ઉપાસનાં સુરશ્રેષ્ઠા વિષ્ણોરતુ લેતેજસઃ
ત્યાં, હે દેવોમાં શ્રેષ્ઠ, તેજસ્વી વિષ્ણુની ઉપાસના કરો.
ઇતિ શ્રુત્વા વચસ્તસ્ય બ્રહ્મણઃ શંસિતાત્મનઃ
બ્રહ્માજીના નિશ્ચિત વચન સાંભળી ને,
અત્રાઽઽગાત્ય શુચીભૂય સ્નાનદાનાદિકર્મભિઃ
તેઓ ત્યાં આવ્યા, પવિત્ર થયા અને સ્નાન, દાન વગેરે કર્મો કર્યા.
બ્રહ્માણમથ તે સર્વે પપ્રચ્છુર્વિધિમાદરાત્ 5.1.63.
પછી સૌએ આદરપૂર્વક વિધિ વિશે બ્રહ્માજી ને પૂછ્યું.
તત્સર્વં શ્રોતુ મિચ્છામસ્ત્વત્તો બ્રહ્મવિદાં વર
હું આ બધું તમારી પાસેથી સાંભળવા ઇચ્છું છું, હે બ્રહ્મવિદોમાં શ્રેષ્ઠ.
શુક્લાંબરધરં દેવં શશિવર્ણં ચતુર્ભુજમ્
જે દેવ શ્વેત વસ્ત્ર ધારણ કરે છે, ચંદ્ર જેવા વર્ણવાળા છે અને ચાર હાથ ધરાવે છે.
પ્રસન્નવદનં ધ્યાયેત્સર્વવિઘ્નોપશાંતયે
દરેક વિઘ્ન દૂર કરવા માટે પ્રસન્ન ચહેરાવાળા ભગવાનનું ધ્યાન કરવું જોઈએ.
યેષામિંદીવરશ્યામો હૃદયસ્થો જનાર્દનઃ
જેનાં હૃદયમાં ઇંદીવર જેવો શ્યામ શ્રીજનાર્દન વસે છે,
સર્વવિઘ્નહરસ્તસ્મૈ ગણાધિપતયે નમઃ
એ બધા વિઘ્નો દૂર કરનાર, ગણોના સ્વામી ભગવાનને હું વંદન કરું છું.
ન શક્તો વૈ પ્રજાઃ કર્તું વિષ્ણુધ્યાનપરાયણઃ
જે મનુષ્ય વિષ્ણુના ધ્યાનમાં તલીન રહે છે, એ ક્યારેય જીવમાત્રને દુઃખ આપી શકતો નથી.
સર્વસિદ્ધેશ્વરો દાંતો દીર્ઘાયુર્વિજિતેંદ્રિયઃ તતઃ પ્રફુલ્લનયનૌ સત્કૃત્ય ચેતરેતરમ્
એ સર્વ સિદ્ધિઓના સ્વામી, સંયમી, દીર્ઘાયુ અને ઇન્દ્રિયજિત છે; પછી બંને ખિલેલા નેત્રોથી પરસ્પર આદરપૂર્વક મળ્યા.
પૃચ્છમાનૌ પરં સ્વાસ્થ્યં સુખાસીનૌ સુરોત્તમાઃ
દેવોમાં શ્રેષ્ઠ, આરામથી બેઠા રહીને, એકબીજાની ઉત્તમ સુખ-શાંતિ પૂછતા હતા.
ભગવન્કેન પ્રકારેણ પ્રજા મેઽનામયા ભવેત્
"હે ભગવાન, મારી પ્રજાને કયા ઉપાયથી નિરોગી રાખી શકાય?"
સર્વપાપહરા પુણ્યા સર્વસુખપ્રદાયિની ।। 5.1.63.
આ સર્વ પાપોનો નાશ કરે છે, પુણ્યદાયી છે અને સર્વ સુખ આપે છે.
એષા બ્રાહ્મી મહાવિદ્યા ન દેયા યસ્ય કસ્યચિત્
આ મહાન બ્રાહ્મી વિદ્યા છે; તેને દરેકને આપવી યોગ્ય નથી.
ઈર્ષ્યકાય ચ રૂક્ષાય કામિકાય કદાચન
જે ઈર્ષાળુ, કઠોર કે કામી હોય, તેને ક્યારેય આપવી નહીં.
એતદ્ગુહ્યતમં શાસ્ત્રં સર્વપાપપ્રણાશનમ્
આ અત્યંત ગુપ્ત શાસ્ત્ર છે, જે સર્વ પાપોનો નાશ કરે છે.
વિષ્ણોર્નામસહસ્રં ચ વિષ્ણુભક્તિકરં શુભમ્
અને વિષ્ણુના હજાર નામો, શુભ અને ભક્તિ વધારનાર છે.
ૐ અસ્ય શ્રીવિષ્ણુસહસ્રનામસ્તોત્રમંત્રસ્ય માર્કંડેય ઋષિઃ વિષ્ણુર્દેવતા અનુષ્ટુપ્ચ્છંદઃ સર્વકામાવાત્યર્થે જપે વિનિયોગઃ સજલજલદનીલં દર્શિતોદારશીલં કરતલધૃતશૈલં વેણુવાદ્યે રસાલમ્
ૐ. શ્રીવિષ્ણુસહસ્રનામ સ્તોત્રના મંત્રનો ઋષિ માર્કંડેય છે, દેવતા વિષ્ણુ છે, છંદ અનુષ્ટુપ છે અને જપ સર્વ કામનાઓની પૂર્ણતા માટે છે. (એ) મેઘ જેવા શ્યામ, ઉદાર સ્વભાવ ધરાવનાર, હાથે પર્વત ધારણ કરનાર અને વાંસળીના સંગીતમાં આનંદ પામનાર છે.
ૐવિશ્વં વિષ્ણુર્હષીકેશઃ સર્વાત્મા સર્વભાવનઃ
ૐ. વિશ્વ, વિષ્ણુ, હૃષીકેશ, સર્વના આત્મા અને સર્વનું સર્જન કરનાર.
અનાદિનિધનો દેવઃ સર્વજ્ઞઃ સર્વસંભવઃ
જે ભગવાન અનાદિ અને અનંત છે, સર્વજ્ઞ છે અને સર્વનું મૂળ છે.
જગદ્બીજં જગત્સ્રષ્ટા જગદીશો જગત્પતિઃ
જે જગતનું બીજ, જગતનો સર્જક, જગતનો ઈશ્વર અને જગતના સ્વામી છે.
સર્વાઽઽકૃતિધરઃ સર્વવિશ્વરૂપી જનાર્દનઃ
જે સર્વ રૂપ ધારણ કરનાર અને સર્વવિશ્વ સ્વરૂપ ધરાવનાર જનાર્દન છે.
બહુરૂપૈકરૂપશ્ચ સર્વરૂપધરો હરઃ 5.1.63.
જે અનેક રૂપ અને એક રૂપ ધરાવે છે, સર્વ રૂપ ધારણ કરનાર હર છે.
મહાર્ણવો મહામેઘો જલબુદ્બુદસં ભવઃ
મહાન સમુદ્ર, વિશાળ વાદળ અને પાણીના ફુગ્ગા જેનાથી ઉત્પન્ન થાય છે.
અનંતો વાસુકિઃ શેષો વરાહો ધરણીધરઃ
અનંત, વાસુકી, શેષ, વરાહ અને પૃથ્વીને ધારણ કરનાર.
હયગ્રીવો વિશાલાક્ષો હયકર્ણો હયાકૃતિઃ
હયગ્રીવ, વિશાળ આંખોવાળો, ઘોડાની કાનવાળો અને ઘોડાની આકારવાળો.
વિનિદ્રો નિદ્રિતો નંદી સુનંદો નંદનપ્રિયઃ
જેને ક્યારેય ઊંઘ આવતી નથી, જે ઊંઘે છે, નંદી, સુનંદ અને નંદનનો પ્રિય.
પ્રજાપતિપરો દક્ષઃ સૃષ્ટિકર્તા પ્રજાકરઃ
પ્રજાપતિ માટે સમર્પિત, દક્ષ, સર્જન કરનાર અને પ્રજાનું સર્જન કરનાર.
વામનો વામમાર્ગી ચ વામકર્મા બૃહદ્વપુઃ
વામન, ડાબા માર્ગે ચાલનાર, ડાબા કામો કરનાર અને વિશાળ દેહવાળો.