ತಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಚಿಂತಯಾಮಾಸ ಕಿಮೇತದಿತಿ ಪಾರ್ಥಿವಃ
ಅದನ್ನು ನೋಡಿ, ಆ ರಾಜನು 'ಇದು ಏನು?' ಎಂದು ಆಲೋಚನೆಮಾಡಿದನು.
ಚಿಂತಯನ್ನಿವ ತತ್ರಾಸೌ ದದರ್ಶ ವಿಜನೇ ವನೇ
ಹೀಗೆ ಯೋಚಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಆ ನಿರ್ಜನ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವನು ಕಂಡನು—
ಸ ತಂ ಪಪ್ರಚ್ಛ ನೃಪತಿಃ ಕಿಮೇತದಿತಿ ಭೋ ದ್ವಿಜ
ಆ ರಾಜನು ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನನ್ನು ನೋಡಿ, 'ಇದು ಏನು, ಭೋ ದ್ವಿಜ?' ಎಂದು ಕೇಳಿದನು.
ಕುಜಂಭೋನಾಮ ವಿಖ್ಯಾತೋ ಭಿನತ್ತಿ ವಸುಧಾಮಿಮಾಮ್
'ಕುಜಂಭ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಪ್ರಸಿದ್ಧನು, ಈ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಒಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಾನೆ' ಎಂದು ಉತ್ತರಿಸಿದನು.
ತಮಜಿತ್ವಾ ಕಥಂ ರಾಜ್ಯಂ ಭೋಕ್ಷ್ಯಸೇ ವಸುಧಾಧಿಪ
ಅವನನ್ನು ಸೋಲಿಸದೆ, ಭೂಮಿಯ ರಾಜನೇ, ನೀನು ಹೇಗೆ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಆಡಲು ಸಾಧ್ಯ?
ಉಪದ್ರುತಾಸ್ತಥಾ ದೇಶಾ ಧ್ವಸ್ತಾಶ್ಚೈವ ತಥಾಶ್ರಮಾಃ
ಆ ಪ್ರದೇಶಗಳು ತೊಂದರೆಗೊಂಡಿವೆ, ಆಶ್ರಮಗಳು ಕೂಡ ನಾಶವಾಗಿವೆ.
ಯದಿ ತ್ವಂ ಘಾತಯಸ್ಯೇನಂ ಪಾತಾಲಾಂತರಗೋಚರಮ್ 5.2.63.
ನೀನು ಆ ಪಾತಾಳದೊಳಗೆ ಸಂಚರಿಸುವವನನ್ನು ಕೊಂದರೆ—
ಇತಿ ವಿಪ್ರ ವಚಃ ಶ್ರುತ್ವಾ ಮಂತ್ರಯಾಮಾಸ ಪಾರ್ಥಿವಃ
ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ರಾಜನು ಆಲೋಚನೆ ಮಾಡಿದನು.
ತಂ ಮಂತ್ರಂ ಕ್ರಿಯಮಾಣಂ ತು ಸೂನುಭ್ಯಾಂ ಸಹ ಮಂತ್ರಿಭಿಃ
ಆ ಸಲಹೆಯನ್ನು ರಾಜನು ತನ್ನ ಮಗ들과 ಮಂತ್ರಿಗಳ ಜೊತೆ ನಡೆಸಿದನು.
ತತಃ ಕತಿಪಯಾಹೇ ತು ತಾಂ ಕನ್ಯಾಂ ಜಲಜೇಕ್ಷಣಾಮ್
ಅನೇಕ ದಿನಗಳ ನಂತರ, ಆ ಕಮಲದ ಕಣ್ಣುಗಳಿದ್ದ ಯುವತಿಯನ್ನು—
ಏತಚ್ಛ್ರುತ್ವಾ ಮಹೀಪಾಲಃ ಕ್ರೋಧಪರ್ಯಾಕುಲೇಕ್ಷಣಃ
ಇದು ಕೇಳಿ, ರಾಜನ ಕಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ಕೋಪದಿಂದ ಅಶಾಂತಿ ಮೂಡಿತು.
ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಭೂಮೌ ಪುರಾ ಗತ್ತೇಂ ತತ್ರ ಸಂಶಯಿತೇ ಮಯಿ
ನಾನು ಅಲ್ಲಿ ಸಂಶಯದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಆ ದೇಹವನ್ನು ನೋಡಿದ್ದೆ.
ಸ ಹನ್ಯತಾಂ ಸೋಽಪಹರ್ತ್ತಾ ಮುದಾವತ್ಯಾಃ ಸುದುರ್ಮತಿಃ
ಮುದಾವತ್ಯೆಯನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿದ ಆ ದುಷ್ಟನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲಿ.
ತೌ ಸುತೌ ತತ್ರ ಸಂಪ್ರಾಪ್ತೌ ಪಾತಾಲೇ ಪಿತೃಶಾಸನಾತ್
ಆಗ ಆ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರು ತಂದೆಯ ಆದೇಶದಿಂದ ಪಾತಾಳಕ್ಕೆ ಹೋದರು.
ತತಃ ಪರಿಘನಿಸ್ತ್ರಿಂಶಶಕ್ತಿಶೂಲಪರಶ್ವಧೈಃ
ಅನಂತರ, ಕಬ್ಬಿಣದ ದಂಡ, ಕತ್ತಿ, ಭಾಲ, ತ್ರಿಶೂಲ ಮತ್ತು ಕುಲ್ಹಾಡಿಗಳೊಂದಿಗೆ—
ತತೋ ಮಾಯಾಬಲವತಾ ತೇನ ದೈತ್ಯೇನ ತತ್ಕ್ಷಣಾತ್
ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ, ಆ ದೈತ್ಯನ ಮಾಯಾಬಲದಿಂದ—
ಹತ ಸೈನ್ಯೌ ರಣೇ ಬದ್ಧೌ ರಾಜಪುತ್ರೌ ಮಹಾಬಲೌ ।। 5.2.63.
ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅವರ ಸೇನೆಗಳು ಹತರಾಗಿ, ಆ ಮಹಾಬಲಶಾಲಿ ರಾಜಕುಮಾರರನ್ನು ಬಂಧಿಸಲಾಯಿತು.
ತತಃ ಶ್ರುತ್ವಾ ಮಹೀಪಾಲೋ ವಿವರ್ಣವದನೋಽಭವತ್
ಇದು ಕೇಳಿ, ರಾಜನ ಮುಖ ಬಿಳಿಯಾಗಿ ಬದಲಾಯಿತು.
ರುರೋದ ಬಹುಧಾತ್ಯರ್ಥಂ ಪುತ್ರಸ್ನೇಹೇನ ಪಾರ್ಥಿವಃ ಅನೇಕಸೃಷ್ಟಿಸಂಹಾರದೃಷ್ಟಕಾರ್ಯಪರಾವರಃ
ತನ್ನ ಮಕ್ಕಳ ಮೇಲೆ ಅಪಾರವಾದ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ, ಅನೇಕ ಸೃಷ್ಟಿ-ಲಯಗಳನ್ನು ಕಂಡಿದ್ದರೂ, ರಾಜನು ಬಹಳವಾಗಿ ಅತ್ತನು.
ಉದಿತಾದಿತ್ಯಸಂಕಾಶಃ ಸಪ್ತಕಲ್ಪಾನುಗೋ ವಶೀ ರಾಜಾನಂ ಕಥಯಾಮಾಸ ತ್ರಿಕಾಲಜ್ಞೋ ಮಹಾಮುನಿಃ
ಏಳುವ ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತ, ಏಳು ಕಲ್ಪಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದ, ಮೂರು ಕಾಲಗಳನ್ನು ತಿಳಿದ ಮಹಾಮುನಿಯು ರಾಜನಿಗೆ ಉಪದೇಶಿಸಿದನು.
ಮಾ ಶುಚಸ್ತ್ವಂ ಮಹೀಪಾಲ ಕ್ಷತ್ತ್ರಿಯೋಽಸಿ ದೃಢವ್ರತಃ
ದುಃಖಪಡಬೇಡ ರಾಜನೇ, ನೀನು ಕ್ಷತ್ರಿಯ, ದೃಢವಾದ ವ್ರತವನ್ನು ಪಾಲಿಸುವವನು.
ಶೋಕಂ ಕುಪುರುಷಾಚೀರ್ಣಂ ತ್ಯಜ ತ್ವಂ ರಾಜಸತ್ತಮ
ದುಷ್ಟನ ಕೃತ್ಯದಿಂದ ಉಂಟಾದ ದುಃಖವನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡು, ರಾಜರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದವನೇ.
ನಾತ್ಯುಚ್ಚಂ ಮೇರುಶಿಖರಂ ನಾತಿನೀಚಂ ರಸಾತಲಮ್
ಮೇರುಪರ್ವತದ ಶಿಖರವೂ ತುಂಬ ಎತ್ತರವಲ್ಲ, ರಸಾತಳವೂ ತುಂಬ ಕೆಳಗಿಲ್ಲ.
ಮಹಾಕಾಲವನೇ ಲಿಂಗಮಾರಾಧಯ ಸಮಾಹಿತಃ
ಮಹಾಕಾಲ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಏಕಾಗ್ರಗೊಳಿಸಿ ಲಿಂಗವನ್ನು ಪೂಜಿಸು.
ಧನುಃಸಾಹಸ್ರತುಲ್ಯಂ ತು ಮುಶಲಸ್ಯ ನಿವಾರಣಮ್
ಮೂಸೆಯನ್ನು ತಡೆಯುವ ಶಕ್ತಿಗೆ ಸಾವಿರ ಬಿಲ್ಲುಗಳಷ್ಟು ಬಲ ಇದೆ.
ಧನುಃಸಾಹಸ್ರಹಸ್ತೈಸ್ತು ರಕ್ಷಿತಂ ಯೋಧಸತ್ತಮೈಃ ಇಂದ್ರೇಣ ಚ ಧನುರ್ಲಬ್ಧಂ ಜಂಭೋ ವೈ ಯೇನ ಪಾತಿತಃ
ಸಾವಿರ ಬಿಲ್ಲುಗಳ ಬಲವಿರುವ ಯೋಧರು ಮತ್ತು ಇಂದ್ರನು, ಜಂಭನನ್ನು ಬಿಲ್ಲಿನಿಂದ ಹೊಡೆದು ಬಿದ್ದವನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದರು.
ತಸ್ಯ ತದ್ವಚನಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ಸ ರಾಜಾಥ ವಿದೂರಥಃ 5.2.63.
ಆ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ ರಾಜನು, ವಿಧೂರಥನು—
ದದರ್ಶ ತತ್ರ ತಲ್ಲಿಂಗಂ ಪೂಜಯಾಮಾಸ ಭಕ್ತಿತಃ
ಅಲ್ಲಿಯೇ ಆ ಲಿಂಗವನ್ನು ನೋಡಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪೂಜಿಸಿದನು.
ಧನುಃಸಾಹಸ್ರತುಲ್ಯಂ ಚ ಮುಶಲಸ್ಯ ನಿವಾರಣಮ್ ಜಗಾಮ ಧೀರಃ ಪಾತಾಲಂ ತೇನ ಗರ್ತೇನ ಸತ್ವರಮ್
ಸಾವಿರ ಬಿಲ್ಲುಗಳಷ್ಟು ಬಲದಿಂದ ಮೂಸೆಯನ್ನು ತಡೆದು, ಧೈರ್ಯಶಾಲಿಯು ಆ ಗುಂಡಿಯಿಂದ ಬೇಗನೆ ಪಾತಾಳಕ್ಕೆ ಹೋದನು.
ತತೋ ಜ್ಯಾಸ್ವನಮತ್ಯುಗ್ರಂ ಸ ಚಕ್ರೇ ಪಾರ್ಥಿವಸ್ತದಾ
ಆಮೇಲೆ ರಾಜನು ಬಿಲ್ಲಿನ ತಂತಿಯ ಭಯಾನಕವಾದ ಶಬ್ದವನ್ನು ಮಾಡಿದನು.