કેચિત્કૃત્તાઃ પ્રધાવંતિ તોયાર્થં ચ તૃષાતુરાઃ
કેટલાંક લોકો કાપી નાખાયા પછી તરસથી પીડાઈને પાણી શોધવા દોડે છે.
યૈશ્ચાંગૈઃ પતિતં કર્મ ક્રિયતે પુરુષૈર્ભુવિ
જેનાં અંગો ધરતી પર પડી જાય છે, એ અંગોથી મનુષ્યો કર્મ કરે છે.
યે પશ્યંતિ ગુરું દેવાન્બ્રાહ્મણાન્ક્રુદ્ધચક્ષુષા તેષાં નેત્રાણિ ભિદ્યંતે કૃષ્યંતે લોહશંકુભિઃ
જે લોકો ગુરુ, દેવતાઓ કે બ્રાહ્મણોને ગુસ્સે ભરેલી નજરે જુએ છે, એમની આંખો લોખંડની કીળીઓથી છિદ્રાય અને ફાડી નાખાય છે.
શ્રવણૌ ચ પ્રપૂર્યંતે લૌહેન શંકુના તતઃ
પછી એમના કાનમાં પણ લોખંડની કીળીઓથી ભરી દેવામાં આવે છે.
લૌહૈર્વેગાન્નિખન્યંતે યૈઃ શ્રુતં ગુરુનિંદનમ્
જે લોકોએ ગુરુની નિંદા સાંભળી છે, એમને લોખંડના સાધનો વડે જોરથી મારવામાં આવે છે.
શતશઃ પાટ્યતે જિહ્વા વહ્નિવર્ણૈરયોમુખૈઃ
એમની જીભને સૈંકડો વખત અગ્નિ જેવાં તપતાં લોખંડના પાંસાંથી ચીરી નાખવામાં આવે છે.
તદ્વક્ત્રાણિ બહૂન્વારાન્યેપવાદરતા નરાઃ 5.2.27.
જે લોકો નિંદામાં મગ્ન રહે છે, એમના મોઢા વારંવાર મારવામાં આવે છે.
યે નિઘ્નંતિ દુરાચારાઃ સુરાર્થાયોપકલ્પિતે
જે દુષ્ટ લોકો દેવતાઓ માટે તૈયાર કરેલા યજ્ઞમાં જાન લે છે,
યૈરપ્યાલિંગિતા નારી પરસ્ય ચ દુરાત્મભિઃ
અને જે દુષ્ટ મનવાળા પરપુરુષની પત્નીને અડકે છે,
સ્થાપ્યતે વધ્યતે ચાપિ પ્રચંડૈર્યમકિંકરૈઃ
એ બધાને યમના ભયાનક દૂતોએ પકડીને કઠોર દંડ આપે છે.
તદા લોહમયે ગેહે જ્વલિતાનલસંસ્તરે
પછી તેમને લોખંડના ઘરમાં, સળગતી અગ્નિની પાંખ પર મૂકવામાં આવે છે.
યાવતી વેદના દેહે ઇહ લોકે પ્રદૃશ્યતે
જેટલું દુઃખ આ જગતમાં શરીરે અનુભવાય છે, એટલું જ દુઃખ તેમને ત્યાં થાય છે.
કાકૈશ્ચ વૃશ્ચિકૈર્ગૃધ્રૈર્ભક્ષ્યંતેઽપ્યપરે નરાઃ વદંત્યસકૃદુદ્વિગ્ના ન ચ શાંતિં લભંતિ વૈ
કેટલાક મનુષ્યો કાગડા, વિચ્છી અને ગિધડ દ્વારા ખાઈ લેવાય છે; તેઓ વારંવાર પીડામાં બૂમો પાડે છે, પણ ક્યારેય શાંતિ નથી મળતી.
દુઃખાનિ તે પ્રાપ્નુવંતિ યાન્યસહ્યાનિ પાર્વતિ નિમિર્નામ મહાભાગો યમમાર્ગં દદર્શ હ
એ દુઃખો એટલા અસહ્ય છે, પાર્વતી, કે મહાન ભાગ્યશાળી નિમિએ કદી યમનો માર્ગ જોયો હતો.
રૌદ્રં ભયાનકં દુર્ગં પૂરિતં પાપકર્મભિઃ
એ માર્ગ ભયાનક, ડરાવનારો, પસાર થવામાં અઘરો અને પાપી લોકોથી ભરેલો હતો.
સંપૃક્તં પાપકૃદ્ગંધૈર્માંસશોણિતકર્દ્દમૈઃ
એ માર્ગ પાપીઓની દુર્ગંધથી, માંસ અને લોહીની કાદવથી ભરેલો હતો.
અધોમુખૈશ્ચ કર્કોટૈર્ગૃધ્રૈશ્ચ સમભિદ્રુતમ્ ।। 5.2.27.
એ રસ્તા પર નીચે મોઢા ધરાવતાં સાપો અને ગિધડોએ હુમલો કર્યો હતો.
વૃક્ષૈ રુધિરમાંસૈશ્ચ છિન્નબાહૂરુપાણિભિઃ
ત્યાં લોહી અને માંસના વૃક્ષો હતા, અને કાપી નાખેલા હાથ, પગ અને પાંસાં પડેલા હતા.
વૃતં કુણપદુર્ગંધૈરશિવં ભોગવર્જિતમ્
તે જગ્યા લાશોની દુર્ગંધથી ભરેલી હતી, અશુભ અને આનંદથી ખાલી હતી.
કરંભવાલુકાકીર્ણમાયસીશ્ચ શિલાઃ પૃથક્
ત્યાં કાંજી અને રેતી છવાયેલી હતી અને અલગ અલગ લોખંડની શિલાઓ પડી હતી.
સ તં દુર્ગંધમાલક્ષ્ય પુરુષં તમુવાચ હ
તે દુર્ગંધવાળી જગ્યા જોઈને, તેણે એ માણસને કહ્યું.
દેશોઽયં કશ્ચ દેવાનામેતદિચ્છામિ વેદિતુમ્ પુરતો દર્શયન્માર્ગમિત એહીત્યુવાચ હ
આ કઈ જમીન છે અને કયા દેવતાની છે? હું જાણવું ઈચ્છું છું. રસ્તો બતાવતાં તેણે કહ્યું, 'આ તરફ આવો.'
ભૂયઃ સ રાજા તં પ્રાહ કિંકરં વિનયાન્વિતઃ
પછી રાજાએ વિનમ્રતાથી એ દાસને ફરીથી પૂછ્યું,
યેનેદં વ્યસનં પ્રાપ્તં મયા ચ ધાર્મિકેણ હિ
હું તો ધર્મી છું છતાં મને આ દુઃખ કેમ મળ્યું?
જાતો વિદેહવિષયે સમ્યગ્મનુજપાલકઃ
હું વિદેહ દેશમાં જન્મેલો અને સાચો મનુષ્યોનો રક્ષક હતો.
ધર્મપ્રધાનકલ્પેન મનુનાત્ર યથા પુરા
મનુના જૂના નિયમ પ્રમાણે, અહીં ધર્મ જ મારો મુખ્ય ધ્યેય હતો.
નોત્સૃષ્ટશ્ચૈવ સંગ્રામો નાતિથિર્વિમુખોઽભવત્ 5.2.27.
હું ક્યારેય યુદ્ધમાંથી ભાગ્યો નથી અને મહેમાનને પણ કદી પાછો ફરાવ્યો નથી.
સોઽહં કથમિમં પ્રાપ્તો નરકં ભૃશદારુણમ્ ઉવાચ પ્રણતો ભૂત્વા ક્રૂરોઽપિ પ્રશ્રિતં વચઃ
હું તો એવો ભયાનક નરક કેમ ભોગવી રહ્યો છું? નમ્રતાથી, ભલે હું કઠોર છું, પણ મેં વિનયપૂર્વક પૂછ્યું.
કિન્તુ સ્વલ્પં કૃતં પાપં ભવંતં સ્મારયામિ તત્
પણ, હું તમને એક નાનું પાપ યાદ અપાવું છું, જે તમે કર્યું હતું.
ઉક્તા યા દક્ષિણા શ્રાદ્ધે ન દત્તા સા ત્વયા નૃપ
શ્રાદ્ધમાં જે દાન આપવાનું હતું, એ તમે આપ્યું નહોતું, રાજન.