અસ્માદ્ભૂતાનિ લિંગાનિ મહાભૂતાનિ પઞ્ચ વૈ
આમાંથી જ સર્વ જીવોના લક્ષણો અને પાંચ મહાભૂતો ઉત્પન્ન થાય છે—
સ્થલમાપસ્તથાકાશં જન્મ ચાપિ ચતુર્વિધમ્
પૃથ્વી, પાણી, આકાશ અને જન્મના ચાર પ્રકાર—
ચતુર્દ્ધા જન્મચિહ્નં યલ્લિંગેસ્મિન્નેવ લક્ષ્યતે
આ જ લિંગમાં જન્મના ચાર પ્રકારના ચિહ્નો જોવા મળે છે—
રજઃસત્ત્વં તમોભાવસ્તસ્માલ્લિંગાચ્ચ જાયતે
રજ, સત્ત્વ અને તમસ તથા તેમનાં પ્રભાવ—all આ લિંગમાંથી જન્મે છે—
અવ્યક્તકારણં સૂક્ષ્મં યત્તત્સદસદાત્મકમ્
જે અવ્યક્ત, સૂક્ષ્મ અને સદાસદરૂપ કારણ છે—
વિશ્વેદેવાસ્તથાદિત્યા વસવોઽથાશ્વિનાવપિ 5.2.24.
વિશ્વદેવો, આદિત્યો, વસુઓ અને અશ્વિનીકુમારો પણ—
આપો દ્યૌઃ પૃથિવી વાયુરંતરિક્ષં દિશસ્તથા
પાણી, આકાશ, પૃથ્વી, વાયુ, અંતરિક્ષ અને દિશાઓ—
યચ્ચાન્યદપિ તત્સર્વં સંભૂતં લોક સાક્ષિકમ્
અને જે કંઈ બીજું પણ છે, એ બધું જ જગતના સાક્ષીએ ઉત્પન્ન થયું છે—
અતો મહાલયોનામ વિખ્યાતો ભુવનત્રયે
આથી, ત્રણેય લોકમાં તેને મહાલય તરીકે પ્રસિદ્ધિ મળી છે—
યઃ પૂજયતિ તલ્લિંગં રુદ્રમૂર્ત્યા મહાલયમ્
જે કોઈ એ લિંગને રુદ્રમૂર્તિ રૂપે મહાલય માને પૂજે છે—
મહાલયેશ્વરે પુણ્યે પૂજિતે પરમેશ્વરે ભવંતીહ મહાભાગે યતસ્તૈરપિ પૂજ્યતે
મહાલયના પવિત્ર સ્થાનમાં, પરમેશ્વરનું પૂજન થાય ત્યારે, હે મહાભાગ્યવતી, તેઓ પણ તેમના દ્વારા પૂજિત થાય છે—
યસ્ય દર્શનમાત્રેણ મુક્તિર્ભવતિ પાર્વતિ
જેનાં માત્ર દર્શનથી મુક્તિ મળે છે, હે પાર્વતી—
પુરા રાથંતરે કલ્પે બભૂવ દ્વિજસત્તમઃ
પહેલાં રાથંતર કલ્પમાં એક ઉત્તમ દ્વિજ હતો—
મહાકાલસમીપે તુ મુક્તિલિંગમનુત્તમમ્
મહાકાળની નજીક મુક્તિનું શ્રેષ્ઠ લિંગ હતું—
તતસ્તેપે જિતાહારો વત્સરાણિ ત્રયોદશ
તેણે પોતાનો ખોરાક જીત્યો અને તેર વર્ષ સુધી તપ કર્યું—
શિપ્રાં વિપ્રપ્રિયાં પુણ્યાં મહાપાતકના શિનીમ્
શિપ્રા પવિત્ર નદી, જે બ્રાહ્મણોને પ્રિય છે અને મહાપાપો દૂર કરે છે—
વ્યાધં મહાધનુષ્પાણિં રક્તનેત્રં સુભીષણમ્
તેને એક ભયાનક, લાલ આંખોવાળો, મોટું ધનુષ્ય ધરાવતો શિકારી દેખાયો.
તં દૃષ્ટ્વા ક્ષુભિતો વિપ્રો બ્રહ્મઘ્નસ્ય ભયાદિતિ
એ શિકારીને જોઈને બ્રાહ્મણ ડરી ગયો, કારણ કે તેને બ્રાહ્મણહંતાનો ભય લાગ્યો.
તં દૃષ્ટ્વાંતર્ગતહરિર્વ્યાધો ભીત ઇવાગ્રતઃ
એ બ્રાહ્મણને જોઈને, અંદર હરિ છુપાયેલા હતા, ત્યારે શિકારી પણ જાણે ડર્યો હોય એમ સામે ઊભો રહ્યો.
ઇદાનીં સ્વગતા બુદ્ધિસ્ત્વાં દૃષ્ટ્વૈવ મહાપ્રભમ્
હવે, તને જોઈને, મારી બુદ્ધિ અંદર તરફ વળી ગઈ છે, કેમ કે તું બહુ તેજસ્વી દેખાય છે.
બ્રાહ્મણાનાં સહસ્રાણિ સ્ત્રીણામયુતશસ્તથા 5.2.25.
હજારો બ્રાહ્મણો અને દસ હજાર જેટલી સ્ત્રીઓ—
ન ચ મે વ્યથિતં ચિત્તં કદાચિદપિ જાયતે
છતાં પણ, મારું મન ક્યારેય કદી પણ દુઃખી થયું નથી.
ઉપદેશપ્રદાનેન પ્રસાદં કર્તુમર્હસિ
મારે ઉપદેશ આપીને કૃપા કરવી જોઈએ.
બ્રહ્મહા પાપકર્મેતિ મત્વા બ્રાહ્મણપુંગવઃ
'આ બ્રાહ્મણહંતક છે, પાપી કર્મો કરનાર છે' એમ વિચારતાં, તે મહાન બ્રાહ્મણે—
સ્નાત્વા સદ્યઃ સમાયાતો મુક્તિ લિંગસમીપતઃ
સ્નાન કરીને તરત જ મુક્તિ આપનારા લિંગની પાસે ગયો.
તત્ક્ષણાદ્દિવ્યદેહસ્તુ તસ્મિઁલ્લિંગે લયં ગતઃ ચિંતયામાસ સહસા મુક્તિઃ પ્રાપ્તા વરાનને
એ જ ક્ષણે, તેનું દિવ્ય શરીર એ લિંગમાં લીન થઈ ગયું; અને તેણે તરત વિચાર્યું— 'હવે તો મુક્તિ મળી ગઈ, હે સુંદરમુખી.'
વ્યાધેન પાપયુક્તેન સમાધિરહિતેન ચ
પાપમાં ફસાયેલો અને એકાગ્રતા વિના રહેલો એ શિકારી—
ન પ્રાપ્તા પરમા મૂર્ત્તિર્મુક્તિર્નૈવ ચ લભ્યતે અન્તર્જલગતો ભૂત્વા ચચાર વિપુલં તપઃ
એને પરમ અવસ્થા મળી નહીં, મુક્તિ પણ પ્રાપ્ત થઈ નહીં; પછી તે પાણીમાં જઈને ઘન તપ કરતો રહ્યો.
કસ્યચિત્ત્વથ કાલસ્ય તાં નદીમગમત્કિલ
થોડા સમય પછી, તે એ નદી પાસે આવ્યો.
અંતર્જલચરં વિપ્રં યાવદ્વ્યાઘ્રો જિઘૃક્ષતિ
પાણીમાં ફરતા એ બ્રાહ્મણને વાઘ પકડવા જતો હતો—