ન ત્વયા સદૃશી લોકે કામિની વિદ્યતે ક્વચિત્ 5.2.21.
"આ આખી દુનિયામાં તારા જેવી કામુક સ્ત્રી બીજે ક્યાંય નથી."
કુતો વા મયિ દીને ત્વં ક્રુદ્ધેવ પ્રિયવાદિનિ
"હું તો દુઃખી છું, છતાં તું મીઠા બોલ બોલે છે, પણ કેમ ગુસ્સે જેવી લાગે છે?"
સા તમાહ પ્રકોપાચ્ચ કિમાલપસિ માં વૃથા પ્રદત્તં કામલુબ્ધેન અન્યસ્ય કીટકાધમ
એણે ગુસ્સાથી કહ્યું: "શા માટે ખોટું બોલે છે? તારા કામલોભને લીધે તું બીજાને આપી દીધો છે, હે નીચ કીટ!"
નાહમેવં કરિષ્યામિ કીટઃ પ્રાહ પુનઃપુનઃ
"હું આવું કદી નહિ કરું," એમ એણે કહ્યું, પણ કીટ ફરી ફરી વિનંતી કરતો રહ્યો.
ઇતિ તદ્વચનં શ્રુત્વા સા પ્રસન્નાભવત્તદા
આવી વાતો સાંભળી એ પછી એ પ્રસન્ન થઈ.
દૃષ્ટ્વા તન્મહદાશ્ચર્યં સા રાજ્ઞી વિલલાપ હ ન કામિતાહં કાંતેન મરિષ્યામિ ન સંશયઃ
એ અદ્ભુત દૃશ્ય જોઈને રાણી દુઃખી થઈને બોલી: "મારો પ્રિય પતિ મને ઈચ્છતો નથી; હવે હું અવશ્ય મરી જઈશ, એમાં કોઈ શંકા નથી."
એવં વિલપ્ય બહુધા વિનિઃશ્વસ્ય પુનઃપુનઃ
આ રીતે અનેક રીતે દુઃખ વ્યક્ત કરીને, વારંવાર ઊંડા શ્વાસો લીધા.
દૃષ્ટ્વા તમૃષિમાસીનં તપોયોનિં દૃઢવ્રતમ્
એણે ત્યાં બેઠેલા, તપથી જન્મેલા, દૃઢ વ્રત ધરાવતા ઋષિને જોયા.
એકોઽયં સંશયો બ્રહ્મન્હૃદયે પરિવર્ત્તતે ન જાને કારણં કિં તુ સંગમો નોપજાયતે
"હે બ્રાહ્મણ, મારા હૃદયમાં એક જ શંકા ફરે છે: કારણ તો ખબર નથી, પણ મિલન કેમ થતો નથી?"
યો ગત્વા પ્રમદારાજ્યં જિત્વા સર્વાઃ પુરા રણે નૈવ કામયતે તાસુ કિમેતદિતિ સુવ્રત
"જે પુરુષે પહેલા સ્ત્રીઓનું રાજ્ય જીતી લીધું, યુદ્ધમાં બધાને હરાવ્યો, હવે એણે એમની ઈચ્છા જ નથી—હે સજ્જન, આ શું છે?"
વાજિનો વારણાશ્ચૈવ ધનધાન્યમનંતકમ્ 5.2.21.
"ઘોડા, હાથી અને અનંત ધન-ધાન્ય—"
કેન કર્મવિપાકેન મમેદં યૌવનં દૃઢમ્
"કયા કર્મના ફળે મારું યુવાનપણ 이렇게 મજબૂત રહ્યું છે?"
દૃશ્યતે વાસરે ભાગે રાત્રૌ ચૈવ ન દૃશ્યતે
દિવસે તે દેખાય છે, પણ રાત્રે દેખાતું નથી.
દુષ્કૃતાવર્જનં બ્રહ્મન્મમેદં વક્તુમર્હસિ
બ્રાહ્મણ, દુષ્કર્મો ટાળવા વિશે તમે મને કહેવું જોઈએ.
શૃણુ પુત્રિ પુરાવૃત્તં બાલભાવેન યત્કૃતમ્
બેટી, જૂના સમયમાં બાળપણમાં જે બન્યું હતું, તે સાંભળ.
વિદૂરથસ્ય તનયસ્તવ ભર્તા સ નિશ્ચિતમ્
નક્કી છે કે, વિદૂરથનો પુત્ર જ તારો પતિ છે.
બહવઃ કુક્કુટાસ્તેન ભક્ષિતા રાજસૂનુના
રાજકુમારે ઘણા કૂકડાં ખાધા હતા.
એવં ભક્ષયતસ્તસ્ય બહુશો વત્સરા ગતાઃ પૃષ્ટાઃ કિં કારણં નાત્ર સમાયાંતિ હિ કુક્કુટાઃ
આ રીતે તે સતત કૂકડાં ખાતો રહ્યો અને ઘણા વર્ષો વીતી ગયા. જ્યારે પૂછાયું કે હવે કૂકડાં કેમ આવતાં નથી, ત્યારે કોઈ જવાબ મળ્યો નહીં.
અથ કેનાપિ કથિતં કુક્કુટાનાં ચ ભક્ષણમ્ ભક્ષિતાઃ કુક્કુટાઃ સર્વે વિના કારણતો નૃપ
પછી કોઈએ કહ્યું કે કૂકડાં ખાઈ લેવાયા છે; રાજાએ કોઈ કારણ વિના બધા કૂકડાં ખાઈ નાખ્યા.
તામ્રચૂડોઽથ સંક્રુદ્ધો દદૌ શાપં દુરાત્મને
પછી તામ્રચૂડ ગુસ્સે થઈને એ દુષ્ટને શાપ આપ્યો.
તદાપ્રભૃત્યભૂત્ક્ષીણો રાજપુત્રો દિનેદિને 5.2.21.
ત્યાંથી રાજકુમાર રોજે રોજ દુર્બળ થતો ગયો.
અથ કેનાપિ કામેન વામદેવાશ્રમં ગતઃ પપ્રચ્છ વામદેવં સ નમસ્કૃત્ય પુનઃપુનઃ
પછી કોઈ ઈચ્છાથી તે વામદેવના આશ્રમમાં ગયો અને વારંવાર નમસ્કાર કરીને વામદેવને પૂછ્યું.
ભગવન્કેન પાપેન ક્ષીયતેઽહર્નિશં વપુઃ
પ્રભુ, કયા પાપથી મારું શરીર દિવસ-રાત ક્ષીણ થાય છે?
વામદેવોઽથ તં પ્રાહ કુક્કુટા ભક્ષિતાસ્ત્વયા
પછી વામદેવે કહ્યું, 'તમે કૂકડાં ખાધા છે.'
તમેવ શરણં ગચ્છ સ ઉપાયં વદિષ્યતિ
તમે એના શરણે જાઓ, એ તમને ઉપાય બતાવશે.
દૃષ્ટ્વા ચ તામ્રચૂડં તં મહાભક્ત્યા કૃતાંજલિઃ
તામ્રચૂડને જોઈને તેણે ભારે ભક્તિથી હાથ જોડ્યા.
અજ્ઞાનાદ્ભક્ષિતા દેવ કુક્કુટાઃ પુષ્ટિકારણાત્
દેવ, અજાણપણે પોષણ માટે કૂકડાં ખાધા હતા.
પ્રોવાચ તામ્રચૂડોઽથ યસ્માત્પ્રાર્થયસે નૃપ
પછી તામ્રચૂડે કહ્યું, 'રાજા, કારણ કે તમે વિનંતી કરો છો...
શાસ્તા ગોપ્તા ચ લોકાનાં રાજા દંડધરઃ પ્રભુઃ
રાજા દંડધારી, જગતના શાસક, શિક્ષક અને રક્ષક છે.
અતો ન દૃશ્યતે પુત્રિ તિર્યગ્ભાવં સમાશ્રિતઃ
એથી, બેટી, તે હવે દેખાતો નથી, કારણ કે તેને પશુરૂપ ધારણ કર્યું છે.