ಕದಾಚಿಚ್ಛಿನ್ನಶಿರಸಂ ರಾಹುಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಸ ದೈತ್ಯರಾಟ್
ಒಂದು ಬಾರಿ, ತಲೆಯು ಕಡಿದಿದ್ದ ರಾಹುವನ್ನು ನೋಡಿ, ದೈತ್ಯರಾಜನು—
ಸ ಶಶಂಸ ಸಮುದ್ರಸ್ಯ ಮಥನಂ ದೇವಕಾರಿತಮ್
ಅವನು ದೇವತೆಗಳು ಮಾಡಿದ ಸಮುದ್ರಮಥನದ ವಿಷಯವನ್ನು ಸಾಗರನಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದನು.
ಸ ಶ್ರುತ್ವಾ ಕ್ರೋಧರಕ್ತಾಕ್ಷಃ ಸ್ವಪಿತುರ್ಮಥನಂ ತದಾ
ಅದನ್ನು ಕೇಳಿ, ತನ್ನ ತಂದೆಯ ಮಥನದಿಂದ ಕೋಪದಿಂದ ಸಾಗರನ ಕಣ್ಣುಗಳು ಕೆಂಪಾದವು.
ದೂತಸ್ತ್ರಿವಿಷ್ಟಪಂ ಗತ್ವಾ ಸುಧರ್ಮಾಂ ಪ್ರಾವಿಶದ್ವರಾಮ್
ಒಬ್ಬ ದೂತನೋ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಸುಧರ್ಮಾ ಎಂಬ ಅದ್ಭುತ ಸಭೆಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು.
ದೂತೋಽಹಂಪ್ರೇಷಿತಸ್ತೇನ ಸ ಯದಾಹ ಶೃಣುಷ್ವ ತತ್
ನಾನು ಅವನಿಂದ ಕಳುಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ದೂತನಾಗಿದ್ದೇನೆ; ಅವನು ಹೇಳಿದ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳು.
ಕಸ್ಮಾತ್ತ್ವಯಾ ಮಮ ಪಿತಾ ಮಥಿತಃ ಸಾಗರೋಽದ್ರಿಣಾ
ನೀನು ಪರ್ವತದಿಂದ ನನ್ನ ತಂದೆಯಾದ ಸಾಗರನನ್ನು ಏಕೆ ಮಥನೆ ಮಾಡಿದೆ?
ಇತಿ ದೂತವಚಃ ಶ್ರುತ್ವಾ ವಿಸ್ಮಿತಸ್ತ್ರಿದಶಾಧಿಪಃ
ಈ ದೂತನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ದೇವತೆಗಳ ಅಧಿಪತಿ ಆಶ್ಚರ್ಯಚಕಿತನಾದನು.
ಅದ್ರಯೋ ಮದ್ಭಯಾತ್ತ್ರಸ್ತಾಃ ಸ್ವಕುಕ್ಷಿಸ್ಥಾಃ ಕೃತಾಸ್ತಥಾ
ನನ್ನ ಭಯದಿಂದ ಪರ್ವತಗಳು ತಮ್ಮೊಳಗೆ ಉಳಿಯುವಂತೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟವು.
ಅನ್ಯೇಽಪಿ ಮದ್ದ್ವಿಷಸ್ತೇನ ರಕ್ಷಿತಾ ದಿತಿಜಾಃ ಪುರಾ 2.4.15.
ಹಾಗೆಯೇ, ನನ್ನ ಶತ್ರುಗಳಾದ ಇತರ ದೈತ್ಯರೂ ಕೂಡಾ ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು.
ಶಂಖೋಽಪ್ಯೇವಂ ಪುರಾ ದೇವಾನದ್ವಿಷತ್ಸಾಗರಾತ್ಮಜಃ
ಹಾಗೆಯೇ, ಹಿಂದೆ ಸಾಗರನ ಮಗನಾದ ಶಂಖನು ದೇವತೆಗಳ ಮೇಲೆ ದ್ವೇಷ ಹೊಂದಿದ್ದನು.
ತದ್ಗಚ್ಛ ಕಥಯಸ್ವಾಽಸ್ಯ ಸರ್ವಂ ಮಥನಕಾರಣಮ್ ನಾರದ ಉವಾಚ ಇತ್ಥಂ ವಿಸರ್ಜಿತೋ ದೂತಸ್ತದೇಂದ್ರೇಣಾಽಗಮದ್ಭುವಮ್
ನೀನು ಹೋಗಿ ಅವನಿಗೆ ಈ ಮಥನದ ಎಲ್ಲ ಕಾರಣವನ್ನು ವಿವರಿಸು ಎಂದು ಇಂದ್ರನು ಹೇಳಿದನು. ನಾರದನು ಹೇಳಿದನು: ಹೀಗೆ ಇಂದ್ರನು ಬಿಡಿಸಿದ ಮೇಲೆ ದೂತನು ಭೂಮಿಗೆ ಮರಳಿದನು.
ತದಿದಂ ವಚನಂ ಸರ್ವಂ ದೈತ್ಯಾಯಾಕಥಯತ್ತದಾ
ಅವನು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದೈತ್ಯನಿಗೆ ಎಲ್ಲ ಮಾತುಗಳನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳಿದನು.
ದೈತ್ಯಸೇನಾಸಮಾಯುಕ್ತೋ ಯಯೌ ಯೋದ್ಧುಂ ತ್ರಿವಿಷ್ಟಪಮ್
ದೈತ್ಯರ ಸೇನೆಯೊಂದಿಗೆ ಅವನು ದೇವತೆಗಳ ಲೋಕವನ್ನು ಗೆಲ್ಲಲು ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಹೊರಟನು.
ತತ್ರ ಯುದ್ಧೇ ಮೃತಾನ್ದೈತ್ಯಾನ್ಭಾರ್ಗವಸ್ತೂದತಿಷ್ಠಪತ್
ಆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸತ್ತ ದೈತ್ಯರನ್ನು ಭಾರ್ಗವನು ಮತ್ತೆ ಜೀವಂತಗೊಳಿಸುತ್ತಾ ನಿಂತನು.
ದೇವಾನಪಿ ತಥಾ ಯುದ್ಧೇ ತತ್ರಾಽಜೀವಯದಂಗಿರಾಃ
ಅದೇ ರೀತಿ, ಆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅಂಘಿರಸನು ಸತ್ತ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಜೀವಂತಗೊಳಿಸಿದನು.
ದೃಷ್ಟ್ವಾ ದೇವಾಂಸ್ತಥಾ ಯುದ್ಧೇ ಪುನರೇವ ಸಮುತ್ಥಿತಾನ್
ಹೀಗೆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತೆ ಎದ್ದು ನಿಂತುದನ್ನು ನೋಡಿ,
ತವ ಸಂಜೀವಿನೀವಿದ್ಯಾ ನ ವಾಽನ್ಯತ್ರೇತಿ ವಿಶ್ರುತಮ್
ನಿನ್ನ ಸಂಜೀವಿನಿ ವಿದ್ಯೆ ಬೇರೆ ಎಲ್ಲಿಯೂ ಇಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಗೊತ್ತಾಯಿತು.
ಜೀವಯತ್ಯೇವ ತಚ್ಛೀಘ್ರಂ ದ್ರೋಣಾದ್ರಿಂ ತ್ವಮಪಾಹರ
ಅದು ಸತ್ತವರನ್ನು ತಕ್ಷಣ ಜೀವಂತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ—ಆದುದರಿಂದ ನೀನು ದ್ರೋಣ ಪರ್ವತವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗು.
ಪ್ರಾಕ್ಷಿಪತ್ಸಾಗರೇ ತೂರ್ಣಂ ಪುನರಾಗಾನ್ಮಹಾಹವಮ್ ।। 2.4.15.
ಅವನು ಅದನ್ನು ಬೇಗನೆ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಎಸೆದು, ಮತ್ತೆ ಮಹಾ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದನು.
ಅಥ ದೇವಾನ್ಹತಾನ್ದೃಷ್ಟ್ವಾ ದ್ರೋಣಾದ್ರಿಮಗಮದ್ಗುರುಃ
ಆಮೇಲೆ ದೇವತೆಗಳು ಸತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಗುರುವು ದ್ರೋಣ ಪರ್ವತದ ಕಡೆಗೆ ಹೋದನು.
ಜ್ಞಾತ್ವಾ ದೈತ್ಯಹೃತಂ ದ್ರೋಣಂ ಧಿಷಣೋ ಭಯವಿಹ್ವಲಃ
ದೈತ್ಯರು ದ್ರೋಣವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆಂದು ತಿಳಿದು, ಧಿಷಣನು ಭಯದಿಂದ ಕಂಗಾಲಾದನು.
ಪಲಾಯಧ್ವಂ ಹವಾದ್ದೇವಾ ನಾಽಯಂ ಜೇತುಂ ಕ್ಷಮೋ ಯತಃ
ದೇವತೆಗಳೇ, ಯುದ್ಧದಿಂದ ಓಡಿ ಹೋಗಿ! ಅವನನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
ಶ್ರುತ್ವಾ ತದ್ವಚನಂ ದೇವಾ ಭಯವಿಹ್ವಲಿತಾಸ್ತದಾ
ಆ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ದೇವತೆಗಳು ಭಯದಿಂದ ನಡುಗಿದರು.
ದೇವಾನ್ವಿದ್ರಾವಿತಾನ್ದೃಷ್ಟ್ವಾ ದೈತ್ಯೈಃ ಸಾಗರನಂದನಃ
ದೈತ್ಯರು ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಓಡಿಸಿರುವುದನ್ನು ಸಮುದ್ರಪುತ್ರನು ನೋಡಿ,
ಪ್ರವಿಷ್ಟೇ ನಗರೀಂ ದೈತ್ಯೇ ದೇವಾಃ ಶಕ್ರಪುರೋಗಮಾಃ
ದೈತ್ಯನು ನಗರಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗ, ಇಂದ್ರನ ನೇತೃತ್ವದ ದೇವತೆಗಳು—
ತತಶ್ಚ ಸರ್ವೇಷ್ವಸುರೋಽಧಿಕಾರೇಷ್ವಿಂದ್ರಾದಿಕಾನಾಂ ವಿನಿವೇಶಯತ್ತದಾ
ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವನು ಇಂದ್ರನೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳ ಅಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ಅಸುರನ ವಶಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಿಸಿದನು.
ನಾರದ ಉವಾಚ ಪುನರ್ದೈತ್ಯಂ ಸಮಾಯಾಂತಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ದೇವಾಃ ಸವಾಸವಾಃ
ನಾರದನು ಹೇಳಿದನು: ಮತ್ತೆ ದೈತ್ಯನು ಹತ್ತಿರ ಬರುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಇಂದ್ರನೊಂದಿಗೆ ದೇವತೆಗಳು—
ನಮೋ ಮತ್ಸ್ಯಕೂರ್ಮಾದಿನಾನಾಸ್ವರೂಪೈಃ ಸದಾಭಕ್ತಕಾರ್ಯೋದ್ಯತಾಯಾಽರ್ತಿಹಂತ್ರೇ
ಮತ್ಸ್ಯ, ಕೂರ್ಮ ಮತ್ತು ಇತರ ಅನೇಕ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಸದಾ ಭಕ್ತರ ಕಾರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ತೊಡಗಿರುವ, ದುಃಖವನ್ನು ದೂರ ಮಾಡುವ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.
ರಮಾ ವಲ್ಲಭಾಯಾಽಸುರಾಣಾಂ ನಿಹಂತ್ರೇ ಭುಜಂಗಾರಿಯಾನಾಯ ಪೀತಾಂಬರಾಯ
ರಾಮೆಯಿಯ ಪ್ರಿಯನಾದ, ಅಸುರರನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವ, ನಾಗರ ಶತ್ರುವಾದ, ಪೀತವಸ್ತ್ರಧಾರಿಯಾದ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.
ನಮೋ ದೈತ್ಯಸಂತಾಪಿತಾಮರ್ತ್ಯದುಃಖಾಚಲಧ್ವಂಸದಂಭೋಲಯೇ ವಿಷ್ಣವೇ ತೇ
ದೈತ್ಯರಿಂದ ಪೀಡಿತ ಮನುಷ್ಯರ ದುಃಖಪರ್ವತವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವ ಮೇಘಸ್ವರೂಪಿ ವಿಷ್ಣುವೇ, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.