સર્વસાક્ષિન્નમસ્તેઽસ્તુ સર્વભૂતાશયાકૃતે
સર્વસાક્ષી, સર્વ જીવોના હૃદયના રચયિતા, તમને વંદન છે.
દિવ્યહાસ નમસ્તેઽસ્તુ નમોઽમૃતસ્રવાય ચ ।। 5.1.51.
દિવ્ય હાસ્ય, અમૃત વહાવનાર, તમને વંદન છે.
કામ્યકામ નમસ્તેસ્તુ સર્વકામવરપ્રદ
ઈચ્છિત ફળ આપનાર, સર્વ ઈચ્છાઓ પૂરી પાડનાર તને વંદન છે.
નમો મૃડાય દાંતાય શાંતરૂપાય વૈ નમઃ
દયાળુ, સંયમી અને શાંતિરૂપ તને પ્રણામ છે.
એવં પ્રસાદિતો નાગૈર્ભગવાન્વૃષભધ્વજઃ
આ રીતે સાપોએ પ્રસન્ન કરીને, વૃષભધ્વજ ભગવાન ખુશ થયા.
નાગલોકે પુરા નિત્યં ભિક્ષાર્થં ચાગતોસ્મ્યહમ્
પહેલાં હું સાપોના લોકમાં ભિક્ષા માટે વારંવાર આવતો હતો.
ગૃહેગૃહે ભોગવત્યાં વ્યચરત્ક્ષુધિતો ભૃશમ્
ભોગવતીમાં હું ખૂબ ભૂખ્યો હતો અને ઘરેથી ઘેર ભિક્ષા માટે ફરતો હતો.
અપ્રાપ્તભિક્ષો ભિક્ષાર્થી પુનરાગાં તતો ગૃહમ્
જ્યારે ભિક્ષા મળતી નહોતી, ત્યારે ફરીથી ભિક્ષા માટે કોઈ ઘરમાં જતો હતો.
કિંચિત્પુણ્યપ્રસંગેન મહાકાલવનોત્તમે
થોડા પુણ્યના કારણે, શ્રેષ્ઠ મહાકાળ વનમાં,
આબાલવૃદ્ધૈઃ સસ્ત્રીભિ દૃષ્ટા શિપ્રા સરિદ્વરા
શિપ્રા પવિત્ર નદી પાસે, નાના-મોટા અને સ્ત્રીઓએ મને જોયો.
શિપ્રાયાં સ્નાનજં પુણ્યં વક્તું શક્તો ન કીદૃશમ્
શિપ્રામાં સ્નાનથી જે પુણ્ય મળે છે, તેનું વર્ણન કરવું શક્ય નથી.
યસ્માત્સ્નાનં કૃતં સર્વૈઃ શિપ્રાયાં પન્નગોત્તમૈઃ 5.1.51.
શિપ્રામાં સર્વ શ્રેષ્ઠ સાપોએ સ્નાન કર્યું હતું.
નીત્વા શિપ્રોદકં પુણ્યં કુણ્ડેષુ પરિષિઞ્ચત
શિપ્રાનું પવિત્ર જળ લઈ, તેને કુંડોમાં રેડો.
સંપૂર્ણાનિ ભવિષ્યંતિ સ્થિરાણિ પન્નગોત્તમાઃ
એ કુંડો ભરાઈ જશે અને ચિરંજીવી રહેશે, હે શ્રેષ્ઠ સાપો.
ગતાસ્તે વૈ સ્વકં લોકં નમસ્કૃત્વા મહેશ્વરમ્
મહેશ્વરને વંદન કરીને, તેઓ પોતાના લોકમાં પાછા ગયા.
સર્વલોકેષુ વિખ્યાતા વ્યાસ શિપ્રાઽમૃતોદ્ભવા
હે વ્યાસ, અમૃતથી ઉત્પન્ન થયેલી શિપ્રા સર્વ લોકમાં પ્રસિદ્ધ છે.
ન તેષાં દુષ્કૃતં કિંચિન્નાપદો ન ચ દુર્ગતિઃ
તેમને કોઈ પાપ, દુઃખ કે દુર્ગતિ નથી.
ન ચ મિત્રાણિ દુષ્યંતિ ન રોગો ન દરિદ્રતા પઠનાચ્છ્રવણાદ્વાપિ ગોસહસ્રફલં લભેત્
તેમના મિત્રો પણ દુઃખી થતા નથી, ન તો રોગ આવે, ન તો ગરીબી; આનું પઠન કે શ્રવણ કરવાથી હજાર ગાયનું પુણ્ય મળે છે.
યસ્ય શ્રવણમાત્રેણ હયમેધફલં ભવેત્
જેના માત્ર શ્રવણથી અશ્વમેઘ યજ્ઞ જેટલું ફળ મળે છે.
શિપ્રા ચ સર્વતઃ પુણ્યા પવિત્રા પાપહારિણી
શિપ્રા સર્વત્ર પુણ્યદાયિ, પવિત્ર અને પાપનો નાશ કરતી છે.
તથાપિ તત્સમુત્પત્તિં વિસ્તરાદ્ગદતો મમ શૃણુ વ્યાસ મહાપુણ્યાં કથાં પૌરાણિકીં શુભામ્
છતાં પણ, વ્યાસ, હવે હું જે ઘટના કેવી રીતે ઉદ્ભવી તેની વિગતવાર, પવિત્ર અને પુણ્યમય પ્રાચીન વાર્તા કહું છું, તે ધ્યાનથી સાંભળ.
પુરા મહાસુરો જાતો હિરણ્યાક્ષો મહાબલઃ
પહેલાં, એક મહાન અસુર જન્મ્યો હતો, તેનું નામ હતું હિરણ્યાક્ષ, અને તે બહુ જ બળવાન હતો.
સ ચેમાં સકલાં પૃથ્વીં વશીકૃત્વા ચકાર હ
એણે આખી પૃથ્વીને પોતાના કબજામાં લઈ લીધી અને એના પર રાજ કર્યું.
જિત્વા ચ સકલાઁલ્લોકાન્સુરાનિંદ્રપુરોગમાન્
એણે ઇન્દ્ર સહિત બધા દેવતાઓ અને બધા લોકોએ જીત્યા.
સ સર્વાન્સર્વલોકેભ્યઃ સ્વયમેવાધિતિષ્ઠતિ
પછી એણે પોતે જ બધા લોકોએ અને સર્વે જીવોએ ઉપર રાજ કર્યો.
વિચરંતિ યથા મર્ત્યા ભ્રષ્ટરાજ્યાઃ પરાજિતાઃ
દેવતાઓ પોતાનું રાજ્ય ગુમાવી, પરાજિત થઈ, સામાન્ય મનુષ્ય જેવી હાલતમાં ભટકતા રહ્યા.
તત્ર ગત્વા નમસ્કૃત્ય દૈત્યકૃત્યં ન્યવેદયન્
પછી તેઓ ત્યાં ગયા, નમસ્કાર કર્યો અને દૈત્યના કરેલા કાર્યો જણાવી દીધાં.
યેન દેવગણાઃ સર્વે નષ્ટપ્રાયાશ્ચ તત્ક્ષણાત્ 5.1.52.
એ દૈત્યએ બધાં દેવતાઓને તરત જ લગભગ નષ્ટ કરી નાખ્યા.
યજ્ઞભાગાંશ્ચ વૈ સર્વાનુપાશ્નાતિ પૃથક્પૃથક્
અને એણે દરેક યજ્ઞના ભાગને અલગ અલગ રીતે પોતે જ ભોગવી લીધા.
ઇતિ વિક્લવિતં તેષાં દેવાનાં સ પિતામહઃ
દેવતાઓને આવી મુશ્કેલીમાં જોઈને તેમના પિતામહ દુઃખી થયા.