યે ત્વાં દ્રક્ષ્યંતિ ગણપ કુસુમેશ્વરસંજ્ઞકમ્ 5.2.38.
જે લોકો તને, ગણપ, કુસુમેશ્વર નામે ઓળખે છે, તેઓ—
કુસુમૈરર્ચયિષ્યંતિ યે નરાઃ કુસુમેશ્વરમ્
જે મનુષ્યો કુસુમેશ્વરની પુષ્પોથી પૂજા કરે છે—
યોઽપ્યેકં દિવસં મર્ત્ત્યસ્ત્વાં પશ્યતિ સમાહિતઃ
જે મર્ત્ય મનુષ્ય એક દિવસ પણ તને એકાગ્રતાથી જુએ છે—
યઃ પૂજયતિ ભાવેન કુસુમૈઃ કુસુમેશ્વરમ્
જે કોઈ ભક્તિપૂર્વક અને પુષ્પોથી કુસુમેશ્વરની પૂજા કરે છે—
એવમાદિવરૈઃ પુષ્ટઃ કૃતોયં કુસુ મેશ્વરઃ
આ રીતે, આવા આશીર્વાદોથી, આ કુસુમેશ્વર દેવને શક્તિ પ્રાપ્ત થઈ છે.
કુસુમેશ્વરદેવસ્ય પ્રભાવઃ કથિતસ્ત્વયમ્
કુસુમેશ્વર દેવનું મહાત્મ્ય હવે વર્ણવાયું છે.
ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં પઞ્ચમ આવંત્યખંડે કુસુમેશ્વરમાહાત્મ્યવર્ણનંનામાષ્ટાત્રિંશોઽધ્યાયઃ
આ રીતે શ્રીસ્કાંદ મહાપુરાણની એકાશી હજાર શ્લોકોની સંહિતાના પાંચમા અવંત્ય ખંડમાં 'કુસુમેશ્વર મહાત્મ્ય વર્ણન' નામના અડત્રીસમા અધ્યાયનો અંત થાય છે.
યસ્ય દર્શનમાત્રેણ સુબુદ્ધિર્જાયતે નૃણામ્
જેના માત્ર દર્શનથી જ મનુષ્યોમાં સારા વિચારો જન્મે છે.
પુરા ત્વયૈવ કલ્પાદૌ પરયા શક્તિરૂપયા
પહેલાં, કલ્પના આરંભે, તું જ સર્વોચ્ચ શક્તિરૂપે હતો.
તતસ્ત્વં સંસ્તુતા દેવૈઃ સકિંનરમહોરગૈઃ
પછી દેવતાઓએ, કિન્નર, મનુષ્ય અને મહાનાગો સાથે, તારી સ્તુતિ કરી.
નમસ્કારં પ્રકુર્વતિ સ્તોત્રં કુર્વંતિ ચાપરે
કેટલાએ નમસ્કાર કર્યા અને બીજાઓએ સ્તોત્રો રચ્યા.
ક્રૂરાં બુદ્ધિં સમાસાદ્ય ગર્વેણતીવ ગર્વિતઃ
કઠોર મન અપનાવી, એ અહંકારથી ખૂબ જ ગર્વિત થયો.
એકો દેવો મહાદેવઃ સ્ત્રિયા કિમનયા મમ
મારો એકમાત્ર દેવ મહાદેવ છે; આ સ્ત્રીની મને શું જરૂર છે?
કસ્માન્ન કુરુષે પૂજાં પ્રદક્ષિણમથો સ્તુતિમ્ ઇત્થંભૂતગણેશ ત્વં કિં વૈ લૌલ્યેન વર્ત્તસે
તમે પૂજા, પ્રદક્ષિણ કે સ્તુતિ કેમ નથી કરતા? હે ગણેશ, તમે આવું લોભથી કેમ વર્તો છો?
ઇતિ ભૃંગિરિટિઃ શ્રુત્વા કુદ્ધસ્ત્વામાહ ગર્વિતઃ
આ સાંભળીને, ભૃંગિરીટી ગુસ્સે અને ગર્વથી તને બોલ્યો.
એષ એવ ચ મે માતા એષ એવ ચ મે પિતા
એજ મારા માટે માતા છે, એજ મારા પિતા છે.
ત્વમપ્યસ્યૈવ શરણં નનુ પાર્વતિ સંસ્થિતા 5.2.39.
હે પાર્વતી, તું પણ એના આશ્રયમાં જ છે.
ઇતિ ભૃંગિરિટેઃ શ્રુત્વા વાક્યં કુપિતયા ત્વયા
ભૃંગિરીટીના એ વચન સાંભળીને, તું ગુસ્સે થઈને બોલી.
સુતો ભૂત્વા ભવાન્કસ્માદદાક્ષિણ્યં બ્રવીષિ મામ્
પુત્ર બનીને પણ, તું મને કેમ નિર્દયતાથી બોલે છે?
નખદંતાસ્થિસંઘાતઃ શિશ્નં વાક્ચ શિરસ્તથા
નખ, દાંત, હાડકાં, અંગ, વાણી અને માથું—
ઇતિ ભૃંગિરિટિઃ શ્રુત્વા સદ્યો યોગબલેન તુ
આ રીતે, ભૃંગિરીટીના શબ્દો સાંભળીને, તરત જ યોગબળથી—
તતઃ પ્રભૃતિ વામોરુ નખદંતાસ્થિનાસિકઃ
ત્યાંથી, હે સુન્દરી, તેને નખ, દાંત, હાડકાં અને નાક મળ્યા.
ત્વાં પરિત્યજ્ય દુઃખાર્ત્ત આજગામ મમાંતિકમ્
દુઃખથી પીડાયેલી, તેણે તને છોડીને મારી પાસે આવ્યો.
ક્રૂરા બુદ્ધિઃ કૃતા યસ્માત્ત્વયા કુમતિના ભૃશમ્
તારી અત્યંત દુષ્ટ બુદ્ધિથી, તું ખરાબ મનથી એવુ કામ કર્યું.
ઇત્યુક્તસ્તુ ત્વયા દેવિ ગણો ભૃંગિરિટિસ્તથા
હે દેવી, તારા આ શબ્દો સાંભળીને, ભૃંગિરીટી નામનો ગણ પણ એ જ રીતે બોલ્યો.
સ ગત્વા પુષ્કરદ્વીપં તપસે ભાવિતાત્મવાન્ દગ્ધીભૂતં ચ તપસા જગદ્વૈ દુષ્કરેણ તુ
એ પછી ભૃંગિરીટી પુષ્કર દ્વીપે તપ કરવા ગયો, શુદ્ધ મનથી. તેની કઠિન તપસ્યાથી આખું જગત દાઝી ઉઠ્યું.
તતો બ્રહ્મા ચ વિષ્ણુશ્ચ શક્રશ્ચ ત્રિદશૈઃ સહ 5.2.39.
પછી બ્રહ્મા, વિષ્ણુ અને શક્ર દેવતાઓ સાથે ત્યાં આવ્યા.
ઉપગમ્ય તતસ્તસ્ય કથિતં પુરતો મયા
પછી હું તેમની સામે જઈને બધું વર્ણન કર્યું.
ત્રૈલોક્યમપિ નિઃસંજ્ઞં જાતમેવં સ્થિતે ત્વયિ
તારી આવી સ્થિતિને કારણે, ત્રણેય લોક પણ જાણે બેભાન થઈ ગયા.
પ્રાર્થ્યતાં પાર્વતી પુત્ર સા દાસ્યતિ વરં ચ તે એવમુક્તસ્તદા તેન પ્રાર્થિતા ત્વં મહેશ્વરિ
પુત્ર, પાર્વતીને વિનંતી કર; એ તને મનગમતો વર આપશે. એ રીતે કહેતાં, મહેશ્વરી, તને પ્રાર્થના કરવામાં આવી.