નમસ્કારં પ્રકુર્વતિ સ્તોત્રં કુર્વંતિ ચાપરે
કેટલાએ નમસ્કાર કર્યા અને બીજાઓએ સ્તોત્રો રચ્યા.
ક્રૂરાં બુદ્ધિં સમાસાદ્ય ગર્વેણતીવ ગર્વિતઃ
કઠોર મન અપનાવી, એ અહંકારથી ખૂબ જ ગર્વિત થયો.
એકો દેવો મહાદેવઃ સ્ત્રિયા કિમનયા મમ
મારો એકમાત્ર દેવ મહાદેવ છે; આ સ્ત્રીની મને શું જરૂર છે?
કસ્માન્ન કુરુષે પૂજાં પ્રદક્ષિણમથો સ્તુતિમ્ ઇત્થંભૂતગણેશ ત્વં કિં વૈ લૌલ્યેન વર્ત્તસે
તમે પૂજા, પ્રદક્ષિણ કે સ્તુતિ કેમ નથી કરતા? હે ગણેશ, તમે આવું લોભથી કેમ વર્તો છો?
ઇતિ ભૃંગિરિટિઃ શ્રુત્વા કુદ્ધસ્ત્વામાહ ગર્વિતઃ
આ સાંભળીને, ભૃંગિરીટી ગુસ્સે અને ગર્વથી તને બોલ્યો.
એષ એવ ચ મે માતા એષ એવ ચ મે પિતા
એજ મારા માટે માતા છે, એજ મારા પિતા છે.
ત્વમપ્યસ્યૈવ શરણં નનુ પાર્વતિ સંસ્થિતા 5.2.39.
હે પાર્વતી, તું પણ એના આશ્રયમાં જ છે.
ઇતિ ભૃંગિરિટેઃ શ્રુત્વા વાક્યં કુપિતયા ત્વયા
ભૃંગિરીટીના એ વચન સાંભળીને, તું ગુસ્સે થઈને બોલી.
સુતો ભૂત્વા ભવાન્કસ્માદદાક્ષિણ્યં બ્રવીષિ મામ્
પુત્ર બનીને પણ, તું મને કેમ નિર્દયતાથી બોલે છે?
નખદંતાસ્થિસંઘાતઃ શિશ્નં વાક્ચ શિરસ્તથા
નખ, દાંત, હાડકાં, અંગ, વાણી અને માથું—
ઇતિ ભૃંગિરિટિઃ શ્રુત્વા સદ્યો યોગબલેન તુ
આ રીતે, ભૃંગિરીટીના શબ્દો સાંભળીને, તરત જ યોગબળથી—
તતઃ પ્રભૃતિ વામોરુ નખદંતાસ્થિનાસિકઃ
ત્યાંથી, હે સુન્દરી, તેને નખ, દાંત, હાડકાં અને નાક મળ્યા.
ત્વાં પરિત્યજ્ય દુઃખાર્ત્ત આજગામ મમાંતિકમ્
દુઃખથી પીડાયેલી, તેણે તને છોડીને મારી પાસે આવ્યો.
ક્રૂરા બુદ્ધિઃ કૃતા યસ્માત્ત્વયા કુમતિના ભૃશમ્
તારી અત્યંત દુષ્ટ બુદ્ધિથી, તું ખરાબ મનથી એવુ કામ કર્યું.
ઇત્યુક્તસ્તુ ત્વયા દેવિ ગણો ભૃંગિરિટિસ્તથા
હે દેવી, તારા આ શબ્દો સાંભળીને, ભૃંગિરીટી નામનો ગણ પણ એ જ રીતે બોલ્યો.
સ ગત્વા પુષ્કરદ્વીપં તપસે ભાવિતાત્મવાન્ દગ્ધીભૂતં ચ તપસા જગદ્વૈ દુષ્કરેણ તુ
એ પછી ભૃંગિરીટી પુષ્કર દ્વીપે તપ કરવા ગયો, શુદ્ધ મનથી. તેની કઠિન તપસ્યાથી આખું જગત દાઝી ઉઠ્યું.
તતો બ્રહ્મા ચ વિષ્ણુશ્ચ શક્રશ્ચ ત્રિદશૈઃ સહ 5.2.39.
પછી બ્રહ્મા, વિષ્ણુ અને શક્ર દેવતાઓ સાથે ત્યાં આવ્યા.
ઉપગમ્ય તતસ્તસ્ય કથિતં પુરતો મયા
પછી હું તેમની સામે જઈને બધું વર્ણન કર્યું.
ત્રૈલોક્યમપિ નિઃસંજ્ઞં જાતમેવં સ્થિતે ત્વયિ
તારી આવી સ્થિતિને કારણે, ત્રણેય લોક પણ જાણે બેભાન થઈ ગયા.
પ્રાર્થ્યતાં પાર્વતી પુત્ર સા દાસ્યતિ વરં ચ તે એવમુક્તસ્તદા તેન પ્રાર્થિતા ત્વં મહેશ્વરિ
પુત્ર, પાર્વતીને વિનંતી કર; એ તને મનગમતો વર આપશે. એ રીતે કહેતાં, મહેશ્વરી, તને પ્રાર્થના કરવામાં આવી.
ત્વયા પ્રોક્તં વિશાલાક્ષિ પુત્ર ગચ્છ મમાજ્ઞયા
પછી તું, વિશાળ નેત્રવાળી, કહ્યું: 'પુત્ર, મારી આજ્ઞાથી જા.'
પુનઃ પ્રાપ્સ્યસિ કૈલાસં સિદ્ધગંધર્વસેવિતમ્ યસ્ય દર્શનમાત્રેણ શુભા બુદ્ધિઃ પ્રજાયતે
તને ફરીથી સિદ્ધ અને ગંધર્વો સેવા કરે છે તેવા કૈલાસની પ્રાપ્તિ થશે, જ્યાં માત્ર દર્શનથી શુભ બુદ્ધિ થાય છે.
કૃતઘ્ના નાસ્તિકાઃ ક્રૂરા યે ચ વિશ્વાસઘાતકાઃ દર્શનાત્તસ્ય લિંગસ્ય તેઽપિ સ્વર્ગ ભુજો નરાઃ
કૃતઘ્ન, નાસ્તિક, ક્રૂર અને વિશ્વાસઘાતી લોકો પણ, એ લિંગના દર્શનથી સ્વર્ગના સુખ ભોગવે છે.
ક્રૂરાં બુદ્ધિં સમાસાદ્ય કંસં હત્વા ચ કેશિહા
ક્રૂર મનથી, કેશિહાએ કંસને મારી નાખ્યો.
મહાકાલવનં ગત્વા તોષ યિત્વા મહેશ્વરમ્
પછી એ મહાકાળવનમાં ગયો અને મહેશ્વરને પ્રસન્ન કર્યો.
ત્વદીયં વચનં શ્રુત્વા ગણો ભૃંગિરિટિસ્તદા દેવમારાધયામાસ તપસા દુષ્કરેણ તુ ।। 5.2.39.
પછી તારા શબ્દો સાંભળી, ભૃંગિરીટી ગણએ કઠિન તપસ્યા કરીને દેવની ઉપાસના કરી.
એતસ્મિન્નંતરે દેવિ લિંગમધ્યાત્ત્વમુત્થિતા ફણીંદ્રબદ્ધજૂટાર્દ્ધમર્દ્ધધમિલ્લભૂષિતમ્
એ સમયે, હે દેવી, તું લિંગમાંથી ઉદ્ભવી, અને તારા વાળનો અર્ધો ભાગ ફણીનાગના બંધથી શોભતો હતો.
પત્રવલ્લીવિચિત્રાર્ધમર્દ્ધચંદ્રવિરાજિતમ્
તારા અર્ધાંગે પાન અને લતાની સુંદર માળા અને અર્ધચંદ્ર શોભી રહ્યો હતો.
તતો ભૃંગિરિટિર્દેવિ દૃષ્ટ્વા તન્મહદદ્રુતમ્
પછી, હે દેવી, ભૃંગિરીટી એ મહાન અદ્ભુત દૃશ્ય જોઈ આશ્ચર્યચકિત થયો.
ઉમા ચ શંકરશ્ચૈવ દેહમેકં સનાતનમ્
ઉમા અને શંકર એક જ શાશ્વત દેહરૂપે પ્રગટ થયા.