રક્ષિતો વાસુદેવેન ક્ષેત્રરક્ષાર્થમાદરાત્ મનોભીષ્ટફલપ્રાપ્તિર્ભૈરવસ્ય સદાઽઽદરાત્
તે સ્થળનું રક્ષણ વાસુદેવએ ક્ષેત્રની સુરક્ષા માટે કર્યું છે; ભૈરવની ભક્તિથી મનગમતા ફળ હંમેશાં પ્રાપ્ત થાય છે.
માર્ગશીર્ષસ્ય કૃષ્ણાયામષ્ટમ્યાં તસ્ય નિર્મિતા
માર્ગશીર્ષ માસના કૃષ્ણ પક્ષની અષ્ટમીના દિવસે તેનું સ્થાપન થયું હતું.
પશૂપહારસંભૂતિ કર્તવ્યં પૂજનં જનૈઃ
લોકોએ પૂજામાં પશુઓ અને અન્ય ભેટો અર્પણ કરવી જોઈએ.
નિર્વિઘ્નં તીર્થવસતિર્ભૈરવસ્ય પ્રસાદતઃ
ભૈરવજીની કૃપાથી તીર્થમાં નિવાસ નિર્વિઘ્ન બને છે.
એતસ્મિન્નુત્તરે ભાગે રમ્યં ભરતકુણ્ડકમ્
આ ઉત્તર ભાગમાં આનંદદાયક ભરતકુંડ આવેલું છે.
તત્ર સ્નાનં તથા દાનં સર્વમક્ષયતાં વ્રજેત્
ત્યાં સ્નાન અને દાન કરવાથી સર્વ પુણ્ય અક્ષય બને છે.
યત્નતો દેવતાઃ પૂજ્યા વસ્ત્રાદિભિરલંકૃતૈઃ
દેવતાઓને શ્રદ્ધાપૂર્વક વસ્ત્ર અને આભૂષણોથી શોભિત કરીને પૂજવી જોઈએ.
રામચન્દ્રં હૃદિ ધ્યાયન્નિર્મલાત્મા જિતેન્દ્રિયઃ
જે વ્યકિત શુદ્ધ મન અને વિજયી ઇન્દ્રિયોથી રામચંદ્રજીનું હૃદયમાં ધ્યાન કરે છે,
તત્ર ચક્રે મહત્કુણ્ડં ભરતો નામ ભૂપતિઃ 2.8.9.
ત્યાં મહાન રાજા ભરતે વિશાળ કુંડ બનાવ્યું હતું.
તત્કુંડે સુમહત્પુણ્યં નાનાપુણ્યસમન્વિતમ્
આ કુંડમાં અતિશય પુણ્ય અને અનેક પ્રકારના સારા ગુણો ભરેલા છે.
હંસસારસચક્રાહ્વ વિહંગમવિરાજિતમ્
તે કુંડ હંસ, સાળ, ચક્રવાક અને અનેક સુંદર પક્ષીઓથી શોભાયમાન છે.
તત્ર સ્નાનં મહાપુણ્યં પ્રમોદાનન્દનિર્મલમ્ પિતરસ્તસ્ય તુષ્યંતિ તુષ્ટાઃ સ્યુઃ સર્વદેવતાઃ
ત્યાં સ્નાન કરવાથી મહાપુણ્ય, આનંદ અને શુદ્ધ પ્રસન્નતા મળે છે; પિતૃઓ પ્રસન્ન થાય છે અને સર્વ દેવતાઓ ખુશ થાય છે.
સ્વર્ણં ચાન્નં વિધાનેન દાતવ્યં ચ દ્વિજન્મને
વિધિપૂર્વક સોનું અને અન્ન દ્વિજને દાન આપવું જોઈએ.
તત્પશ્ચિમદિશાભાગે જટાકુણ્ડમનુત્તમમ્
ત્યાંથી પશ્ચિમ દિશામાં ઉત્તમ જાતાકુંડ આવેલું છે.
જટાકુણ્ડમિતિ ખ્યાતં સર્વતીર્થોત્તમોત્તમમ્
જાતાકુંડ સર્વ તીર્થોમાં શ્રેષ્ઠ અને પ્રસિદ્ધ છે.
પૂર્વકુણ્ડેષુ સંપૂજ્યો ભરતઃ શ્રીસમન્વિતઃ ચૈત્રકૃષ્ણચતુર્દશ્યાં યાત્રા સાંવત્સરી ભવેત્
પૂર્વ કુંડોમાં શ્રીયુક્ત ભરતજીની પૂજા કરવી; ચૈત્ર મહિનાની કૃષ્ણ પક્ષ ચૌદશના દિવસે વાર્ષિક યાત્રા થાય છે.
ઇતિ પરમવિધાનૈઃ પૂજયેદ્રામસીતે તદનુ ભરતકુણ્ડે લક્ષ્મણં ચ પ્રપૂજ્ય
આ રીતે શ્રેષ્ઠ વિધિ અનુસાર રામ અને સીતાજીની પૂજા કરવી, પછી ભરતકુંડમાં લક્ષ્મણજીની પણ પૂજા કરવી.
અજિતં પૂજયેદ્વિપ્ર તસ્ય સિદ્ધિઃ કરે સ્થિતા
હે બ્રાહ્મણ, અજિતજીની પૂજા કરવી; તેને સફળતા નિશ્ચિત મળે છે.
મહોત્સવસ્તુ કર્તવ્યો ગીતવાદિત્રસંયુતઃ
મહોત્સવ ગાન અને વાદ્ય સાથે ઉજવવો જોઈએ.
એતસ્માદુત્તરે વિદ્વન્વીરસ્ય શુભસૂચકમ્
આથી ઉત્તર તરફ, હે વિદ્વાન, વીરનું શુભ ચિહ્ન આવેલું છે.
તદગ્રે સરસિ સ્નાત્વા વસેત્તત્ર સુનિશ્ચિતમ્
પછી એ સરોવર માં સ્નાન કરીને, નિશ્ચયપૂર્વક ત્યાં રહેવું જોઈએ.
અયોધ્યારક્ષકો વીરઃ સર્વકામાર્થસિદ્ધિદઃ
અયોધ્યાના રક્ષક પરાક્રમી દેવ, સર્વ ઇચ્છાઓ અને ધ્યેયો પૂરા કરે છે.
ગંધપુષ્પાદિધૂપાદિ નૈવેદ્યાદિવિધાનતઃ યંયં કામમિહેચ્છેત તંતં કામમવાપ્નુયાત્
ગંધ, ફૂલ, ધૂપ અને ભોજન વગેરે યોગ્ય રીતે અર્પણ કરતાં, અહીં જે જે ઇચ્છા થાય તે બધું પ્રાપ્ત થાય છે.
એતસ્માદ્દ્ક્ષિણેભાગે સુરસાનામ રાક્ષસી
આ સ્થાનના દક્ષિણ ભાગે સુરસા નામની રાક્ષસી છે.
તાં સંપૂજ્ય નરો ભક્ત્યા સર્વાન્કામાનવાપ્નુયાત્
જે મનુષ્ય ભક્તિપૂર્વક તેની પૂજા કરે છે, તેને સર્વ ઇચ્છાઓ મળી જાય છે.
લંકાસ્થાનાદિહાનીતા રામેણોત્કૃષ્ટકર્મણા
લંકાથી રામે, જે મહાન કર્મો કરનાર છે, તેને અહીં લાવેલી છે.
સંપૂજ્ય વિધિવત્તસ્યા દર્શનં કાર્યમાદરાત્ કર્ત્તવ્યઃ સુપ્રયત્નેન ગીતવાદિત્રસંયુતૈઃ ।। 2.8.10.
વિધીપૂર્વક તેની પૂજા કર્યા પછી, શ્રદ્ધાથી તેનું દર્શન કરવું જોઈએ અને એ કાર્ય ગાન અને વાદ્ય સાથે શ્રેષ્ઠ રીતે કરવું જોઈએ.
નવરાત્રે તૃતીયાયાં યાત્રા સાંવત્સરી ભવેત્ નાનાસંગીતવાદિત્રનૃત્યોત્સવમનોહરા
નવરાત્રિમાં તૃતીયા દિવસે, વર્ષમાં એકવાર યાત્રા થાય છે, જેમાં વિવિધ ગીતો, વાદ્ય અને નૃત્યના ઉત્સવો મનોહર બને છે.
એવં કૃતે ન સંદેહઃ સર્વદા રક્ષિતો ભવેત્
આ રીતે કરવાથી, કોઈ સંશય નથી કે સર્વદા રક્ષા મળે છે.
એતત્પશ્ચિમદિગ્ભાગે વર્તતે પરમો મુને પૂજનીયઃ પ્રયત્નેન ગંધપુષ્પાક્ષતાદિભિઃ
પશ્ચિમ દિશામાં, હે મહામુની, એક ઉત્તમ સ્થાન છે, જ્યાં શ્રદ્ધાપૂર્વક ગંધ, ફૂલ, અક્ષત વગેરેથી પૂજન કરવું જોઈએ.