ક્ષણં સ્વલ્પપંકે જલે પંકજાલે ક્ષણં વૃક્ષખણ્ડે શુભે નિષ્કલંકે 5.2.38.
ક્યારેક થોડા કાદવમાં, ક્યારેક પાણીમાં, કમળોની જાળમાં, તો ક્યારેક શુદ્ધ અને શુભ લાકડાની ટુકડી પર હતો.
એવં વિક્રીડતસ્તસ્ય વીરકસ્ય ગણસ્ય ચ
આ રીતે, એ વીર બાળક અને તેની ટોળકી રમતાં હતાં.
ઐશ્વર્યં દીયતામસ્ય મમ પુત્રસ્ય શંકર
હે શંકર, મારા આ પુત્રને રાજસત્તા મળવી જોઈએ.
લિંગત્વમક્ષયત્વં ચ સ્થાનં દિવ્યં સુદુર્લ્લભમ્ બ્રહ્મેન્દ્રવરુણાદિત્યલોકપાલેશ્વરેશ્વરૈઃ
તેને લિંગનું સ્થાન, અક્ષયપણું અને દિવ્ય, દુર્લભ સ્થાન મળે—even બ્રહ્મા, ઇન્દ્ર, વરુણ, આદિત્ય, લોકપાલો અને દેવોના દેવોમાં પણ.
એતૈરેવ ગણૈઃ સાર્દ્ધં સ્તૂય માનં મહાત્મભિઃ
એ મહાત્માઓ દ્વારા એ જ ગણો સાથે તેને સ્તુતિ મળે.
કુસુમેશ્વરસંજ્ઞસ્તુ તસ્માત્ખ્યાતો ભવત્વિતિ
એથી તેનું નામ કુસુમેશ્વર તરીકે પ્રસિદ્ધ થાય.
મત્પ્રભાવસમં દિવ્યં સેવિતં ગણપૈઃ સદા
તેને મારા સમાન દિવ્ય શક્તિ મળે અને ગણો હંમેશા તેની સેવા કરે.
પશ્ય કિન્નરનારીણાં ગાયન્તીનાં મનોરમમ્
કિનર સ્ત્રીઓના ગાનનું મનોહર દૃશ્ય જો.
વિદ્યાધરૈઃ પરિવૃતઃ કુસુમેશો વરાનને કુસુમેશ્વરતાં નીતો યદા કુસુમમંડિતઃ
વિદ્યાધરોની વચ્ચે, હે સુંદરમુખી, કુસુમોથી શોભિત કુસુમેશને કુસુમેશ્વરપદે સ્થાપિત કર્યો.
સ્થાનં દત્તં વિશાલાક્ષિ શિવલિંગસ્ય ચોત્તરે
હે વિશાળનેત્રવાળી, ઉત્તર દિશામાં શિવલિંગને સ્થાન આપવામાં આવ્યું.
યે ત્વાં દ્રક્ષ્યંતિ ગણપ કુસુમેશ્વરસંજ્ઞકમ્ 5.2.38.
જે લોકો તને, ગણપ, કુસુમેશ્વર નામે ઓળખે છે, તેઓ—
કુસુમૈરર્ચયિષ્યંતિ યે નરાઃ કુસુમેશ્વરમ્
જે મનુષ્યો કુસુમેશ્વરની પુષ્પોથી પૂજા કરે છે—
યોઽપ્યેકં દિવસં મર્ત્ત્યસ્ત્વાં પશ્યતિ સમાહિતઃ
જે મર્ત્ય મનુષ્ય એક દિવસ પણ તને એકાગ્રતાથી જુએ છે—
યઃ પૂજયતિ ભાવેન કુસુમૈઃ કુસુમેશ્વરમ્
જે કોઈ ભક્તિપૂર્વક અને પુષ્પોથી કુસુમેશ્વરની પૂજા કરે છે—
એવમાદિવરૈઃ પુષ્ટઃ કૃતોયં કુસુ મેશ્વરઃ
આ રીતે, આવા આશીર્વાદોથી, આ કુસુમેશ્વર દેવને શક્તિ પ્રાપ્ત થઈ છે.
કુસુમેશ્વરદેવસ્ય પ્રભાવઃ કથિતસ્ત્વયમ્
કુસુમેશ્વર દેવનું મહાત્મ્ય હવે વર્ણવાયું છે.
ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં પઞ્ચમ આવંત્યખંડે કુસુમેશ્વરમાહાત્મ્યવર્ણનંનામાષ્ટાત્રિંશોઽધ્યાયઃ
આ રીતે શ્રીસ્કાંદ મહાપુરાણની એકાશી હજાર શ્લોકોની સંહિતાના પાંચમા અવંત્ય ખંડમાં 'કુસુમેશ્વર મહાત્મ્ય વર્ણન' નામના અડત્રીસમા અધ્યાયનો અંત થાય છે.
યસ્ય દર્શનમાત્રેણ સુબુદ્ધિર્જાયતે નૃણામ્
જેના માત્ર દર્શનથી જ મનુષ્યોમાં સારા વિચારો જન્મે છે.
પુરા ત્વયૈવ કલ્પાદૌ પરયા શક્તિરૂપયા
પહેલાં, કલ્પના આરંભે, તું જ સર્વોચ્ચ શક્તિરૂપે હતો.
તતસ્ત્વં સંસ્તુતા દેવૈઃ સકિંનરમહોરગૈઃ
પછી દેવતાઓએ, કિન્નર, મનુષ્ય અને મહાનાગો સાથે, તારી સ્તુતિ કરી.
નમસ્કારં પ્રકુર્વતિ સ્તોત્રં કુર્વંતિ ચાપરે
કેટલાએ નમસ્કાર કર્યા અને બીજાઓએ સ્તોત્રો રચ્યા.
ક્રૂરાં બુદ્ધિં સમાસાદ્ય ગર્વેણતીવ ગર્વિતઃ
કઠોર મન અપનાવી, એ અહંકારથી ખૂબ જ ગર્વિત થયો.
એકો દેવો મહાદેવઃ સ્ત્રિયા કિમનયા મમ
મારો એકમાત્ર દેવ મહાદેવ છે; આ સ્ત્રીની મને શું જરૂર છે?
કસ્માન્ન કુરુષે પૂજાં પ્રદક્ષિણમથો સ્તુતિમ્ ઇત્થંભૂતગણેશ ત્વં કિં વૈ લૌલ્યેન વર્ત્તસે
તમે પૂજા, પ્રદક્ષિણ કે સ્તુતિ કેમ નથી કરતા? હે ગણેશ, તમે આવું લોભથી કેમ વર્તો છો?
ઇતિ ભૃંગિરિટિઃ શ્રુત્વા કુદ્ધસ્ત્વામાહ ગર્વિતઃ
આ સાંભળીને, ભૃંગિરીટી ગુસ્સે અને ગર્વથી તને બોલ્યો.
એષ એવ ચ મે માતા એષ એવ ચ મે પિતા
એજ મારા માટે માતા છે, એજ મારા પિતા છે.
ત્વમપ્યસ્યૈવ શરણં નનુ પાર્વતિ સંસ્થિતા 5.2.39.
હે પાર્વતી, તું પણ એના આશ્રયમાં જ છે.
ઇતિ ભૃંગિરિટેઃ શ્રુત્વા વાક્યં કુપિતયા ત્વયા
ભૃંગિરીટીના એ વચન સાંભળીને, તું ગુસ્સે થઈને બોલી.
સુતો ભૂત્વા ભવાન્કસ્માદદાક્ષિણ્યં બ્રવીષિ મામ્
પુત્ર બનીને પણ, તું મને કેમ નિર્દયતાથી બોલે છે?
નખદંતાસ્થિસંઘાતઃ શિશ્નં વાક્ચ શિરસ્તથા
નખ, દાંત, હાડકાં, અંગ, વાણી અને માથું—