વજ્રેંદ્રનીલવૈડૂર્યચન્દ્રકાંતાદિદી પિતઃ 5.2.32.
વજ્ર, નીલમણિ, વૈડૂર્ય અને ચંદ્રકાંતિ જેવા રત્નોથી ઝગમગતું,
શક્રાગ્નિયમરક્ષોબ્ધિવાયુસોમેશસેવિતઃ
ઇન્દ્ર, અગ્નિ, યમ, વરુણ, વાયુ, સોમ અને ઇશાન જેવો સેવા કરે છે,
સદા પ્રમુદિતા દેવાસ્તેઽપિ કાંક્ષંતિ પત્તનન્ન્
સદા આનંદિત દેવતાઓ પણ એ શહેરની ઇચ્છા રાખે છે.
વિદ્યોતિતદિશો દાંતાઃ સૂર્ય વૈશ્વાનરપ્રભાઃ
દિશાઓ સંયમિત લોકોની તેજસ્વિતા વડે પ્રકાશિત થાય છે, જેમ કે સૂર્ય અને અગ્નિનું તેજ.
વિપ્રા માહેશ્વરાઃ પુણ્યાઃ ક્ષત્રિયા હરતત્પરાઃ
શિવભક્ત પવિત્ર બ્રાહ્મણો અને વિષ્ણુભક્ત ક્ષત્રિયો ત્યાં વસે છે.
સ શુભ્રરૂપઃ સ ચ લોહિતાકૃતિઃ સ ચાપિ પીતઃ સસિતેતરઃ ક્વચિત્
ક્યારેક તે ધોળા રૂપમાં, ક્યારેક લાલ, ક્યારેક પીળા અને ક્યારેક બીજા રંગમાં દેખાય છે.
ક્વચિદ્રવિસહસ્રાક્ષઃ ક્વચિદેકરવિપ્રભઃ
ક્યારેક તે હજાર સૂર્ય જેટલું તેજ ધરાવે છે, તો ક્યારેક એક સૂર્ય જેટલું તેજ ધરાવે છે.
જન્મ મૃત્યુજરારોગૈર્દુઃખાનિ વિવિધાનિ ચ
જન્મ, મરણ, વૃદ્ધાવસ્થા, રોગ અને અનેક પ્રકારના દુઃખો—
એષ તે કથિતો દેવિ પ્રભાવઃ પાપનાશનઃ
હે દેવી, પાપનો નાશ કરનાર તેનો પ્રભાવ તને વર્ણવ્યો.
ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં પંચમ આવંત્યખંડે ચતુરશીતિલિંગમાહાત્મ્યે પત્તનેશ્વર માહાત્મ્યવર્ણનંનામ દ્વાત્રિંશોઽધ્યાયઃ
આ રીતે એકાશી હજાર સંહિતાવાળું શ્રીસ્કાંદ મહાપુરાણ, અવંતી ખંડના ચોર્યાસી લિંગ મહાત્મ્યમાં, પત્તનેશ્વર મહાત્મ્ય વર્ણન નામક બત્રીસમો અધ્યાય પૂર્ણ થયો.
વિદ્ધિ પાપહરં પુણ્યં સર્વસંપત્કરં સદા
તેને પાપહારી, પુણ્યદાયક અને સર્વ સમૃદ્ધિ આપનાર જાણ.
પુરા રાથંતરે કલ્પે બભૂવ પૃથિવીપતિઃ
પહેલાં, રાથંતર કલ્પમાં પૃથ્વીનો એક રાજા હતો.
ધર્માત્મા મહાત્મા ચ પરાક્રમધનો નૃપઃ
રાજા ધર્મપ્રિય, મહાન હૃદયવાળો અને અતિશય પરાક્રમી હતો.
સમઃ શત્રૌ ચ પુત્રે ચ મિત્રે ચ પરધર્મ્મવિત્
શત્રુ, પુત્ર કે મિત્ર — બધાં પ્રત્યે તે સમદૃષ્ટિ રાખતો અને બીજાના કર્તવ્ય પણ જાણતો હતો.
અતીવ વલ્લભા સા ચ પ્રાણેભ્યોઽપિ ગરીયસી
તે સ્ત્રી ખૂબ જ પ્રિય હતી, પોતાનાં પ્રાણથી પણ વધારે મૂલ્યવાન હતી.
જાતમાત્રો નિજોત્સંગે સ્થિરમુલ્લાપ્ય વૈ પુનઃ
જેમજ બાળક જન્મ્યો, એમજ તેણે તેને પોતાની ગોદમાં મજબૂતીથી ભેળવી લીધો.
સ જાતિસ્મરણો જાતો માતુરુત્સંગમાસ્થિતઃ
એ બાળક, જેને પૂર્વજન્મની સ્મૃતિ હતી, તે માતાની ગોદમાં જ રહ્યો.
ભીતાસ્મિ કિમિદં વત્સ હાસો યદ્વદને તવ
હું ડરી ગઈ છું, બેટા, આ શું છે? તારા ચહેરા પર આ સ્મિત કેમ છે?
ઇત્યુક્તો માતરં પ્રાહ સર્વોઽપિ સ્વાર્થમીહતે અંતર્ધાનગતા ચેયં દ્વિતીયા જાતહારિણી
માતાએ આમ પૂછ્યું ત્યારે એણે કહ્યું: 'દરેક પોતાનો ફાયદો જુએ છે; આ બીજી, અદૃશ્ય થઈને, નવજાત બાળકને ચોરી ગઈ.'
પુત્રપ્રીત્યા ચ માતસ્ત્વમતઃ સ્વાર્થં સમીહસે 5.2.33.
માતા, તું પણ પુત્રપ્રેમથી હવે તારો સ્વાર્થ શોધે છે.
ઉદ્ભૂતે બાલકે સ્નેહાત્સંભ્રમાત્સ્ત્રીજનોઽપ્યયમ્
જ્યારે બાળક જન્મે છે ત્યારે સ્ત્રીઓ પ્રેમ અને ગભરાટથી ઉલટીપલટી થઈ જાય છે.
સ્વાર્થે પ્રસક્તા માર્જારી લોલુપા મામવેક્ષતે
મારી સામે લાલચુ બિલાડી પોતાના હિત માટે મને તાકી રહી છે.
ત્વં તુ ક્રમેણોપભોગ્યં મત્તઃ ફલમભીપ્સસિ
પણ તું, સમય આવતાં, મારો લાભ લેવા માંગે છે.
સંગતિર્નાતિ બાલાનાં પંચસપ્તદિનાત્મકમ્
બાળકો સાથેનો સંબંધ પાંચ કે સાત દિવસથી વધારે ટકતો નથી.
તતેતિ વત્સ ભો ભદ્ર ઇત્યલીકં બ્રવીષિ મામ્
'હા બેટા, તું મને આવું કહે છે, પણ તારા શબ્દો ખોટા છે.'
નાહં ત્વામુપકારાર્થં વત્સ પ્રીત્યા પરિષ્વજે
હું તને પ્રેમથી ફક્ત કોઈ લાભ માટે ભેટતી નથી, બેટા.
ઇત્યુક્ત્વા સા તમુત્સૃજ્ય નિષ્ક્રાંતા સૂતિકાગૃહાત્
આમ કહીને તેણે બાળકને છોડી દીધો અને સૂતિકાગૃહમાંથી બહાર નીકળી ગઈ.
સા હૃત્વા તં તદા બાલં પૂર્વજાતિસ્મરં પ્રિયે
પછી તેણે એ બાળકને, જેને પૂર્વજન્મની યાદ હતી, લઇ લીધો, પ્રિય.
મત્વા સ્વકીયં પુત્રં તુ વિક્રાંતેન મહીભૃતા
તેને પોતાનો પુત્ર માની, શક્તિશાળી રાજાએ તેને લઇ ગયો.
વિક્રાંતસ્ય સુતો નીતો બોધસ્ય ચ દ્વિજન્મનઃ 5.2.33.
વિક્રાંતનો પુત્ર અને દ્વિજ બોધનો પુત્ર, બંનેને લઇ જવામાં આવ્યા.