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನು ಒಂದು ನೆಪವನ್ನು ಹೇಳಿಕೊಂಡು, ಯಜ್ಞದ ಒಡೆಯನಿಲ್ಲದೆ ತನ್ನ ಮನೆಗೆ ಹೋದನು.
ದಕ್ಷಯಜ್ಞೇ ಸಮಾಯಾತಾನ್ಸತೀಶ್ವರವಿವರ್ಜಿತಾನ್
ದಕ್ಷನ ಯಜ್ಞಕ್ಕೆ ಬಂದವರು, ಸತೀಶ್ವರರಿಲ್ಲದೆ ಇದ್ದರು.
ದಕ್ಷಸ್ಯ ಹಿ ಶುಭೋದರ್ಕಮಿಚ್ಛನ್ಪ್ರೋವಾಚ ಚೇತಿ ವೈ ದಧೀಚಿರುವಾಚ
ದಕ್ಷನಿಗೆ ಶುಭಫಲ ಬರುವುದನ್ನು ಬಯಸಿ, ದಧೀಚಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು:
ನ ಚಾಸ್ತಿ ತವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಂ ಕ್ವಾಪಿ ಕಸ್ಯಾಪಿ ನಿಶ್ಚಿತಮ್
ನಿನಗೆ ಎಲ್ಲಿಯೂ, ಯಾರಿಗೂ, ನಿಜವಾದ ಶಕ್ತಿ ಇಲ್ಲ.
ನ ತಾದೃಙ್ನೇದಸಿ ಪ್ರಾಯಃ ಕ್ವಾಪಿ ಜ್ಞಾತೋ ಮಹಾಮತೇ
ಮಹಾಮತಿಗೆ, ನೀನು ಇಂತಹ ಗುಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದೆ ಎಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಯಾರಿಗೂ ತಿಳಿಯದು.
ಕರ್ತವ್ಯಶ್ಚೇತ್ತದಾಕಾರ್ಯಃ ಸ್ಯಾಚ್ಚೇತ್ಸಂಪತ್ತಿ ರೀದೃಶೀ
ಏನಾದರೂ ಕೆಲಸವಿದ್ದರೆ, ಅದನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು; ಹಾಗೆ ಸೌಭಾಗ್ಯ ಇದ್ದರೆ, ಅದು ಸಿಗಲಿ.
ಸಾಕ್ಷಾಚ್ಚ ಸರ್ವೇ ಮಂತ್ರಾ ವೈ ಸಾಕ್ಷಾದ್ಯಜ್ಞಪುಮಾನಸೌ ಸಾಕ್ಷಾದ್ಬ್ರಹ್ಮಾ ಸ್ವಯಂ ಚೈಷ ಭೃಗುರ್ವೈ ಕರ್ಮಕಾಂಡವಿತ್
ಇಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ಮಂತ್ರಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿವೆ, ಯಜ್ಞದ ಸ್ವರೂಪವೂ ಇದೆ; ಬ್ರಹ್ಮನೇ ಇಲ್ಲಿದ್ದಾನೆ, ಭೃಗು ಕೂಡ ವಿಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಣಿತನು.
ಅಯಂ ಪೂಷಾ ಭಗಸ್ತ್ವೇಷ ಇಯಂ ದೇವೀ ಸರಸ್ವತೀ
ಇಲ್ಲಿ ಪೂಷನು, ಭಗನು ಇದ್ದಾರೆ; ಈಕೆ ದೇವಿ ಸರಸ್ವತಿ.
ತ್ವಂ ಚ ದೀಕ್ಷಾಂ ಶುಭಾಂ ಪ್ರಾಪ್ತೋ ದೇವ್ಯಾ ಚ ಶತರೂಪಯಾ
ನೀನು ಶುಭವಾದ ದೀಕ್ಷೆಯನ್ನು, ನೂರಾರು ರೂಪಗಳ ದೇವಿಯೊಂದಿಗೆ ಪಡೆದಿದ್ದೀಯ.
ಸ್ವಯಮೇವ ಹಿ ಕುರ್ವೀತ ಧರ್ಮಕಾರ್ಯಂ ಪ್ರಯತ್ನತಃ 4.2.87.
ಧರ್ಮಕಾರ್ಯವನ್ನು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ತಮ್ಮಿಂದಲೇ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಮಾಡಬೇಕು.
ಸಪ್ತವಿಂಶತಿಭಿಃ ಸಾರ್ಧಂ ಪತ್ನೀಭಿಸ್ತವ ಕಾರ್ಯಕೃತ್
ನಿನ್ನ ಕೆಲಸವು ಇಪ್ಪತ್ತೇಳು ಪತ್ನಿಯರ ಜೊತೆಗೂಡಿ ನೆರವೇರಿದೆ.
ದೀಕ್ಷಿತೋ ರಾಜಸೂಯಸ್ಯ ದತ್ತತ್ರೈಲೋಕ್ಯದಕ್ಷಿಣಃ ತ್ರಯೋದಶಮಿತಾಭಿಶ್ಚ ಭಾರ್ಯಾಭಿಸ್ತವ ಕಾರ್ಯಕೃತ್
ರಾಜಸೂಯದ ದೀಕ್ಷೆ ಪಡೆದಿರುವ ನೀನು, ಮೂರು ಲೋಕಗಳ ದಕ್ಷಿಣೆಯನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೀಯ; ಹದಿಮೂರು ಪತ್ನಿಯರೊಂದಿಗೆ ನಿನ್ನ ಕಾರ್ಯ ಮುಗಿದಿದೆ.
ಹವಿಃ ಕಾಮದುಘಾ ಸೂತೇ ಕಲ್ಪವೃಕ್ಷಃ ಸಮಿತ್ಕುಶಾನ್
ಕಾಮಧೇನು ಹೋಮದ ಹವಿಯನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ, ಕಲ್ಪವೃಕ್ಷವು ಸಮಿತ್ ಮತ್ತು ಕುಶವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.
ವಿಶ್ವಕರ್ಮಾಪ್ಯಲಂಕಾರಾನ್ಕುರುತೇಭ್ಯಾಗತರ್ತ್ವಿಜಾಮ್
ವಿಶ್ವಕರ್ಮನು ಸ್ವತಃ ಬಂದ ಯಜ್ಞಕರ್ತೃಗಳಿಗೆ ಆಭರಣಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಸ್ವಯಂಲಕ್ಷ್ಮೀರಲಂಕುರ್ಯಾದ್ಯಾವೈ ಚಾತ್ರ ಸುವಾಸಿನೀಃ
ಲಕ್ಷ್ಮೀ ತಾನೇ ಇಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ಸುಭಾಗ್ಯವಂತಿಯರನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸುತ್ತಾಳೆ.
ಸರ್ವೇ ಸುಖಾಯ ಮೇ ದಕ್ಷ ವೀಕ್ಷಮಾಣಸ್ಯ ಸರ್ವತಃ
ದಕ್ಷಾ, ನಾನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ನೋಡುತ್ತಿರುವಾಗ, ಎಲ್ಲವೂ ನನ್ನ ಸಂತೋಷಕ್ಕಾಗಿವೆ.
ಜೀವಹೀನೋ ಯಥಾ ದೇಹೋ ಭೂಷಿತೋಪಿ ನ ಶೋಭತೇ
ಪ್ರಾಣವಿಲ್ಲದ ದೇಹವು ಅಲಂಕರಿಸಿದರೂ ಹೇಗೆ ಹೊಳಪಿಲ್ಲವೋ, ಹಾಗೆ.
ಇತ್ಥಂ ದಧೀಚಿವಚನಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ದಕ್ಷಃ ಪ್ರಜಾಪತಿಃ
ದಧೀಚಿಯ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ ಪ್ರಜಾಪತಿ ದಕ್ಷನು,
ಪೂರ್ವಸ್ತುತ್ಯಾತಿ ಸಂಹೃಷ್ಟೋ ದೃಷ್ಟೋ ಯೋಸೌ ದಧೀಚಿನಾ
ಹಿಂದೆ ದಧೀಚಿಯಿಂದ ಪ್ರಶಂಸಿತನಾದ ಕಾರಣದಿಂದ ತುಂಬಾ ಸಂತೋಷಗೊಂಡನು.
ಪ್ರತ್ಯುವಾಚಾಥ ತಂ ವಿಪ್ರಂ ವೇಪಮಾನಾಂಗಯಷ್ಟಿಕಃ 4.2.87.
ಆಗ ಅವನು ಕಂಪಿಸುತ್ತಿದ್ದ ದೇಹದಿಂದ ಆ ಮಹರ್ಷಿಯನ್ನು ಹೀಗೆದ್ದನು.
ದೀಕ್ಷಾಮಹಮಹೋ ಪ್ರಾಪ್ತಃ ಕರ್ತುಂ ನಾಯಾತಿ ಕಿಂಚನ
ಅಯ್ಯೋ, ಈಗ ನನಗೆ ದೀಕ್ಷೆ ದೊರೆತಿದೆ; ಇನ್ನೇನು ಮಾಡಲು ಉಳಿದಿಲ್ಲ.
ಭವಾನ್ಕೇನ ಸಮಾಹೂತೋ ಯದತ್ರಾಗಾನ್ಮಹಾಜಡಃ
ಯಾರು ನಿನ್ನನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕರೆಯಿದರು, ಮಹಾಮೂಢನೇ, ನೀನು ಇಲ್ಲಿ ಬಂದಿದ್ದಕ್ಕೆ?
ಸರ್ವಮಂಗಲಮಾಂಗಲ್ಯೋ ಯತ್ರ ಶ್ರೀಮಾನಯಂ ಹರಿಃ
ಎಲ್ಲಾ ಶುಭಗಳಿಗೂ ಕಾರಣನಾದ ಶ್ರೀಮಂತ ಹರಿಯಿರುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ,