उभयोः संगमो यत्र तत्र मुक्तिर्न संशयः
जहाँ दोनों का मिलन होता है, वहाँ मुक्ति निश्चित है।
इति तस्य वचः श्रुत्वा सविता सर्वतापनः
ये वचन सुनकर सर्वतापी सविता—
क्षातासंगमसंयुक्ता यत्र शिप्रा पयस्विनी
जहाँ क्षातासंगम के साथ जल से भरी शिप्रा नदी मिलती है—
तत्रागत्य प्रियां भार्यां वडवारूपधारिणीम्
वहाँ पहुँचकर उसने अपनी प्रिय पत्नी को घोड़ी के रूप में देखा।
नासिकाघ्राणमात्रेण यत्र जातौ सुतावुभौ
जहाँ केवल नाक से सूँघने पर दोनों पुत्र जन्मे।
छाया च सुषुवे तत्र मिथुनं द्विजसत्तम 5.1.56.
वहीं छाया ने जुड़वाँ बच्चों को जन्म दिया, हे श्रेष्ठ द्विज!
शनि योगे यदामा वै जायते सर्वकामदा
जब शनि का योग होता है, तब सभी इच्छाएँ पूरी होती हैं।
तस्य हस्तगता लक्ष्मीर्जायते सर्वदा भुवि
उसके हाथ में लक्ष्मी सदा पृथ्वी पर प्रकट होती है।
स्थावरेशं समभ्यर्च्य तस्य पापक्षयो भवेत्
स्थावर के स्वामी की पूजा करने से उसके पाप नष्ट हो जाते हैं।
पिंगश्छायासुतो बभ्रुः स्थावरः पिप्पलायनः
पिंग, छाया का पुत्र, बभ्रु, स्थावर और पिप्पलायन।
तस्य शानैश्चरी पीडा न भवेत्तु कदाचन
उसे शनैश्चर की पीड़ा कभी नहीं होती।
यज्ञकुण्डोत्तरे भागे यत्र तिष्ठति मारुतिः
जहाँ यज्ञकुण्ड के उत्तर भाग में मारुति विराजते हैं।
यत्र सिद्धिं परां प्राप्तस्तपसा पवनात्मजः
जहाँ पवनपुत्र ने अपनी तपस्या से परम सिद्धि प्राप्त की।
सवासो मणिमु क्ताभिः कांचनालंकृतं वरम्
उनका निवास रत्नों से सुसज्जित और सोने से अलंकृत था, जो अत्यंत श्रेष्ठ था।
मातृलोकं समुत्तीर्णो ब्रह्मलोके महीयते
मातृलोक को पार करके वे ब्रह्मलोक में सम्मानित होते हैं।
धर्मतीर्थे सदाचारी स्नानदानादिकाः क्रियाः 5.1.56.
धर्मतीर्थ पर धर्मनिष्ठ लोग स्नान, दान आदि शुभ कर्म करते हैं।
च्यवनाश्रमे नरः स्नात्वा च्यवनेश्वरं विलोकयेत्
च्यवन के आश्रम में मनुष्य स्नान करके च्यवनेश्वर के दर्शन करे।
च्यवनस्य प्रसादेन देवपंक्तिमवापतुः
च्यवन की कृपा से वे देवताओं की संगति प्राप्त करते हैं।
तस्मिंस्तीर्थे द्विजश्रेष्ठ दिव्यदृष्टिर्भवेन्नरः
उस तीर्थ में, हे श्रेष्ठ द्विज, मनुष्य को दिव्य दृष्टि प्राप्त होती है।
अनु सूर्यां महाभागां सावित्रीं लोकविश्रुताम्
वहाँ महान सौभाग्यशाली और विश्वविख्यात सावित्री सूर्य का अनुसरण करती हैं।
तस्माद्व्यास परं तीर्थं क्षातासंगमसंज्ञितम्
इसलिए, व्यास, वह परम तीर्थ 'क्षातासंगम' नाम से प्रसिद्ध है।
य एतां तु कथां पुण्यां शृणोति भुवि भक्तितः
जो कोई इस पुण्य कथा को श्रद्धा से धरती पर सुनता है—
कपिलागोसहस्रेण फलं भवति पर्वणि
—उसे पर्व के दिन कपिला गायों के हजार दान के बराबर फल मिलता है।
तीर्थानामुत्तमं तीर्थं गयानामेति नामतः
तीर्थों में सबसे श्रेष्ठ तीर्थ 'गया' नाम से प्रसिद्ध है।
तत्र स्नात्वा नरो नित्यं मुच्यते च ऋणत्रयात्
वहाँ प्रतिदिन स्नान करने से मनुष्य तीनों ऋणों से मुक्त हो जाता है।
च्यवनस्याश्रमः पुण्यः पुण्यो राजगिरिस्तथा
च्यवन का आश्रम पवित्र है, और राजगिरि भी पुण्य स्थल है।
स कथं विदितो देशे महाकालवने शुभे
वह शुभ महाकालवन क्षेत्र में कैसे प्रसिद्ध हुआ?
यस्याः श्रवणमात्रेण पितरो यांति सद्गतिम्
जिसका केवल श्रवण करने से ही पितर उत्तम गति को प्राप्त होते हैं।
पुरा कृतयुगे पुण्ये युगादिदेवनामतः
पुराने समय में पुण्य कृतयुग के प्रारंभ में, देवताओं के नाम से—
तस्य पालयतः सम्यक्प्रजाः पुत्रानिवौरसान्
वह अपनी प्रजा की रक्षा करते हुए उन्हें अपने पुत्रों के समान मानते थे।