ಪ್ರೋಕ್ತೋಸಾವುಪಕುರ್ವಾಣೋ ದ್ವಿತೀಯಸ್ತತ್ರ ನೈಷ್ಠಿಕಃ
ಅವನನ್ನು ಉಪಕುರ್ವಾಣ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಎರಡನೆಯವನನ್ನು ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನೈಷ್ಠಿಕ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
ಗೃಹಾಶ್ರಮಂ ಸಮಾಶ್ರಿತ್ಯ ಯಃ ಪುನರ್ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯಭಾಕ್
ಯಾರು ಗೃಹಸ್ಥಾಶ್ರಮವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ಮತ್ತೆ ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯ ವ್ರತವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ,
ಅನಾಶ್ರಮೀ ನ ತಿಷ್ಠೇತ ದಿನಮೇಕಮಪಿ ದ್ವಿಜಃ
ಯಾವುದೇ ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿಲ್ಲದೆ, ಒಂದು ದಿನವೂ ದ್ವಿಜನು ಉಳಿಯಬಾರದು.
ಜಪಂ ಹೋಮಂ ವ್ರತಂ ದಾನಂ ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯಂ ಪಿತೃತರ್ಪಣಮ್
ಜಪ, ಹೋಮ, ವ್ರತ, ದಾನ, ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ತರ್ಪಣ—
ಮೇಖಲಾಜಿನದಂಡಾಶ್ಚ ಲಿಂಗಂ ಸ್ಯಾದ್ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಣಃ
ಮೆಖಲೆ, ಅಜಿನ ಮತ್ತು ದಂಡವು ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಯ ಲಕ್ಷಣಗಳು.
ತ್ರಿದಂಡಾದಿ ಯತೇರುಕ್ತಮುಪಲಕ್ಷಣಮತ್ರ ವೈ
ತ್ರಿದಂಡ ಮತ್ತು ಇತರ ವಸ್ತುಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಯತಿಯ ಗುರುತುಗಳೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
ಜೀರ್ಣಂ ಕಮಂಡಲುಂ ದಂಡಮುಪವೀತಾಜಿನೇ ಅಪಿ
ಹಳೆಯ ಕಮಂಡಲು, ದಂಡ, ಯಜ್ಞೋಪವೀತ ಅಥವಾ ಅಜಿನವನ್ನು—
ವಿದಧ್ಯಾತ್ಷೋಡಶೇ ವರ್ಷೇ ಕೇಶಾಂತಕರ್ಮ ಚ ಕ್ರಮಾತ್ 4.1.36.
ಹದಿನಾರು ವರ್ಷದ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಕ್ರಮವಾಗಿ ಕೇಶಕರ್ಣವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು.
ತಪೋ ಯಜ್ಞ ವ್ರತೇಭ್ಯಶ್ಚ ಸರ್ವಸ್ಮಾಚ್ಛುಭಕರ್ಮಣಃ
ತಪಸ್ಸು, ಯಜ್ಞ ಮತ್ತು ವ್ರತಗಳು ಎಲ್ಲವೂ ಶುಭಕರ ಕಾರ್ಯಗಳಾಗಿವೆ.
ವೇದಾರಂಭೇ ವಿಸರ್ಗೇ ಚ ವಿದಧ್ಯಾತ್ಪ್ರಣವಂ ಸದಾ
ವೇದಾಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವಾಗ ಮತ್ತು ಮುಗಿಸುವಾಗ ಯಾವಾಗಲೂ ಪ್ರಣವವನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಬೇಕು.
ವೇದಸ್ಯ ವದನಂ ಪ್ರೋಕ್ತಂ ಗಾಯತ್ರೀ ತ್ರಿಪದಾ ಪರಾ
ವೇದಗಳ ಮಾತು ಎಂದರೆ ಗಾಯತ್ರಿ ಎಂಬ ಮೂರು ಸಾಲುಗಳ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಛಂದಸ್ಸು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
ಸಹಸ್ರಂ ಸಾಧಿಕಂ ಕಿಂಚಿತ್ತ್ರಿಕಮೈತಜ್ಜಪನ್ಯಮೀ
ಅದನ್ನು ಜಪಿಸುವುದು ಸಾವಿರದ ಮೂರುಕ್ಕಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚು ಬಾರಿ ಆಗಬೇಕು.
ಅತ್ಯಬ್ದಮಿತಿ ಯೋಭ್ಯಸ್ಯೇತ್ಪ್ರತಿಘಸ್ರಮನನ್ಯಧೀಃ
ಯಾರು ಏಕಾಗ್ರ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಇದನ್ನು ಒಂದು ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೋ—
ತ್ರಿವರ್ಣಮಯಮೋಂಕಾರಂ ಭೂರ್ಭುವಃಸ್ವರಿತಿ ತ್ರಯಮ್
ಓಂ ಎಂಬ ಮೂರು ಧ್ವನಿಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಅಕ್ಷರ ಮತ್ತು ಭೂಃ, ಭುವಃ, ಸ್ವಃ ಎಂಬ ಮೂರು ಪದಗಳು—
ಏತದಕ್ಷರಮೇನಾಂ ಚ ಜಪೇದ್ವ್ಯಾಹೃತಿಪೂರ್ವಿಕಾಮ್
ಈ ಅಕ್ಷರವನ್ನು, ಮೊದಲು ವ್ಯಾಹೃತಿಗಳನ್ನು ಹೇಳಿ, ಜಪಿಸಬೇಕು.
ವಿಧಿಕ್ರತೋರ್ದಶಗುಣಂ ಜಪಸ್ಯಫಲಮಶ್ನುತೇ
ವಿಧಾನಾನುಸಾರ ಜಪಿಸಿದ ಫಲಕ್ಕಿಂತ ಹತ್ತುಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿನ ಫಲವನ್ನು ಅವನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
ಉಪಾಂಶುಸ್ತಚ್ಛತಗುಣಃ ಸಹಸ್ರೋ ಮಾನಸಸ್ತತಃ
ಮಂದಸ್ವರದಲ್ಲಿ ಜಪಿಸಿದರೆ ನೂರರಷ್ಟು ಫಲ; ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಜಪಿಸಿದರೆ ಸಾವಿರರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಫಲ ಸಿಗುತ್ತದೆ.
ಅಧೀತ್ಯವೇದಾನ್ವೇದೌ ವಾ ವೇದಂ ವಾ ಶಕ್ತಿತೋ ದ್ವಿಜಃ 4.1.36.
ಯಾವ ದ್ವಿಜನು ವೇದಗಳನ್ನು, ಅಥವಾ ಒಂದು ವೇದವನ್ನಾದರೂ, ಅಥವಾ ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಗೆ ತಕ್ಕಷ್ಟು ಓದಿದ್ದಾನೋ—
ಶ್ರುತಿಮೇವ ಸದಾಭ್ಯಸ್ಯೇತ್ತಪಸ್ತಪ್ತುಂ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮಃ
ಉತ್ತಮ ದ್ವಿಜನು ಸದಾ ವೇದಪಾಠವನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಬೇಕು.
ಹಿತ್ವಾ ಶ್ರುತೇರಧ್ಯಯನಂ ಯೋನ್ಯತ್ಪಠಿತುಮಿಚ್ಛತಿ
ಯಾರು ವೇದಪಾಠವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬೇರೆ ಯಾವುದನ್ನಾದರೂ ಓದಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತಾರೋ—
ಉಪನೀಯ ಚ ವೈ ಶಿಷ್ಯಂ ವೇದಮಧ್ಯಾಪಯೇದ್ದ್ವಿಜಃ
ಶಿಷ್ಯನಿಗೆ ಉಪನಯನ ಮಾಡಿದ ಮೇಲೆ, ದ್ವಿಜನು ಅವನಿಗೆ ವೇದವನ್ನು ಕಲಿಸಬೇಕು.
ಯೋಧ್ಯಾಪಯೇದೇಕದೇಶಂ ಶ್ರುತೇರಂಗಾನ್ಯಥಾಪಿ ವಾ
ಯಾರು ವೇದದ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನಾದರೂ ಅಥವಾ ಅದರ ಅಂಗಗಳನ್ನು ಕಲಿಸುತ್ತಾರೋ—
ಯಥಾವಿಧಿ ನಿಷೇಕಾದಿ ಯಃ ಕರ್ಮ ಕುರುತೇ ದ್ವಿಜಃ
ಯಾವ ದ್ವಿಜನು ನಿಯಮಾನುಸಾರ ಗರ್ಭಾಧಾನದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ ಎಲ್ಲಾ ವಿಧಿಗಳನ್ನೂ ನೆರವೇರಿಸುತ್ತಾನೋ—
ಅಗ್ನ್ಯಾಧೇಯಂ ಪಾಕಯಜ್ಞಾನಗ್ನಿಷ್ಟೋಮಾದಿಕಾನ್ಮಖಾನ್
ಅಗ್ನಿ ಸ್ಥಾಪನೆ, ಪಾಕಯಜ್ಞಗಳು ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿಷ್ಠೋಮ ಮೊದಲಾದ ಮಹಾಯಜ್ಞಗಳು—
ಉಪಾಧ್ಯಾಯಾದ್ದಶಾಚಾರ್ಯ ಆಚಾರ್ಯಾತ್ತು ಶತಂ ಪಿತಾ
ಉಪಾಧ್ಯಾಯನಿಂದ ಹತ್ತುಪಟ್ಟು, ಆಚಾರ್ಯನಿಂದ ನೂರರಷ್ಟು, ತಂದೆಯಿಂದ—
ವಿಪ್ರಾಣಾಂ ಜ್ಞಾನತೋ ಜ್ಯೈಷ್ಠ್ಯಂ ಬಾಹುಜಾನಾಂ ತು ವೀರ್ಯತಃ
ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯತನವು ಜ್ಞಾನದಿಂದ, ಕ್ಷತ್ರಿಯರಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಸ್ವಪ್ನೇ ಸಿಕ್ತ್ವಾ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀ ದ್ವಿಜಃ ಶುಕ್ರಮಕಾಮತಃ 4.1.36.
ಒಬ್ಬ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿ ದ್ವಿಜನು ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಅನಿಚ್ಛೆಯಿಂದ ವೀರ್ಯ ಸ್ರವಣ ಮಾಡಿದರೆ—
ಸ್ವಧರ್ಮನಿರತಾನಾಂ ಚ ವೇದಯಜ್ಞಕ್ರಿಯಾವತಾಮ್
ಯಾರು ತಮ್ಮ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಠರಾಗಿದ್ದು, ವೇದಪಾಠ ಮತ್ತು ಯಜ್ಞಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡಿರುವರೋ—
ಅಕೃತ್ವಾ ಭೈಕ್ಷ್ಯಚರಣಮಸಮಿಧ್ಯ ಹುತಾಶನಮ್
ಭಿಕ್ಷೆಗಾಗಿ ಹೋಗದೆ, ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಹಚ್ಚದೆ,
ಯಥೇಷ್ಟಚೇಷ್ಟೋ ನಭವೇದ್ಗುರೋರ್ನಯನಗೋಚರೇ
ಗುರುವಿನ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿರುವಾಗ ಯಾರೂ ತಮ್ಮ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳಬಾರದು.