પ્રણમ્ય પ્રાંજલિર્ભૂત્વા કાર્યાર્થં વિગતવ્યથા વંધ્યા પુત્રાર્થિની દેવી ગુપ્તં ત્વાં દ્રષ્ટુમિચ્છતિ
હાથ જોડીને, નિર્ભય અને પોતાના કામમાં લાગેલી એ બાંઝ રાણી, દીકરાની ઇચ્છાવાળી, ગુપ્ત રીતે તમને મળવા માંગે છે.
ભવાન્કૃપાકરઃ પ્રાયઃ પ્રજાનામીહિતપ્રદઃ
તમે તો દયાળુ છો અને સામાન્ય રીતે પ્રજાને ઇચ્છિત ફળ આપો છો.
અવિજ્ઞાતો નરપતેર્ગૃહમેહીતિ ભાષસે
તમે કહો છો કે રાજાના ઘરમાં અજાણ્યા જ પ્રવેશો છો.
એવં મત્વા વ્રજ ક્ષિપ્રં સ્વમેવાંતઃપુરં શુભે
આવું વિચારીને, હે શુભે, તું જલદીથી પોતાના અંતઃપુરમાં જા.
સા તુ તસ્ય વચઃ શ્રુત્વા ભિક્ષોઃ ક્ષુભિતમાનસા
પણ ભિક્ષુકના શબ્દો સાંભળીને, રાણીનું મન ગભરાઈ ગયું.
સખીવચસ્તુ સા શ્રુત્વા દેવી દીના ઉવાચ તામ્ ભિક્ષોરાનયને ક્ષિપ્રં યાવન્નાસૌ વ્રજેત્ક્વચિત્
સખીની વાત સાંભળીને, દુઃખી રાણીએ એને કહ્યું: 'ભિક્ષુકને જલદી બોલાવી લાવ, જ્યાં સુધી એ ક્યાંય ન જાય.'
ઉવાચ સા તાં યુક્ત્યૈવ સુનંદા યુક્તભાષિણી
ત્યારે યોગ્ય રીતે બોલનારી સુનંદાએ એને એમ કહ્યું.
તસ્માદસ્વસ્થચિત્તત્વં રાજ્ઞઃ સ્વં સંપ્રદર્શય 5.2.37.
એથી, તું તારા મનની અસ્વસ્થતા રાજાને જણાવી દે.
એતસ્મિન્નેવ કાલે તુ દેવ્યા દર્શનલાલસઃ તામપૃચ્છત્તતો રાજા સ્નેહાર્દ્રીકૃતમાનસઃ
એ જ સમયે, જ્યારે રાણી મુલાકાતની ઇચ્છા રાખતી હતી, ત્યારે રાજાએ પ્રેમથી ભરેલા હૃદયથી એને પૂછ્યું.
રાજોવાચ કિમિદં દેવિ તે રૂપં વિમનસ્કેવ ભાષસે
રાજાએ પૂછ્યું: 'હે રાણી, તારો આ રૂપ કેમ છે? તું આવા ઉદાસ મનથી કેમ બોલે છે?'
નૃપસ્ય વચનં શ્રુત્વા રાજ્ઞી વચનમબ્રવીત્
રાજાના શબ્દો સાંભળીને રાણી બોલી.
ક્રીડનં પીડનાયૈવ તેષાં યે પુત્રવર્જિતાઃ અપુત્રે ચ ગતિર્નાસ્તિ સુતાપુત્રવિવર્જિતે
જેઓને દીકરો નથી, એમને રમણું પણ દુઃખદાયી બને છે; અને જે સંતાન વિહોણા છે, એમને તો કોઈ આશ્રય જ નથી, ખાસ કરીને દીકરો અને પૌત્ર બંને ન હોય ત્યારે.
સુખિનસ્તે જના લોકે યે બાલં પાંસુભૂષિતમ્
આ દુનિયામાં એ લોકો ખરેખર સુખી છે, જેમને ધૂળથી રમતાં બાળક મળે છે.
અનેન કારણેનાસ્મિ નિર્વેદં પરમં ગતા
આ કારણથી હું ખૂબ જ નિરાશ થઈ ગઈ છું.
ઇહ ભિક્ષુઃ સમાયાતો દેવરૂપી સનાતનઃ
અહીં એક ભિક્ષુક આવ્યો છે, જે દેવ જેવો અને સદા માટે છે.
સસ્ત્રીબાલો જનશ્ચાત્ર શરણં યસ્ય ગચ્છતિ ભવિષ્યામોઽત્ર સંદેહો ન મે મનસિ વર્ત્તતે
અહીં સ્ત્રીઓ, બાળકો અને લોકો એના આશ્રયે જાય છે; મને જરા પણ શંકા નથી કે આપણે પણ એ જ કરીશું.
તસ્યાઃ સ વચનં શ્રુત્વા જીર્ણોદ્યાનં જગામ હ
એના શબ્દો સાંભળીને તે જૂના બગીચામાં ગયો.
દૃષ્ટમાત્રો નૃપતિના ભિક્ષુર્લિગત્વમાગતઃ પૂજયામાસ વિધિવત્તલ્લિંગં ભિક્ષુ રૂપકમ્ ।। 5.2.37.
રાજાએ ભિક્ષુકને જોયા જ તરત, ભિક્ષુકે પોતાનું રૂપ ધારણ કર્યું અને એ ભિક્ષુરૂપ લિંગની વિધિપૂર્વક પૂજા કરી.
અપુત્રોઽસ્મીત્યુવાચેદં ધન્યેયં મહિષી મમ
એણે કહ્યું, 'હું દીકરાવિહોણો છું; મારી રાણી ધન્ય છે.'
ઇત્યુક્તો રાજસિંહેન ભિક્ષુર્લિંગા કૃતિસ્તદા
રાજસિંહે આવું કહ્યું ત્યારે, લિંગરૂપ ભિક્ષુએ તત્કાળ ક્રિયા કરી.
તતઃપ્રભૃતિ રાજાસૌ સકલત્રો મહામતિઃ
ત્યાંથી પછી, એ રાજા પોતાની તમામ રાણીઓ સાથે, મહાન બુદ્ધિ ધરાવતો,
દેવદેવસ્ય માહાત્મ્યાત્પુત્રો જાતો મહાબલઃ
દેવદેવના મહિમાથી, એક મહાબળવાન પુત્ર જન્મ્યો.
અથાહં મન્દરાદ્દેવિ કૌતુ- કાત્તુ સમાગતઃ
પછી, હે દેવી, હું મન્દર પરથી જિજ્ઞાસાથી આવ્યો છું.
યોગૈશ્વર્યેણ ચ મયા કૃતં વૈ પુરમાત્મનઃ તચ્છિવં શાશ્વતં સ્થાનં દત્તં દેવિ તદા મયા
મારી યોગશક્તિથી મેં મારા માટે એક નગર બનાવ્યું; એ શિવનું શાશ્વત સ્થાન મેં એ સમયે તને આપ્યું હતું, હે દેવી.
માર્કંડેયેશ્વરાદ્દેવાદુત્તરે વરવર્ણિનિ .
હે સુંદરે, એ માર્કંડેયેશ્વર દેવના ઉત્તર તરફ છે.
યેઽર્ચયિષ્યન્તિ સતતં શિવેશ્વરમનુત્તમમ્
જે લોકો હંમેશાં શ્રેષ્ઠ શિવેશ્વરની પૂજા કરશે,
વિદિત્વાર્ભગુરું લોકં યે દ્રક્ષ્યંતિ શિવેશ્વ રમ્
જે લોકો જગતના પૂજ્ય ગુરુને ઓળખી, શિવેશ્વરને જોશે,
મોક્ષં સુદુર્લભં મત્વા સંસારં ચાતિભીષણમ્ ।। 5.2.37.
મોક્ષ ખૂબ જ દુર્લભ છે એમ માનીને અને સંસારને અત્યંત ભયાનક જાણીને.
સર્વાવસ્થોઽપિ યો મર્ત્યઃ સંશ્રયેત્તં શિવેશ્વરમ્
જે કોઈ પણ અવસ્થામાં હોય, એવો મનુષ્ય જો એ મહાદેવ શિવનું આશ્રય લે છે,
આખ્યાનં પ્રયતો મર્ત્ત્યો ય ઇદં શ્રાવયેચ્છુચિઃ
અથવા, જે ભક્તિપૂર્વક અને પવિત્રતાથી આ કથા કહે છે કે સંભળાવે છે,