રાત્રૌ જાગરણં કૃત્વા વિષ્ણુપૂજાં તથૈવ ચ
રાત્રે જાગરણ કરીને અને વિષ્ણુની પૂજા કરીને,
ગોસહસ્રફલં તેષાં પ્રાપ્યતે નાઽત્ર સંશયઃ
તેમને હજાર ગાય દાનના ફળ મળે છે—આમાં કોઈ શંકા નથી.
સર્વપાપવિનિર્મુક્તા વિષ્ણુલોકં પ્રયાંતિ તે
સર્વ પાપોથી મુક્ત થઈ, તેઓ વિષ્ણુના લોકમાં જાય છે.
ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં પઞ્ચમ આવંત્યખણ્ડેઽવન્તીક્ષેત્રમાહાત્મ્યે ગોમતીતીર્થકુણ્ડમાહાત્મ્યવર્ણનંનામ દ્વિષષ્ટિતમોઽધ્યાયઃ
આ રીતે શ્રીસ્કાંદ મહાપુરાણના પંચમ અવંત્ય ખંડના અવંતી ક્ષેત્ર મહાત્મ્યમાં ગોમતી તીર્થ કુંડના મહાત્મ્ય વર્ણન નામે બેંસઠમો અધ્યાય પૂર્ણ થયો.
તત્ર તીર્થે નરઃ સ્નાત્વા દૃષ્ટ્વા દેવં મહેશ્વરમ્
તે તીર્થમાં સ્નાન કરીને અને મહેશ્વર ભગવાનના દર્શન કરીને,
મુચ્યતે સર્વપાપેભ્યઃ શુચિઃ પ્રયતમાનસઃ
પવિત્ર અને એકાગ્ર મનવાળો મનુષ્ય સર્વ પાપોથી મુક્ત થાય છે.
ભુવિ પુણ્યતમં તીર્થં સર્વપાપહરં પરમ્
પૃથ્વી પર એ તીર્થ સર્વ પાપો દૂર કરનારું અને સર્વથી પવિત્ર છે.
મહાપાપહરં પુણ્યં મહાપુણ્યફલપ્રદમ્
એ મહાપાપો નાશક, પુણ્યદાયક અને મહાપુણ્ય ફળ આપનારું છે.
વિધૃતા શિરસિ સદ્યો મહાદેવેન શંભુના
એ મહાદેવ શંભુએ તરત જ પોતાના માથે ધારણ કર્યું હતું.
ગંગાસ્નાનફલં પ્રાપ્ય વિષ્ણુ લોકે મહીયતે
ગંગામાં સ્નાનના ફળને પામી, મનુષ્ય વિષ્ણુલોકમાં માન પામે છે.
સર્વપાપવિશુદ્ધાત્મા વીરલોકમવાપ્નુયાત્
સર્વ પાપોથી શુદ્ધ મનવાળો મનુષ્ય વીરલોકને પ્રાપ્ત કરે છે.
વામનકુણ્ડેતિ વિખ્યાતં ત્રિષુ લોકેષુ વિશ્રુતમ્
એ ત્રણે લોકમાં પ્રસિદ્ધ વામન કુંડ તરીકે ઓળખાય છે.
મનોરથશતં પ્રાપ્ય પશ્ચાદ્વિષ્ણુ પુરં વ્રજેત્ વ્યાસ ઉવાચ કદા કાલે સમુત્પન્નં વામનાખ્યં પુરાઽનઘ
પસંદીદા ઇચ્છાઓના સો ફળ પ્રાપ્ત કર્યા પછી, પછી મનુષ્ય વિષ્ણુના શહેરમાં જાય છે. વ્યાસજી બોલ્યા: હે નિર્દોષ, ક્યારે અને કયા સમયે વામન નામનું તે શહેર ઊભું થયું હતું?
તત્સર્વં શ્રોતુમિચ્છામિ ત્વત્તો બ્રહ્મવિદાં વર 5.1.63.
હું આ બધું તારી પાસેથી સાંભળવા ઇચ્છું છું, હે બ્રહ્મજ્ઞાનમાં શ્રેષ્ઠ.
યસ્ય શ્રવણમાત્રેણ સર્વપાપાત્પ્રમુચ્યતે
માત્ર તેના શ્રવણથી જ મનુષ્ય બધા પાપોથી મુક્ત થઈ જાય છે.
પ્રહ્રાદ ઇતિ વિખ્યાતઃ સર્વધર્મભૃતાં વરઃ
પ્રહલાદ, જે બધા ધર્મધારીઓમાં પ્રસિદ્ધ છે,
ધૈર્યેણ ચ ધૃતા લોકાઃ ક્ષમયા વિધૃતા મહી
તેના ધૈર્યથી બધા લોક ટક્યા અને તેની ક્ષમાથી ધરતી સ્થિર રહી.
પ્રશ્રયેણાભ્યાગતાશ્ચ જિતાસ્તેન મહાત્મના
તે મહાન આત્માએ પોતાની વિનમ્રતાથી, જે પણ તેની પાસે આવ્યો, બધાને જીત્યા.
શૌચાઽઽચારવિશુદ્ધાત્મા તપસા ચ હતાઽશુભઃ
શુદ્ધ વર્તન અને મનની પવિત્રતા તથા તપથી તેણે બધા અશુભનો નાશ કર્યો.
સંસ્કારેણ જિતં જન્મ દમેનાઽઽત્મા સનાતનઃ
સંસ્કારથી તેણે જન્મને જીત્યો અને દમથી પોતાના શાશ્વત સ્વરૂપને પ્રાપ્ત કર્યું.
ઈદૃશશ્ચ મહાયોગી સત્યધર્મ પરાયણઃ
એવો મહાન યોગી, સત્ય અને ધર્મમાં સ્થિર હતો.
તસ્ય પૌત્રઃ સદાચારી બલિરિત્યભિધીયતે
તેનો પૌત્ર, સદા સારા આચરણવાળો, બલિ નામે ઓળખાય છે.
નાલ્પાયુર્ન જડો મૂર્ખો ન રોગી ન ચ મત્સરી
તે ન તો નાનો હતો, ન મૂર્ખ કે જડ, ન રોગી હતો, ન ઈર્ષાળુ.
મહારાજો મહીપાલો યજ્વા વિપુલદક્ષિણઃ 5.1.63.
એ મહાન રાજા, ધરતીનો રક્ષક, યજ્ઞકર્તા અને વિશાળ દાન આપનાર હતો.
એકદા ચ સમાસીને સભામધ્યે વરાસને
એક વખત, જ્યારે તે સભામાં સુંદર આસન પર બેઠો હતો,
વાદ્યમાનેષુ વાદ્યેષુ નનૃતુશ્ચાઽપ્સરોગણાઃ
ત્યારે વાદ્યો વાગી રહ્યા હતા અને અપ્સરાઓના સમૂહો નૃત્ય કરી રહ્યા હતા.
સૂતા વૈતાલિકાઃ સિદ્ધાશ્ચારણાશ્ચ બહુશ્રુતાઃ
સૂતા, વૈતાલિક, સિદ્ધ અને અનેક વિષયોમાં પારંગત ચારણો,
સુન્દોપસુન્દતુહુંડાદ્યા મહિષાસુરકોલ્બણાઃ
સુન્દ, ઉપસુન્દ, તુહુંડ અને બીજા, સાથે જ ભયાનક મહિષાસુર,
કાલનેમિશ્ચ વિક્રાંતો દૌર્હૃદો મૂષકો યમઃ
કાળનેમિ, પરાક્રમી, દૌર્હૃદ, મૂષક અને યમ,
શંખો જલંધરો રૌદ્રો વાતાપી ચ બલાધિકઃ
શંખ, જલંધર, ભયાનક અને બલશાળી વાટાપી,