એષ તે કથિતા દેવિ પ્રભાવઃ પાપનાશનઃ
હે દેવી, પાપ નાશક જે શક્તિ છે, એ હું તને કહી દીધી.
દેવં સ્વર્ગપ્રદં દેવિ મહાપાતકના શનમ્
હે દેવી, જે દેવ સ્વર્ગ આપનાર છે અને મોટા પાપો પણ નાશ કરે છે—
પુરા વૈવસ્વતે કલ્પે પ્રાપ્તે વારાહસંજ્ઞકે
પહેલાં વૈવસ્વત મન્વંતરમાં, વારાહ નામના સમયગાળામાં,
મહાકાલવને રમ્યે રમમાણસ્ય પાર્વતિ
મહાકાળવનના સુંદર સ્થળે આનંદ માણતા, હે પાર્વતી—
પૃષ્ટોઽહં ચ તદા શ્રુત્વા શબ્દં ચાતીવ દુઃસહમ્
ત્યારે હું, બહુ અસહ્ય એવો અવાજ સાંભળી, પ્રશ્ન કરવામાં આવ્યો હતો.
એતે ગણેશાઃ ક્રીડંતિ મધ્યે વૈ વીરકો ગણઃ
આ બધા ગણેશો રમે છે, અને એમાં વીરક નામનો ગણ પણ છે.
કુસુમૈર્હન્યતેઽપ્યર્થં પૂજ્યતે કુસુમોત્કરૈઃ
મોજમાં, ફૂલો વડે તેને મારવામાં આવે છે, અને ફૂલોની ઢગલીઓથી પૂજા કરવામાં આવે છે.
નાનાશ્ચર્યગુણાધારો ગણેશ્વરશતાર્ચિતઃ
તેમાં અનેક અદ્ભુત ગુણો છે અને સૈંકડો ગણેશ્વરો તેની પૂજા કરે છે.
ન દૃશ્યતે વિના પુણ્યૈઃ પુત્રસ્યાનનપંકજમ્
પુણ્ય વગર, તારા પુત્રનું કમળ જેવું મુખ કોઈ જોઈ શકતું નથી.
કદાહમીદૃશં પુત્રં દ્રક્ષ્યામ્યાનન્દદાયકમ્ પ્રોક્તં પાર્વતિ પુત્રોઽયં પ્રદત્તો વીરકોઽધુના
ક્યારે હું એવો આનંદ આપનાર પુત્ર જોઈશ? કહેવામાં આવ્યું: 'હે પાર્વતી, આ વીરક નામનો પુત્ર તને હવે મળ્યો છે.'
એષ એવ સુતસ્તેસ્તુ નયનાનન્દદાયકઃ 5.2.38.
આજ સાચો એ પુત્ર છે, જે આંખોને આનંદ આપે છે.
મદીયં વચનં શ્રુત્વા પ્રેષિતા વિજયા ત્વયા
મારા વચન સાંભળી, તું વિજયાને મોકલી હતી.
વિજયોવાચ ગણપં ગણમધ્યે ચ વર્ત્તિનમ્ કિમુન્મત્તવદત્યર્થં નૃત્યરાગેણ મોહિતઃ
વિજયાએ એ ગણને, જે ગણોમાં હતો, પૂછ્યું: 'તમે કેમ ઉન્મત્ત જેવો, નૃત્ય અને સંગીતમાં એટલા મગ્ન થઈ ગયા છો?'
ઇત્યુક્તો ભયસંત્રસ્તઃ કુસુમૈર્ભૂષિતસ્તદા
આ રીતે પૂછવામાં આવતા, તે ફૂલોથી શોભાયમાન અને ડરથી કંપતો હતો.
ભૂષિતં કુસુમૈર્દૃષ્ટ્વા ભયત્રસ્તં ચ વીરકમ્
ફૂલોથી શોભાયેલ અને ભયથી કંપતા વીરકને જોઈને—
એહ્યેહિ જાતોઽસિ મે પુત્રકસ્ત્વં દેવેન દત્તોઽધુના વીરકોસિ
'આવ, આવ! હવે તું મારો પુત્ર થયો છે, દેવે તને આપ્યો છે; હવે તું વીરક છે.'
મૂર્ધન્યુપાઘ્રાય સમ્માર્જ્ય ગાત્રાણિ સા ભૂષયામાસ દિવ્યૈઃ સ્વયં ભૂષણૈઃ
તેણીએ તેના માથાની સુગંધ લઈ, તેના અંગોને હળવે હાથે ચોળી, પોતાના દિવ્ય આભૂષણોથી તેને શોભાવ્યો.
કોમલૈઃ પલ્લવૈશ્ચિત્રિતૈશ્ચારુભિર્દિવ્ય મન્ત્રોદ્ભવૈસ્તસ્ય શુભ્રૈસ્તતઃ
પ્યારા, રંગબેરંગી અને સુંદર, મંત્રથી ઉત્પન્ન થયેલા પવિત્ર પાંદડાઓથી તેણે તેને શણગાર્યો.
એવમાધાય ચોવક્થ કૃત્વા સ્રજં મૂર્ધ્નિ ગોરોચનાપત્રભંગોજ્વલૈઃ
આ રીતે, તેના માથા પર હાર પહેરાવી, ગોરોચનાના તેજસ્વી ટપકાં અને પાંદડાના ટુકડાંથી શોભિત કરીને, તમે બોલ્યા.
સોઽપિ સિદ્ધ્યાકુલે ગણ્ડશૈલે મિલદ્રત્નજાલે વૃહચ્છા લતાલાકુલે
એ પણ સિદ્ધો ભરેલા ગંડ પર્વત પર, રત્નોની જાળીઓ અને ઘન લતાવલીઓ વચ્ચે હતો.
ક્ષણં સ્વલ્પપંકે જલે પંકજાલે ક્ષણં વૃક્ષખણ્ડે શુભે નિષ્કલંકે 5.2.38.
ક્યારેક થોડા કાદવમાં, ક્યારેક પાણીમાં, કમળોની જાળમાં, તો ક્યારેક શુદ્ધ અને શુભ લાકડાની ટુકડી પર હતો.
એવં વિક્રીડતસ્તસ્ય વીરકસ્ય ગણસ્ય ચ
આ રીતે, એ વીર બાળક અને તેની ટોળકી રમતાં હતાં.
ઐશ્વર્યં દીયતામસ્ય મમ પુત્રસ્ય શંકર
હે શંકર, મારા આ પુત્રને રાજસત્તા મળવી જોઈએ.
લિંગત્વમક્ષયત્વં ચ સ્થાનં દિવ્યં સુદુર્લ્લભમ્ બ્રહ્મેન્દ્રવરુણાદિત્યલોકપાલેશ્વરેશ્વરૈઃ
તેને લિંગનું સ્થાન, અક્ષયપણું અને દિવ્ય, દુર્લભ સ્થાન મળે—even બ્રહ્મા, ઇન્દ્ર, વરુણ, આદિત્ય, લોકપાલો અને દેવોના દેવોમાં પણ.
એતૈરેવ ગણૈઃ સાર્દ્ધં સ્તૂય માનં મહાત્મભિઃ
એ મહાત્માઓ દ્વારા એ જ ગણો સાથે તેને સ્તુતિ મળે.
કુસુમેશ્વરસંજ્ઞસ્તુ તસ્માત્ખ્યાતો ભવત્વિતિ
એથી તેનું નામ કુસુમેશ્વર તરીકે પ્રસિદ્ધ થાય.
મત્પ્રભાવસમં દિવ્યં સેવિતં ગણપૈઃ સદા
તેને મારા સમાન દિવ્ય શક્તિ મળે અને ગણો હંમેશા તેની સેવા કરે.
પશ્ય કિન્નરનારીણાં ગાયન્તીનાં મનોરમમ્
કિનર સ્ત્રીઓના ગાનનું મનોહર દૃશ્ય જો.
વિદ્યાધરૈઃ પરિવૃતઃ કુસુમેશો વરાનને કુસુમેશ્વરતાં નીતો યદા કુસુમમંડિતઃ
વિદ્યાધરોની વચ્ચે, હે સુંદરમુખી, કુસુમોથી શોભિત કુસુમેશને કુસુમેશ્વરપદે સ્થાપિત કર્યો.
સ્થાનં દત્તં વિશાલાક્ષિ શિવલિંગસ્ય ચોત્તરે
હે વિશાળનેત્રવાળી, ઉત્તર દિશામાં શિવલિંગને સ્થાન આપવામાં આવ્યું.