દૃષ્ટ્વા ચ તનયં પંગુમિત્યુવાચ વિભાવસુઃ
પોતાના પુત્રને લંગડો જોઈને, વિભાવસુએ આમ કહ્યું:
ઇતિ પૃષ્ટો યદા તેન સવિત્રા લોકભાસ્વતા
જ્યારે લોકપ્રભા સવિતાએ તેને પૂછ્યું,
પ્રાતરાશાય મે નાથ યાચિતં માતુરંતિકાત્
હે સ્વામી, સવારે ખાવા માટે મેં મારી માતાની હાજરીમાં ભીખ માંગી હતી.
પાદૌ મે ગલિતૌ સદ્યો માતુઃ શાપપરાભવૌ
મારી માતાના શાપથી તરત જ મારા પગ પડી ગયા.
વિચિત્રમિદમાખ્યાતં માતુઃ શાપસ્ય કારણમ્
આ અજાયબીની વાત કહી છે—મારી માતાના શાપનું કારણ.
નેયં સા રુચિરાપાંગી ત્વાષ્ટ્રી લોકસ્ય પાવની 5.1.56.
એ સુંદર આંખોવાળી, લોકને પવિત્ર કરતી ત્વષ્ટ્રીની પુત્રી નથી.
ગતા વૈ સા પિતુર્ગેહે વારિતાહં તયાઽનઘ
એ તો પોતાના પિતાના ઘરે ગઈ છે; તેણે મને રોકી દીધો, હે નિર્દોષ.
સવિત્રે નૈવ વક્તવ્યં છાયે કિંચિત્કથંચન
છાયાએ સવિતરને કદી પણ કંઈ બોલવું નહીં.
તચ્છ્રુત્વા ભગવાંસ્ત્વષ્ટુઃ સમીપં રોષમાસ્થિતઃ
આ સાંભળીને, ધન્ય ત્વષ્ટ્રિ ગુસ્સામાં આવીને આગળ વધ્યો.
તં દૃષ્ટ્વા સહસોત્થાય ત્વષ્ટા લોકપિતામહઃ
તેને જોઈને, લોકપિતામહા ત્વષ્ટ્રિ તુરંત ઊભો થયો.
નત્વા પાદૌ પરિક્રમ્ય બહુમાનપુરઃ સરમ્
તેને પગે વંદન કર્યું, ફર્યા અને ખૂબ માન આપ્યો.
આગતા તે ગૃહં તાત મમ માર્ગાનુમોદિની
મારી માર્ગે ચાલીને, એ હવે તારા ઘરે આવી છે, બેટા.
ઇત્યુક્તે વચને ત્વષ્ટ્રા રવિર્દુશ્ચિંતમાનસઃ
ત્વષ્ટ્રિએ આવું કહ્યું ત્યારે, રવિનું મન વ્યાકુળ થયું.
કિં કરોમિ ક્વ ગચ્છામિ ક્વ ચ પ્રિયતરા મમ
હું શું કરું? ક્યાં જાઉં? મારી પ્રિય ક્યાં છે?
તવ તેજઃ પરિભ્રષ્ટા ભગ્ના ક્વાપિ ગતાબલા
તું જે તેજ ધરાવતું હતું, એ હવે ગુમ થઈ ગયું છે, તૂટીને ક્યાંક ચાલ્યું ગયું છે અને તેની શક્તિ પણ રહી નથી.
તદા તે રોચતે સમ્યગ્યથા સ્યાદ્વૈ તથા કુરુ।।5.1.56.
હવે જે રીતે તને સાચું અને યોગ્ય લાગે, એ જ રીતે કર.
ઇતિ સૂર્યવચઃ શ્રુત્વા શાણં કૃત્વા સુદર્શનમ્
સૂર્યના આ વચન સાંભળી, તેણે એક તીક્ષ્ણ કાંટાથી સુદર્શન બનાવ્યું.
તસ્ય ઘૃષ્ટિતમાત્રેણ ત્વષ્ટા ચક્રે વિવસ્વતઃ
તેની ધાર માત્ર સ્પર્શ કરતાં જ ત્વષ્ટાએ વિવસ્વાન માટે એ તૈયાર કર્યું.
તદા ત્વષ્ટાઽબ્રવીદ્વાક્યં મધુરં સૂર્યસંનિધૌ
પછી ત્વષ્ટાએ સૂર્યની હાજરીમાં મીઠાં વચન કહ્યાં.
ગૃહ્યતાં ભોઃ સુરશ્રેષ્ઠ શીઘ્રં ગચ્છતુ શાડ્વલે
હે દેવોમાં શ્રેષ્ઠ, આ લઈ લે અને ઝડપથી ચરોતર તરફ જવા દે.
ઉભયોઃ સંગમો યત્ર તત્ર મુક્તિર્ન સંશયઃ
જ્યાં બંનેનું મિલન થાય છે, ત્યાં મુક્તિ નિશ્ચિત છે, એમાં કોઈ શંકા નથી.
ઇતિ તસ્ય વચઃ શ્રુત્વા સવિતા સર્વતાપનઃ
આ વચન સાંભળી, સર્વને તાપ આપનાર સવિતા,
ક્ષાતાસંગમસંયુક્તા યત્ર શિપ્રા પયસ્વિની
જ્યાં શિપ્રા નામની પાણીથી ભરપૂર નદી ક્ષાતાસંગમ સાથે મળે છે,
તત્રાગત્ય પ્રિયાં ભાર્યાં વડવારૂપધારિણીમ્
ત્યાં પહોંચી, તેણે પોતાની પ્રિય પત્નીને ઘોડીની આકારમાં જોયી.
નાસિકાઘ્રાણમાત્રેણ યત્ર જાતૌ સુતાવુભૌ
જ્યાં માત્ર નાકથી સુઘાંતા જ બંને પુત્રો જન્મે છે.
છાયા ચ સુષુવે તત્ર મિથુનં દ્વિજસત્તમ 5.1.56.
ત્યાં છાયાએ જમણા દ્વિજ, જોડિયા સંતાનોને જન્મ આપ્યો.
શનિ યોગે યદામા વૈ જાયતે સર્વકામદા
જ્યારે શનિનું સંયોગ થાય છે, ત્યારે તમામ ઈચ્છાઓ પૂર્ણ થાય છે.
તસ્ય હસ્તગતા લક્ષ્મીર્જાયતે સર્વદા ભુવિ
એના હાથમાં રહેલી લક્ષ્મી હંમેશા ધરતી પર પ્રગટે છે.
સ્થાવરેશં સમભ્યર્ચ્ય તસ્ય પાપક્ષયો ભવેત્
જેમણે અચળના સ્વામીની પૂજા કરે છે, તેમના પાપો નાશ પામે છે.
પિંગશ્છાયાસુતો બભ્રુઃ સ્થાવરઃ પિપ્પલાયનઃ
પિંગ, છાયાનો પુત્ર, બભ્રુ, સ્થાવર અને પિપ્પલાયન.