ಸ್ಕನ್ದಪುರಾಣಮ್

ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ "ಬ್ರಹ್ಮಾ" ಎಂಬ ಹೆಸರು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಶಾಪ ಮತ್ತು ವರ ಎರಡನ್ನೂ ಸ್ವೀಕರಿಸಿಕೊಂಡ ಬ್ರಹ್ಮಾ, ತನ್ನ ಮಗನನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದರು. ಯಜ್ಞದ ಇಂಧನವನ್ನು ಹಿಡಿದಿದ್ದ ಕೈಯಿಂದ ತನ್ನ ನುಣುಪನ್ನು ಒರೆಸಿದಾಗ, ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಅವನೊಳಗಿಂದ ಮಗನು ಹೊರಬಂದನು. ಅವನು ಐದು ಮುಖಗಳು, ಹತ್ತು ಭುಜಗಳು ಹೊಂದಿದ್ದನು; ಅವನ ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಲ, ಬಾಣ, ಖಡ್ಗ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ಆಯುಧಗಳಿದ್ದವು. ಅವನು ಚಂದ್ರಕಲೆಯನ್ನು ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಧರಿಸಿದ್ದ, ಜಟಾಮಂಡಲ ಹೊಂದಿದ್ದ, ಸಿಂಹಚರ್ಮವನ್ನು ಉಡುಪಾಗಿ ಹಾಕಿಕೊಂಡಿದ್ದನು. ಅವನನ್ನು ಭವ, ರುದ್ರ, ಪಿನಾಕಧೃಕ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ; ನೀಲಲೋಹಿತ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದಲೂ ಅವನು ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ಮೊದಲು ಅವನು ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಜನಿಸಿದ ಏಳು ಮಹರ್ಷಿಗಳನ್ನು—ಸನಕ ಮೊದಲಾದವರನ್ನು—ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು. ನಂತರ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಎಂಟು ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಐದು ವಿಧಗಳಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿದನು. ಸೃಷ್ಟಿ ದೇವತೆಗಳಿಂದ ಆರಂಭವಾಯಿತು; ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ನಂತರ ಅವನು ಇತರ ಲೋಕಗಳನ್ನೂ ನಿರ್ಮಿಸಿದನು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ರುದ್ರನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು: "ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಪೂಜಿಸಲು ಅರ್ಹನಲ್ಲ." ನೀಲಿ ಹಾಗೂ ಕೆಂಪು ವರ್ಣದ ರುದ್ರನು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದನು: "ನೀನು ನನ್ನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿಲ್ಲವೇ ಸತ್ಯ." ಇದನ್ನು ಕೇಳಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ಮೋಹಿತರಾಗಿ, ಕಾಮದಿಂದ ಮನಸ್ಸು ಬಲಪಡಿಸಿಕೊಂಡನು. "ನನ್ನ ಸಮಾನ ದೇವರು ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ, ನನ್ನಿಂದಲೇ ಸೃಷ್ಟಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ," ಎಂದು ಅವನು ಹೆಮ್ಮೆಯಿಂದ ಭಾವಿಸಿದನು. ಹೀಗೆ ಐದು ಮುಖಗಳ ಬ್ರಹ್ಮನು ಗರ್ವದಿಂದ ತುಂಬಿದನು. ಅವನ ಎರಡನೇ ಮುಖದಿಂದ ಋಗ್ವೇದವು ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾದುದು; ಅದರ ಅಂಗೋಪಾಂಗಗಳು, ಇತಿಹಾಸಗಳು, ಗುಪ್ತಾರ್ಥಗಳು ಹಾಗೂ ಅವುಗಳ ಸಂಗ್ರಹಗಳೂ ಕೂಡ. ಆ ಮುಖದಿಂದ ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ದೈತ್ಯರು—all extraordinary brilliance—ಹುಟ್ಟಿದರು. ಅವರ ಪುತ್ರರು ಸಹಿತ, ಎಲ್ಲರೂ ಆತಂಕಗೊಂಡರು, ಮನಸ್ಸು ಗೊಂದಲಗೊಂಡಿತು. ಯಾವುದೇ ವೈರವಿಲ್ಲದೆ, ತಮ್ಮ ಶಕ್ತಿಯು ಕಡಿಮೆಯಾಯಿತು ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದರು. "ಬ್ರಹ್ಮನ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ನಮ್ಮ ಶಕ್ತಿ ಕ್ಷೀಣವಾಗಿದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ನಾವು ಆ ದೇವರಲ್ಲಿ ಶರಣಾಗೋಣ," ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. "ಈ ಭಯಾನಕನನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಆರಾಧಿಸೋಣ; ಬೇರೆ ಯಾವ ಮಾರ್ಗವೂ ಇಲ್ಲ," ಎಂದು ಮಹೇಶನನ್ನು ಸುಂದರ ಸಂಗೀತದಿಂದ ಸ್ತುತಿಸಿದರು. "ನಮಸ್ಕಾರಗಳು ನಿಮಗೆ, ದೇವಾಧಿದೇವ, ಮಹಾದೇವಾ; ಪುನಃ ಪುನಃ ನಮಸ್ಕಾರಗಳು. ನಾವು ಮೋಹಿತರಾಗಿರುವ ಕಾರಣ ನಿಮ್ಮ ಪರಮ, ಅಪೂರ್ವ ಮಹಿಮೆ ನಮಗೆ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ. ನೀವು ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳ ಆಧಾರ, ಸೃಷ್ಟಿಯ ಕಾರಣ. ನಿಮ್ಮ ನಾಮಸ್ಮರಣೆಯಿಂದಲೇ ಸಕಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ದುಃಖದಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಮಹಾದೇವಾ, ನಿಮ್ಮ ರೂಪಗಳು ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿದ್ದಿವೆ. ಎಲ್ಲರಿಗೂ ರೂಪಧಾರಿ, ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಅಧಿಪತಿ, ಯುಗಾಂತರಗಳಲ್ಲಿ ದುರ್ಗಮ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ನಿಮ್ಮನ್ನು ಯಾರೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಗ್ರಹಿಸಲಾರೆ." ಈ ರೀತಿ ದೇವತೆಗಳು ಅವನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದರು; ಅವನು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಮುಖಮಾಡಿ ಅವರ ಸ್ತುತಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನು. ದೇವತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಹೇಶ್ವರನು ಮೋಹನ ಎಂಬ ಆಪೂರ್ವ ಸಂಗೀತವನ್ನು ನುಡಿಸಿದನು. ಈ ರೀತಿ ಅವನು ದೇವತೆಗಳು, ಋಷಿಗಳು, ಪಿತೃಗಳು ಮತ್ತು ಮನುಷ್ಯರಿಂದ ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು. "ದಯೆಯಿಂದ ನಮಗೂ ಒಂದು ವರವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸು," ಎಂದು ಬೇಡಿದರು. "ನಾವು ಹೊಂದಿರುವ ಶಕ್ತಿ, ತೇಜಸ್ಸು, ಪರಾಕ್ರಮ—ಎಲ್ಲವೂ ನಿಮ್ಮ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದಲೇ ಪುನಃ ನಮಗೆ ಲಭಿಸಿತು; ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಅದು ಕ್ಷೀಣವಾಗಿತ್ತು," ಎಂದು ದೇವತೆಗಳು ಹೇಳಿದರು. ನಂತರ ಅವನು, ರಾಜೋಗುಣ ಮತ್ತು ಅಹಂಕಾರದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಕಡೆಗೆ ಹೋದನು. ಬ್ರಹ್ಮನು ಅಂಧಕಾರದಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರಿಂದ, ಬಂದಿದ್ದ ಆ ದೇವರನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಿಲ್ಲ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದ ಆತ್ಮ, ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ, ಸರ್ವರಸರೂಪಿಯಾದ ರುದ್ರನು ಪ್ರಕಾಶದಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಮಾನನಾಗಿ ಅವರ ಮುಂದೆ ನಿಂತನು; ಅವನ ತೇಜಸ್ಸಿಗೆ ಬ್ರಹ್ಮನು ಮಿಂಚಿದನು. ಅವನು ರಾತ್ರಿ ಅಥವಾ ಪ್ರಭಾತದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ಚಂದ್ರನಂತೆ ಹೊಳಪಿನಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದನು. ಅವನು ಕೈಮುಗಿದು ಬಾಗಿಕೊಂಡು, ಮುಗುಳುನಗೆಯೊಂದಿಗೆ ಮಾತಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು.