મહાકાલવનં રમ્યં સ્વર્ગાત્સુખકરં પરમ્ 5.2.32.
મહાકાળનું વન એટલું મનોહર છે કે એ સ્વર્ગથી પણ વધારે આનંદદાયક છે.
અનૌપમ્યગુણં વિદ્ધિ પત્તનં પર્વતાત્મજે ગીતવાદિત્રચાતુર્યૈઃ સ્પર્દ્ધતે યઃ સુરાલયમ્
હે પર્વતકન્યા, જાણ કે પટ્ટન શહેરમાં અનન્ય ગુણો છે; ગીત અને વાદ્યકલા માં એ દેવલોક સાથે સ્પર્ધા કરે છે.
એતસ્મિન્નંતરે દેવિ દેવર્ષિર્નારદો મુનિઃ
એ સમયે, હે દેવી, દેવર્ષિ નારદજી ત્યાં આવ્યા.
વિનોદાર્થં મયા પૃષ્ટસ્ત્વત્પ્રિયાર્થં કુતૂહલાત્
મને મજા માટે અને તારી પ્રીતિથી ઉત્સુક થઈને મેં નારદજીને પ્રશ્ન કર્યો.
કસ્મિન્નાશ્રમસંસ્થાને તપસઃ સંચયઃ કૃતઃ
કયા આશ્રમમાં તપનું સંચય કરવામાં આવ્યું હતું?
કૌતુકં દૃષ્ટપૂર્વં તુ વદ મે મુનિસત્તમ કથયામાસ વૃત્તાંતં પત્તનસ્ય પ્રયત્નતઃ
મુનિશ્રેષ્ઠ, તમે પહેલાં જે અદ્ભુત જોયું હોય તે મને કહો; તેણે શહેરની વાર્તા ધ્યાનપૂર્વક કહી.
બહૂનિ સંપરિક્રમ્ય તીર્થાન્યાયતનાનિ ચ
અਨੇક તીર્થો અને મંદિરોમાં ફર્યા પછી,
અટનાર્થં મહાદેવ જંબૂદ્વીપે મનોરમે
મહાદેવ, મનોહર જંબુદ્વીપમાં ફરવા માટે,
સ્વેચ્છાકલ્પિતવિન્યાસઃ પ્રાસાદશતકલ્પિતઃ
પોતાની ઈચ્છા મુજબ ગોઠવણ કરી, અનેક મહેલો વડે શોભાયમાન,
સર્વર્તુકુસુમામોદસુખસ્પર્શાનિલાવૃતઃ
પ્રત્યેક ઋતુના ફૂલોની સુગંધ અને સુખદ પવનથી ઘેરાયેલું,
વજ્રેંદ્રનીલવૈડૂર્યચન્દ્રકાંતાદિદી પિતઃ 5.2.32.
વજ્ર, નીલમણિ, વૈડૂર્ય અને ચંદ્રકાંતિ જેવા રત્નોથી ઝગમગતું,
શક્રાગ્નિયમરક્ષોબ્ધિવાયુસોમેશસેવિતઃ
ઇન્દ્ર, અગ્નિ, યમ, વરુણ, વાયુ, સોમ અને ઇશાન જેવો સેવા કરે છે,
સદા પ્રમુદિતા દેવાસ્તેઽપિ કાંક્ષંતિ પત્તનન્ન્
સદા આનંદિત દેવતાઓ પણ એ શહેરની ઇચ્છા રાખે છે.
વિદ્યોતિતદિશો દાંતાઃ સૂર્ય વૈશ્વાનરપ્રભાઃ
દિશાઓ સંયમિત લોકોની તેજસ્વિતા વડે પ્રકાશિત થાય છે, જેમ કે સૂર્ય અને અગ્નિનું તેજ.
વિપ્રા માહેશ્વરાઃ પુણ્યાઃ ક્ષત્રિયા હરતત્પરાઃ
શિવભક્ત પવિત્ર બ્રાહ્મણો અને વિષ્ણુભક્ત ક્ષત્રિયો ત્યાં વસે છે.
સ શુભ્રરૂપઃ સ ચ લોહિતાકૃતિઃ સ ચાપિ પીતઃ સસિતેતરઃ ક્વચિત્
ક્યારેક તે ધોળા રૂપમાં, ક્યારેક લાલ, ક્યારેક પીળા અને ક્યારેક બીજા રંગમાં દેખાય છે.
ક્વચિદ્રવિસહસ્રાક્ષઃ ક્વચિદેકરવિપ્રભઃ
ક્યારેક તે હજાર સૂર્ય જેટલું તેજ ધરાવે છે, તો ક્યારેક એક સૂર્ય જેટલું તેજ ધરાવે છે.
જન્મ મૃત્યુજરારોગૈર્દુઃખાનિ વિવિધાનિ ચ
જન્મ, મરણ, વૃદ્ધાવસ્થા, રોગ અને અનેક પ્રકારના દુઃખો—
એષ તે કથિતો દેવિ પ્રભાવઃ પાપનાશનઃ
હે દેવી, પાપનો નાશ કરનાર તેનો પ્રભાવ તને વર્ણવ્યો.
ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં પંચમ આવંત્યખંડે ચતુરશીતિલિંગમાહાત્મ્યે પત્તનેશ્વર માહાત્મ્યવર્ણનંનામ દ્વાત્રિંશોઽધ્યાયઃ
આ રીતે એકાશી હજાર સંહિતાવાળું શ્રીસ્કાંદ મહાપુરાણ, અવંતી ખંડના ચોર્યાસી લિંગ મહાત્મ્યમાં, પત્તનેશ્વર મહાત્મ્ય વર્ણન નામક બત્રીસમો અધ્યાય પૂર્ણ થયો.
વિદ્ધિ પાપહરં પુણ્યં સર્વસંપત્કરં સદા
તેને પાપહારી, પુણ્યદાયક અને સર્વ સમૃદ્ધિ આપનાર જાણ.
પુરા રાથંતરે કલ્પે બભૂવ પૃથિવીપતિઃ
પહેલાં, રાથંતર કલ્પમાં પૃથ્વીનો એક રાજા હતો.
ધર્માત્મા મહાત્મા ચ પરાક્રમધનો નૃપઃ
રાજા ધર્મપ્રિય, મહાન હૃદયવાળો અને અતિશય પરાક્રમી હતો.
સમઃ શત્રૌ ચ પુત્રે ચ મિત્રે ચ પરધર્મ્મવિત્
શત્રુ, પુત્ર કે મિત્ર — બધાં પ્રત્યે તે સમદૃષ્ટિ રાખતો અને બીજાના કર્તવ્ય પણ જાણતો હતો.
અતીવ વલ્લભા સા ચ પ્રાણેભ્યોઽપિ ગરીયસી
તે સ્ત્રી ખૂબ જ પ્રિય હતી, પોતાનાં પ્રાણથી પણ વધારે મૂલ્યવાન હતી.
જાતમાત્રો નિજોત્સંગે સ્થિરમુલ્લાપ્ય વૈ પુનઃ
જેમજ બાળક જન્મ્યો, એમજ તેણે તેને પોતાની ગોદમાં મજબૂતીથી ભેળવી લીધો.
સ જાતિસ્મરણો જાતો માતુરુત્સંગમાસ્થિતઃ
એ બાળક, જેને પૂર્વજન્મની સ્મૃતિ હતી, તે માતાની ગોદમાં જ રહ્યો.
ભીતાસ્મિ કિમિદં વત્સ હાસો યદ્વદને તવ
હું ડરી ગઈ છું, બેટા, આ શું છે? તારા ચહેરા પર આ સ્મિત કેમ છે?
ઇત્યુક્તો માતરં પ્રાહ સર્વોઽપિ સ્વાર્થમીહતે અંતર્ધાનગતા ચેયં દ્વિતીયા જાતહારિણી
માતાએ આમ પૂછ્યું ત્યારે એણે કહ્યું: 'દરેક પોતાનો ફાયદો જુએ છે; આ બીજી, અદૃશ્ય થઈને, નવજાત બાળકને ચોરી ગઈ.'
પુત્રપ્રીત્યા ચ માતસ્ત્વમતઃ સ્વાર્થં સમીહસે 5.2.33.
માતા, તું પણ પુત્રપ્રેમથી હવે તારો સ્વાર્થ શોધે છે.