ધર્મશ્ચતુષ્પદો નિત્યં યસ્મિન્રાજ્ઞિ પ્રશાસતિ
જે રાજા ધર્મથી રાજ કરે છે, ત્યાં ધર્મ ચાર પગે મજબૂત ઊભો રહે છે.
બહુસસ્યફલા પૃથ્વી ગાવશ્ચ બહુદુગ્ધદાઃ
પૃથ્વી પર ભરપૂર પાક થાય છે અને ગાયો ઘણું દૂધ આપે છે.
વૈશ્યા ધનપરા નિત્યં શૂદ્રાઃ શુશ્રૂષણે રતાઃ 5.1.57.
વૈશ્ય લોકો હંમેશા ધન મેળવવામાં લાગેલા રહે છે અને શૂદ્રો સેવા કરવામાં રુચિ ધરાવે છે.
શ્રુતિસ્મૃતિપરો ધર્મો હૃષ્ટપુષ્ટજનાકરઃ
વેદ અને સ્મૃતિ પર આધારિત ધર્મથી લોકો આનંદિત અને સુખી થાય છે.
દુઃશીલા દુર્ભગા નારી વિધવા નૈવ લક્ષ્યતે
કોઈ દુર્ગુણવાળી, દુર્ભાગ્યવાળી કે વિધવા સ્ત્રી જોવા મળતી નથી.
રૂપશીલગુણોપેતા પતિવ્રતપરાયણા
સ્ત્રીઓ સૌંદર્ય, સારા સ્વભાવ અને ગુણોથી યુક્ત હોય છે અને પતિપ્રતિની નिष्ठામાં તત્પર રહે છે.
હૂયતાં ભુજ્યતાં શશ્વદ્દીયતાં ચ ગૃહેગૃહે
દરેક ઘરમાં હંમેશા હવન થાય છે, ભોજન માણવામાં આવે છે અને દાન આપવામાં આવે છે.
જનાઃ સર્વત્ર દૃશ્યંતે સર્વધર્મ પરાયણાઃ
લોકો સર્વત્ર ધર્મના માર્ગે ચાલતા જોવા મળે છે.
એવં રાજા સ ધર્માત્મા યુગાદિદેવસંજ્ઞિતઃ
એવો ધર્મનિષ્ઠ રાજા યુગના આરંભે દેવતારૂપ ગણાય છે.
અવંત્યાં ચ પુરા વ્યાસ યજ્ઞકોટિં સમાચરત્
પહેલાના સમયમાં અવંતીમાં વ્યાસજીએ અનેક યજ્ઞો કર્યા હતા.
તેન સર્વં વશં નીતં ચરા ચરમિદંજગત્
તેમણે આ જગતમાં ચાલતું અને અચળ બધું પોતાના વશમાં કરી લીધું.
નૈવ દેવા ન યજ્ઞાશ્ચ વેદમાર્ગવિવર્જિતાઃ
વેદના માર્ગ વિના દેવતાઓ કે યજ્ઞો રહેતા નથી.
ઉત્સન્નો ધર્મમાર્ગોઽયં શાશ્વતો વૈ દુરાત્મના 5.1.57.
દુષ્ટ લોકો દ્વારા આ શાશ્વત ધર્મમાર્ગ નષ્ટ થયો છે.
બ્રહ્માણં શરણં જગ્મુઃ પિતૃભિઃ સહ સાધુભિઃ
તેઓ પિતૃઓ અને સજ્જનો સાથે બ્રહ્માજીનું આશ્રય લેવા ગયા.
ઇતિ શ્રુત્વા વચસ્તેષાં બ્રહ્મા લોકપિતામહઃ
તેઓના વચન સાંભળી, બ્રહ્મા, જગતના પિતામહે,
તત્ર ગત્વા સમારાધ્ય વિષ્ણું દેવગણૈઃ સહ
ત્યાં જઈને દેવતાઓ સાથે મળીને વિષ્ણુજીની પૂજા કરી.
પ્રચક્રુઃ સર્વ એવૈતે હ્યાત્મનોભ્યુદયાય ચ
બધાએ પોતાના કલ્યાણ માટે પ્રયત્ન કર્યો.
શ્રૂયતાં ભોઃ સુરશ્રેષ્ઠા ભવતાં શ્રેય ઉત્તમમ્
હે શ્રેષ્ઠ દેવતાઓ, હવે તમારું સર્વોત્તમ કલ્યાણ સાંભળો.
ગુહ્યાદ્ગુહ્યતરં પુણ્યં પવિત્રં પાપનાશનમ્
આ પુણ્ય એ સૌથી ગુપ્ત કરતાં પણ વધુ મહાન છે, પવિત્ર છે અને પાપોને નાશ કરે છે.
સર્વતીર્થમયં તીર્થં કોટિતીર્થવરપ્રદમ્
આ તીર્થમાં બધા તીર્થોનું સૌંદર્ય સમાયેલું છે અને તે કરોડો તીર્થો જેટલું ફળ આપે છે.
દૈત્યાંતકારિણી દિવ્યા મહાકાલી કુલેશ્વરી
ત્યાં દૈત્યોના વિનાશક, દિવ્ય મહાકાળી, બધા કુળોની સ્વામિ વસે છે.
યત્ર ગયા મહાપુણ્યા ફલ્ગુશ્ચૈવ મહાનદી
ત્યાં મહાપુણ્ય ગયા અને મહાન નદી ફલ્ગુ પણ છે.
તથૈવાદ્યગયા ખ્યાતા ત્રિષુ લોકેષુ વિશ્રુતા 5.1.57.
આજની ગયા પણ એ જ રીતે ત્રણેય લોકોમાં પ્રસિદ્ધ અને વખાણી છે.
સર્વપાપહરા પુણ્યા યત્ર પ્રાચી સરસ્વતી
ત્યાં પૂર્વ દિશાની સરસ્વતી, પવિત્ર અને બધા પાપો દૂર કરનારી, વહે છે.
ન્યગ્રોધશ્ચાક્ષયો નિત્યઃ પુરા પ્રોક્તો મહર્ષિણા
ત્યાં અવિનાશી અને સદા રહેતો વટવૃક્ષ છે, જેને મહર્ષિએ પ્રાચીનકાળે વર્ણવ્યો હતો.
તત્રૈવ સંતિ તાઃ સર્વા દેવતાઃ પિતૃકલ્પજાઃ
ત્યાં બધા દેવતાઓ, પિતૃઓની જેમ જન્મેલા, હાજર છે.
સર્વતીર્થમયા દેવા ગયાતીર્થમનુત્તમમ્
બધા દેવતાઓ, બધા તીર્થોનું સ્વરૂપ ધારણ કરીને, ગયાના સર્વોત્તમ તીર્થમાં વસે છે.
યત્ર પ્રવિષ્ટમાત્રેણ પિતરો નિરયસ્થિતાઃ
જ્યાં માત્ર પ્રવેશતા જ પિતૃઓ, જે નરકમાં હતા, મુક્તિ પામે છે.
ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં પઞ્ચમ આવંત્યખણ્ડેઽવન્તીક્ષેત્રમાહાત્મ્યે ગયાતીર્થમાહાત્મ્યે ગયાતીર્થપ્રશંસાવર્ણનં નામ સપ્તપઞ્ચા શત્તમોઽધ્યાયઃ
આ રીતે શ્રીસ્કાંદ મહાપુરાણના પંચમ અવંત્યખંડના અવંતીક્ષેત્રમાહાત્મ્યમાં ગયાતીર્થમાહાત્મ્યના ગયાતીર્થની મહિમાની સ્તુતિ નામના પચોતેરમા અધ્યાયનો અંત આવે છે.
ભગવન્ભવતા સર્વં વિદિતં વિશ્વમૂર્તિના
હે ભગવાન, તમે વિશ્વરૂપ છો અને બધું જ જાણો છો.