जैगीषव्यगुहां प्राप्य योगाभ्यसनतत्परः
जैगीषव्य की गुफा में पहुँचकर, जो निरंतर योगाभ्यास में लगे रहते हैं—
तव लिंगमिदं भक्तैः पूजनीयं प्रयत्नतः
यह तुम्हारा लिंग भक्तों द्वारा बड़ी श्रद्धा से पूजनीय है।
अत्र ज्येष्ठेश्वरक्षेत्रे त्वल्लिंगं सर्वसिद्धिदम्
यहाँ ज्येष्ठेश्वर क्षेत्र में तुम्हारा लिंग सभी सिद्धियाँ देने वाला है।
अस्मिञ्ज्येष्ठेश्वरक्षेत्रे संभोज्य शिवयोगिनः
इस ज्येष्ठेश्वर क्षेत्र में शिव के योगी भोजन करेंगे।
जैगीषव्येश्वरं लिंगं गोपनीयं प्रयत्नतः
जैगीषव्येश्वर लिंग को यहाँ सावधानी से छिपाकर रखना चाहिए।
करिष्याम्यत्र सांनिध्यमस्मिँल्लिंगे तपोधन
हे तपस्वी, मैं यहाँ इस लिंग में अपनी उपस्थिति करूँगा।
ददे शृणु महाभाग जैगीषव्यापरं वरम्
हे महाभाग, सुनो, मैं तुम्हें जैगीषव्य व्रत से जुड़ा वरदान देता हूँ।
महापापौघशमनं महापुण्यप्रवर्धनम्
यह व्रत बड़े-बड़े पापों का नाश करता है और पुण्य को बहुत बढ़ाता है।
इति दत्त्वा वरं तस्मै स्मरारिः स्मेरलोचनः 4.2.63.
ऐसा वरदान देकर, स्मर के शत्रु ने मुस्कराते हुए नेत्रों से कहा।
निष्पापो जायते मर्त्यो नोपसर्गैः प्रबाध्यते
मनुष्य पापमुक्त हो जाता है और किसी भी आपत्ति से पीड़ित नहीं होता।
दृष्ट्वा भूदेवताः शंभुं किमाचख्युः षडानन
हे षडानन, जब भूदेवताओं ने शंभु को देखा तो उन्होंने क्या कहा?
ज्येष्ठस्थाने महापुण्ये देवदेवस्य वल्लभे
देवताओं के देवता के प्रिय, सबसे श्रेष्ठ और पवित्र स्थान पर,
मंदराद्रिं यदा देवो गतवान्ब्रह्मगौरवात्
जब भगवान ब्रह्मा के सम्मान में मंदर पर्वत पर गए,
तदा निराश्रया विप्राः क्षेत्रसंन्यासिनोनघाः
तब वे ब्राह्मण, जो निराश्रित थे, क्षेत्र का त्याग कर चुके और शुद्ध थे।
खातंखातं च दंडाग्रैर्भूमिं कंदादिवृत्तयः
उन्होंने अपनी छड़ियों के अग्रभाग से बार-बार भूमि खोदी और कंद-मूल आदि खाकर जीवन बिताया।
तत्तीर्थं परितः स्थाप्य महालिंगान्यनेकशः
उन्होंने उस तीर्थ के चारों ओर अनेक बड़े लिंग स्थापित किए।
विभूतिधारिणो नित्यं नित्यरुद्राक्षधारिणः
वे सदा विभूति धारण करते और हमेशा रुद्राक्ष पहनते थे।
ते श्रुत्वा देवदेवस्य पुनरागमनं मुने
मुनि, जब उन्होंने देवताओं के देवता के पुनः आगमन का समाचार सुना,
द्विजाः पंचसहस्राणि चरतो विपुलं तपः
पाँच हज़ार द्विजों ने कठोर तपस्या की।
तीर्थान्मंदाकिनी नाम्नो द्विजाः पाशुपतव्रताः 4.2.64.
मंडाकिनी नामक तीर्थ से, पाशुपत व्रत का पालन करने वाले द्विज,
हंसतीर्थात्परिप्राप्ता अयुतं त्रिशतोत्तरम्
हंसतीर्थ से दस हज़ार तीन सौ ब्राह्मण वहाँ पहुँचे।
मत्स्योदर्याः परापेतुः सहस्राणि षडेव हि
मत्स्योदर से छह हज़ार लोग वहाँ आए।
ऋणमोचनतस्तीर्थात्सहस्रं द्विशताधिकम्
ऋणमोचन तीर्थ से एक हज़ार दो सौ ब्राह्मण पहुँचे।
ततः पृथूदकात्कुंडात्पृथुना परिखानितात्
फिर पृथु द्वारा खुदवाए पृथूदक कुंड से,
तथैवाप्सरसः कुंडान्मेनकाख्याच्छतद्वयम्
इसी तरह अप्सराओं के मेनका नामक कुण्ड से एक सौ छह उत्पन्न हुईं।
तथैरावतकुंडाच्च ब्राह्मणास्त्रिशतानि च
ऐरावत कुण्ड से भी तीन सौ ब्राह्मण प्रकट हुए।
वृषेशतीर्थादाजग्मुर्नवतिः सशतत्रया
वृषशतीर्थ से नव्वे और तीन सौ लोग वहाँ पहुँचे।
लक्ष्मीतीर्थात्परं जग्मुः षोडशैव शतानि च
लक्ष्मी तीर्थ से ठीक सोलह सौ लोग आगे बढ़े।
पितृकुंडाच्छतंसाग्रं ध्रुवतीर्थाच्छतानि षट्
पितृकुण्ड से सौ से अधिक और ध्रुव तीर्थ से छह सौ निकले।
ब्राह्मणा वासुकिहृदात्सहस्राणि दशैव तु 4.2.64.
वासुकी के हृदय से दस हज़ार ब्राह्मण उत्पन्न हुए।