ಶೂದ್ರೋಪಿ ನ ಭವೇತ್ಪ್ರಾಯೋ ನಾಗಯಜ್ಞೋಪವೀತವಾನ್
ಇವನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಶೂದ್ರನೂ ಅಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಇವನು ನಾಗರ ಯಜ್ಞೋಪವೀತ ಧರಿಸಿದ್ದಾನೆ.
ಸರ್ವಃ ಪ್ರಕೃತ್ಯಾ ಜ್ಞಾಯೇತ ಸ್ಥಾಣುಃ ಪ್ರಕೃತಿವರ್ಜಿತಃ
ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬನೂ ತನ್ನ ಸ್ವಭಾವದಿಂದಲೇ ಗುರುತಿಸಬಹುದು; ಸ್ಥಾವರ ಮಾತ್ರ ಸ್ವಭಾವವಿಲ್ಲದೆ ಇರುತ್ತದೆ.
ಯೋಷಾಪಿ ನ ಭವೇದೇಷ ಯತೋಸೌ ಶ್ಮಶ್ರುಲಾನನಃ
ಈವನು ಹೆಂಗಸೂ ಅಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಇವನ ಮುಖದಲ್ಲಿ ಮೀಸೆ ಹಾಗೂ ದಾಡಿ ಇದೆ.
ಬಾಲೋಪಿ ನ ಭವತ್ಯೇಷ ಯತೋಽಯಂ ಬಹುವಾರ್ಷಿಕಃ
ಈವನು ಮಗುವೂ ಅಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಇವನು ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳ ವಯಸ್ಸಿನವನು.
ಅತೋ ಯುವತ್ವಂ ಸಂಭಾವ್ಯಂ ನಾತ್ರ ನೂನಂ ಚಿರಂತನೇ
ಆದ್ದರಿಂದ, ಯುವಕನಾಗಿದ್ದಾನೆಂದು ಊಹಿಸಬಹುದು; ಈವನು ಹಳೆಯವನು ಅಲ್ಲವೆಂದು ಖಚಿತ.
ಬ್ರಹ್ಮಾದೀನ್ಸಂಹರೇತ್ಪ್ರಾಂತೇ ತಥಾಪಿ ಚ ನ ಪಾತಕೀ
ಬ್ರಹ್ಮಾದಿಗಳನ್ನು ಕೊನೆಗೆ ನಾಶಮಾಡಿದರೂ ಸಹ, ಅವನು ಪಾಪಿ ಅಲ್ಲ.
ಅಹೋ ಧಾರ್ಷ್ಟ್ಯಂ ಮಹದ್ದೃಷ್ಟಂ ಜಟಿಲಸ್ಯಾದ್ಯ ಚಾದ್ಭುತಮ್ 4.2.87.
ಅಯ್ಯೋ! ಇಂದು ಈ ಜಟಾಧಾರಿಯ ಧೈರ್ಯ ಎಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದು, ಎಷ್ಟು ಆಶ್ಚರ್ಯಕರವಾಗಿದೆ!
ಏವಂಭೂತಾ ಭವಂತ್ಯೇವ ಮಾತಾಪಿತೃವಿವರ್ಜಿತಾಃ
ತಾಯಿ ತಂದೆಯಿಲ್ಲದವರು ಇಂಥವರಾಗುತ್ತಾರೆ.
ಸ್ವಚ್ಛಂದಚಾರಿಣೋಽನಾಥಾಃ ಸರ್ವತ್ರ ಸ್ವಾಭಿಮಾನಿನಃ
ಅವರು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಸಂಚರಿಸುವವರು, ಯಾರೂ ಇಲ್ಲದವರು, ಎಲ್ಲ ಕಡೆ ಗರ್ವದಿಂದಿರುವವರು.
ಜಾಮಾತೄಣಾಂ ಸ್ವಭಾವೋಯಂ ಪ್ರಾಯಶೋ ಗರ್ವಭಾಜನಮ್
ಜಾಮಾತೃಗಳ ಸ್ವಭಾವವೇನುಂದರೆ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅವರು ಗರ್ವದಿಂದ ತುಂಬಿರುತ್ತಾರೆ.
ದ್ವಿಜರಾಜಃ ಸ ಗರ್ವಿಷ್ಠೋ ರೋಹಿಣೀಪ್ರೇಮನಿರ್ಭರಃ
ಆ ದ್ವಿಜರ ರಾಜನು ಅತ್ಯಂತ ಗರ್ವಿಷ್ಠನು, ರೋಹಿಣಿಗೆ ಅಪಾರ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ತುಂಬಿರುವವನು.
ಅಸ್ಯಾಹಂ ಗರ್ವಸರ್ವಸ್ವಂ ಹರಿಷ್ಯಾಮ್ಯೇವ ಶೂಲಿನಃ
ಶೂಲಧಾರಿಯ ಗರ್ವವನ್ನೆಲ್ಲ ನಾನು ಖಂಡಿತವಾಗಿ ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ.
ತಥಾಸ್ಯಾಹಂ ಕರಿಷ್ಯಾಮಿ ಮಾನಹಾನಿಂ ಚ ಸರ್ವತಃ
ನಾನು ಅವನಿಗೆ ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಅಪಮಾನವನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತೇನೆ.
ಪ್ರಾಪ್ಯ ಸ್ವಭವನಂ ದೇವಾನಾಜುಹಾವ ಸವಾಸವಾನ್
ತಾನು ತನ್ನ ಮನೆಗೆ ತಲುಪಿದ ಮೇಲೆ, ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಇಂದ್ರನೊಡನೆ ಕರೆಯಿತು.
ಭವಂತು ಯಜ್ಞಸಂಭಾರಾನಾನಯಂತು ತ್ವರಾನ್ವಿತಾಃ
ಯಜ್ಞದ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ತಂದುಕೊಡಲಿ.
ಮಹಾಕ್ರತೂಪದ್ರಷ್ಟಾರಂ ಯಜ್ಞಪೂರುಷಮೇವ ಚ
ಮಹಾಯಜ್ಞದ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕನನ್ನೂ, ಯಜ್ಞಪುರುಷನನ್ನೂ ಕರೆತಂದುಕೊಳ್ಳಲಿ.
ಪ್ರಾವರ್ತತ ತತಸ್ತಸ್ಯ ದಕ್ಷಸ್ಯ ಚ ಮಹಾಧ್ವರಃ 4.2.87.
ಅದಾದಮೇಲೆ ದಕ್ಷನ ಮಹಾಸಮರ್ಪಣೆ ಆರಂಭವಾಯಿತು.
ಅನೀಶ್ವರಾಂಸ್ತತೋ ವೇಧಾ ವ್ಯಾಜಂ ಕೃತ್ವಾ ಗೃಹಂ ಯಯೌ
ನಂತರ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನು ಒಂದು ನೆಪವನ್ನು ಹೇಳಿಕೊಂಡು, ಯಜ್ಞದ ಒಡೆಯನಿಲ್ಲದೆ ತನ್ನ ಮನೆಗೆ ಹೋದನು.
ದಕ್ಷಯಜ್ಞೇ ಸಮಾಯಾತಾನ್ಸತೀಶ್ವರವಿವರ್ಜಿತಾನ್
ದಕ್ಷನ ಯಜ್ಞಕ್ಕೆ ಬಂದವರು, ಸತೀಶ್ವರರಿಲ್ಲದೆ ಇದ್ದರು.
ದಕ್ಷಸ್ಯ ಹಿ ಶುಭೋದರ್ಕಮಿಚ್ಛನ್ಪ್ರೋವಾಚ ಚೇತಿ ವೈ ದಧೀಚಿರುವಾಚ
ದಕ್ಷನಿಗೆ ಶುಭಫಲ ಬರುವುದನ್ನು ಬಯಸಿ, ದಧೀಚಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು:
ನ ಚಾಸ್ತಿ ತವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಂ ಕ್ವಾಪಿ ಕಸ್ಯಾಪಿ ನಿಶ್ಚಿತಮ್
ನಿನಗೆ ಎಲ್ಲಿಯೂ, ಯಾರಿಗೂ, ನಿಜವಾದ ಶಕ್ತಿ ಇಲ್ಲ.
ನ ತಾದೃಙ್ನೇದಸಿ ಪ್ರಾಯಃ ಕ್ವಾಪಿ ಜ್ಞಾತೋ ಮಹಾಮತೇ
ಮಹಾಮತಿಗೆ, ನೀನು ಇಂತಹ ಗುಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದೆ ಎಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಯಾರಿಗೂ ತಿಳಿಯದು.
ಕರ್ತವ್ಯಶ್ಚೇತ್ತದಾಕಾರ್ಯಃ ಸ್ಯಾಚ್ಚೇತ್ಸಂಪತ್ತಿ ರೀದೃಶೀ
ಏನಾದರೂ ಕೆಲಸವಿದ್ದರೆ, ಅದನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು; ಹಾಗೆ ಸೌಭಾಗ್ಯ ಇದ್ದರೆ, ಅದು ಸಿಗಲಿ.
ಸಾಕ್ಷಾಚ್ಚ ಸರ್ವೇ ಮಂತ್ರಾ ವೈ ಸಾಕ್ಷಾದ್ಯಜ್ಞಪುಮಾನಸೌ ಸಾಕ್ಷಾದ್ಬ್ರಹ್ಮಾ ಸ್ವಯಂ ಚೈಷ ಭೃಗುರ್ವೈ ಕರ್ಮಕಾಂಡವಿತ್
ಇಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ಮಂತ್ರಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿವೆ, ಯಜ್ಞದ ಸ್ವರೂಪವೂ ಇದೆ; ಬ್ರಹ್ಮನೇ ಇಲ್ಲಿದ್ದಾನೆ, ಭೃಗು ಕೂಡ ವಿಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಣಿತನು.
ಅಯಂ ಪೂಷಾ ಭಗಸ್ತ್ವೇಷ ಇಯಂ ದೇವೀ ಸರಸ್ವತೀ
ಇಲ್ಲಿ ಪೂಷನು, ಭಗನು ಇದ್ದಾರೆ; ಈಕೆ ದೇವಿ ಸರಸ್ವತಿ.
ತ್ವಂ ಚ ದೀಕ್ಷಾಂ ಶುಭಾಂ ಪ್ರಾಪ್ತೋ ದೇವ್ಯಾ ಚ ಶತರೂಪಯಾ
ನೀನು ಶುಭವಾದ ದೀಕ್ಷೆಯನ್ನು, ನೂರಾರು ರೂಪಗಳ ದೇವಿಯೊಂದಿಗೆ ಪಡೆದಿದ್ದೀಯ.
ಸ್ವಯಮೇವ ಹಿ ಕುರ್ವೀತ ಧರ್ಮಕಾರ್ಯಂ ಪ್ರಯತ್ನತಃ 4.2.87.
ಧರ್ಮಕಾರ್ಯವನ್ನು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ತಮ್ಮಿಂದಲೇ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಮಾಡಬೇಕು.
ಸಪ್ತವಿಂಶತಿಭಿಃ ಸಾರ್ಧಂ ಪತ್ನೀಭಿಸ್ತವ ಕಾರ್ಯಕೃತ್
ನಿನ್ನ ಕೆಲಸವು ಇಪ್ಪತ್ತೇಳು ಪತ್ನಿಯರ ಜೊತೆಗೂಡಿ ನೆರವೇರಿದೆ.
ದೀಕ್ಷಿತೋ ರಾಜಸೂಯಸ್ಯ ದತ್ತತ್ರೈಲೋಕ್ಯದಕ್ಷಿಣಃ ತ್ರಯೋದಶಮಿತಾಭಿಶ್ಚ ಭಾರ್ಯಾಭಿಸ್ತವ ಕಾರ್ಯಕೃತ್
ರಾಜಸೂಯದ ದೀಕ್ಷೆ ಪಡೆದಿರುವ ನೀನು, ಮೂರು ಲೋಕಗಳ ದಕ್ಷಿಣೆಯನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೀಯ; ಹದಿಮೂರು ಪತ್ನಿಯರೊಂದಿಗೆ ನಿನ್ನ ಕಾರ್ಯ ಮುಗಿದಿದೆ.
ಹವಿಃ ಕಾಮದುಘಾ ಸೂತೇ ಕಲ್ಪವೃಕ್ಷಃ ಸಮಿತ್ಕುಶಾನ್
ಕಾಮಧೇನು ಹೋಮದ ಹವಿಯನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ, ಕಲ್ಪವೃಕ್ಷವು ಸಮಿತ್ ಮತ್ತು ಕುಶವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.