મયા પ્રોક્તં પ્રસન્નેન તસ્ય વિપ્રસ્ય પાર્વતિ
હે પાર્વતી, પ્રસન્ન મનથી મેં એ બ્રાહ્મણને આ રીતે કહ્યું.
તત્રાસ્તે સર્વદા પુણ્યા સપ્તકલ્પોદ્ભવા ગુહા
એ ગુફામાં સાત કલ્પથી ઉત્પન્ન થયેલું પવિત્ર લિંગ હંમેશાં રહે છે.
તત્ર દ્રક્ષ્યસિ યલ્લિંગં સપ્તકલ્પોદ્ભવં શુભમ્
ત્યાં તું એ શુભ લિંગ જોશે, જે સાત કલ્પથી ઉત્પન્ન થયું છે.
કામ ક્રોધોદ્ભવં પાપં લોભમોહસમન્વિતમ્
કામ અને ક્રોધથી જન્મેલું, લોભ અને મોહથી ભરેલું પાપ—
મદીયં વચનં શ્રુત્વા સ વિપ્રો વેદપારગઃ
મારા વચન સાંભળી, એ વેદપારંગત બ્રાહ્મણ—
નિઃસૃતો નિયતો ભૂત્વા નમસ્કૃત્ય પુનઃપુનઃ
નિયમિત થઈને, વારંવાર વંદન કરીને, ત્યાંથી નીકળી ગયો.
દદર્શ તત્ર તલ્લિંગં તપસો વર્દ્ધનં પરમ્
ત્યાં તેણે એ લિંગ જોયું, જે તપમાં સર્વોત્તમ અને વૃદ્ધિ કરનારું હતું.
એતસ્મિન્નંતરે દેવિ દેવૈરુક્તં નભસ્તલે
એ સમયે, હે દેવી, દેવતાઓએ આકાશમાં કહ્યું:
સિદ્ધિઃ પ્રાપ્તા દ્વિજેનૈવ દર્શનેન સુદુર્લભા
માત્ર દર્શનથી જ, એ બ્રાહ્મણે દુર્લભ સિદ્ધિ મેળવી.
ભક્ત્યા પરમયોપેતા યે દ્રક્ષ્યંતિ ગુહેશ્વરમ્ 5.2.2.
જે લોકો શ્રેષ્ઠ ભક્તિથી ગુફાના ઈશ્વરને જુએ છે—
અષ્ટમ્યાં વા ચતુર્દશ્યાં દર્શનં યઃ કરિષ્યતિ
અષ્ટમી કે ચતુર્દશીના દિવસે જે કોઈ તેને જુએ—
અત્રાગત્ય પ્રયત્નેન દર્શનં યઃ કરિષ્યતિ
અહીં આવીને, શ્રદ્ધાપૂર્વક જે કોઈ તેને જુએ—
કૃત્વા પાપસહસ્રાણિ દર્શનં યઃ કરિષ્યતિ
જે કોઈએ હજારો પાપો કર્યા હોય અને પછી પણ તેનું દર્શન કરે છે—
બ્રહ્મહત્યા સુરાપાનં સ્તેયં ગુર્વંગનાગમઃ
બ્રાહ્મણહત્યા, દારૂ પીવું, ચોરી કરવી કે ગુરુની પત્ની પાસે જવું—
યત્કિંચિદશુભં કર્મ જન્મકોટિશતાર્જિતમ્
કેવુંય અશુભ કર્મ, જે અનેક જન્મોમાં એકઠું થયું હોય—
મહાપાતકયુક્તા હિ દેહિનો યે મહીતલે
આ ધરતી પર જે મનુષ્યો ભારે પાપોથી પીડાય છે—
ઇત્યુક્ત્વા સ દ્વિજો દેવિ દિવ્યો મંકણકો મુનિઃ
આ રીતે કહીને, હે દેવી, તે દિવ્ય મંકણક મુનિએ કહ્યું—
એષ વૈ કથિતો દેવિ પ્રભાવઃ પાપનાશનઃ
હે દેવી, પાપને નાશ કરતો એવો પ્રભાવ મેં તને સમજાવ્યો છે.
સર્વપાપહરં લિગં નૃણાં દુષ્કૃતનાશનમ્
લિંગ સર્વ પાપો દૂર કરે છે અને મનુષ્યના દુષ્કર્મોનો નાશ કરે છે.
ઢુંઢશ્ચાસીત્પુરા દેવિ કૈલાસે ગણનાયકઃ
કદાચિત, હે દેવી, કૈલાસ પર ḍhuṇḍha નામે ગણપતિ હતો.
ગતોઽસૌ શક્રલોકં તુ કૌતુકાર્થં યદૃચ્છયા
તે પોતાની ઈચ્છાથી અને જિજ્ઞાસાથી ઇન્દ્રલોકમાં ગયો.
ભાવાન્બહુવિધાન્રમ્યાન્દૃષ્ટિહસ્તાદિકાઞ્છુભાન્। સૂચીવિદ્ધાદિકરણાન્પતાકાદિકહસ્તકાન્
ત્યાં તેણે અનેક સુંદર ભાવો જોયા— આંખ, હાથ વગેરેના મોહક હાવભાવ, સૂઈથી વીંધેલા જેવા સંકેતો અને ધ્વજાદિ હસ્તમુદ્રાઓ.
શક્રોઽપિ ત્રિદશૈઃ સાર્દ્ધં તન્મુખાસક્તલોચનઃ
ઇન્દ્ર પણ દેવતાઓ સાથે બેઠો અને તેની તરફ જોતો રહ્યો.
એતસ્મિન્નંતરે દેવિ ઢુંઢસ્તલ્લલિતેન તુ
એ સમયે, હે દેવી, ḍhuṇḍha પોતાની રમૂજી રીતે—
તેન રંગરતા રંભા પુષ્પગુચ્છેન તાડિતા
ત્યાં, રંભા નૃત્યમાં તલ્લીન હતી ત્યારે તેને પુષ્પગચ્છથી મારવામાં આવી.
પત ત્વં માનુષં લોકં રંગભંગસ્ત્વયા કૃતઃ
"તું માનવલોકમાં પડી જા! તારા કારણે નૃત્યમાં વિઘ્ન આવ્યું છે."
પતિતો માનુષે લોકે વિસંજ્ઞો વિહ્વલેન્દ્રિયઃ
માનવલોકમાં પડીને, રંભા બેભાન થઈ ગઈ અને તેના ઇન્દ્રિયો ગૂંચવાઈ ગયા.
અહોઽન્યાયફલં પ્રાપ્તં મયા મોહાદનુષ્ઠિતમ્ 5.2.3.
"હાય! હું મોહમાં આવીને અયોગ્ય કામ કર્યું અને તેનો ફળ મળ્યું."
ન્યાયમાર્ગં સમાશ્રિત્ય યેન સિદ્ધિર્ભવેન્મમ
"હવે હું યોગ્ય માર્ગે ચાલીને સિદ્ધિ મેળવવા ઈચ્છું છું."
ઇત્યુક્ત્વા સ તપસ્તેપે મહેંદ્રે પર્વતોત્તમે
આ રીતે કહીને, તેણે મહેન્દ્ર પર્વત પર કઠિન તપ કર્યું.