જપં હોમં તથા શ્રાદ્ધં પિતૄનુદ્દિશ્ય દેવતાઃ 5.1.48.
જપ, હોળી, અને પિતૃઓ તથા દેવતાઓ માટે કરાતા શ્રાદ્ધ—
પ્રતિકલ્પામનુપ્રાપ્ય દૃષ્ટ્વા દેવં મહેશ્વરમ્
દરેક પ્રતિકલ્પના આરંભે, જ્યારે લોકો અહીં આવી મહાદેવને દર્શે છે—
પ્રસંગતો રજઃ ક્લાંતઃ શિપ્રાંભસિ ચ માનવાઃ
સંસારના ધૂળથી થાકેલા માણસો શિપ્રાની પવિત્ર નદીમાં પ્રવેશ કરે છે.
મન્વંતરસહસ્રેષુ કાશિવાસેષુ યત્ફલમ્
કાશીમાં હજાર મન્વંતર સુધી રહેવાથી જે ફળ મળે છે—
પ્રતિકલ્પે ચ કલ્પાંતે સૈવાસીચ્ચ પુરી શુભા
દરેક પ્રતિકલ્પના અંતે અને કલ્પના અંતે પણ એ શુભ શહેર એ જ રહે છે.
યે ચૈતસ્ય મહાભાગાઃ પ્રીતિં કુર્વંતિ માનવાઃ
અને જે સૌભાગ્યશાળી લોકો આ સ્થાન માટે પ્રેમ ધરાવે છે—
યઃ શૃણોતિ કથાં પુણ્યાં પ્રતિકલ્પોદ્ભવાં શુભામ્
જે આ પ્રતિકલ્પમાં ઉત્પન્ન થયેલી પાવન અને શુભ કથા સાંભળે છે—
યુગેયુગે યથા જાતા તથા ખ્યાતા મયાઽનઘ
દરેક યુગમાં જેમ જન્મ્યું, તેમ મેં તેનું વર્ણન કર્યું છે, હે નિર્દોષ.
શિપ્રાયાશ્ચ કથાં પુણ્યાં પવિત્રાં પાપહારિણીમ્
અને શિપ્રાની પવિત્ર, પાપ નાશક અને પુણ્યદાયી કથા—
સુન્દરં કુંડમાખ્યાતં પિશાચમોચનં તથા
સુંદર કુંડનું વર્ણન થયું છે અને પિશાચમોચન સ્થાનનું પણ વર્ણન થયું છે.
પુષ્કરાણિ ચ સર્વાણિ ગયાતીર્થમનુત્તમમ્
બધા પવિત્ર તળાવો અને શ્રેષ્ઠ ગયા તીર્થનું પણ વર્ણન થયું છે.
ખ્યાતં સંગમજં તીર્થં શનેર્જન્મકથાં શુભામ્
સંગમથી જન્મેલું તીર્થ અને શનિનો શુભ જન્મકથા પણ વર્ણવાઈ છે.
પુરુષોત્તમમહિમાનં કાલે કેન કથં ભવેત્
પુરુષોત્તમની મહિમા ક્યારે, કોણે અને કેવી રીતે પ્રગટ થાય છે?
યસ્મિન્કાલે યદા જાતા મહાકાલવને શુભે
કયા સમયે અને ક્યારે એ શુભ મહાકાળવનમાં પ્રગટ થયું હતું?
નાસ્તિ વત્સ મહીપૃષ્ઠે શિપ્રાયાઃ સદૃશી નદી
હે વત્સ, પૃથ્વી પર શિપ્રા જેવી બીજી કોઈ નદી નથી.
વૈકુણ્ઠે જાયતે શિપ્રા જ્વરઘ્ની ચ સુરાલયે
શિપ્રા વૈકુંઠમાં જન્મે છે અને દેવલોકમાં જ્વરનાશક રૂપે પ્રગટ થાય છે.
વારાહકલ્પે વૈ પ્રોક્તા વિષ્ણુદેહેતિ નામતઃ 5.1.49.
વારાહકલ્પમાં તેને 'વિષ્ણુનું શરીર' નામથી ઓળખવામાં આવે છે.
વક્તુમર્હસિ શિપ્રાયાઃ સમાસેન કથાં શુભામ્
શિપ્રાની પવિત્ર કથા તું સંક્ષિપ્તમાં કહેવી જોઈએ.
મહાદેવો વિશુદ્ધાત્મા સર્વલોકેષુ સર્વતઃ
મહાદેવ, શુદ્ધ હૃદયવાળા, બધા લોકોમાં અને સર્વત્ર હાજર છે.
અપ્રાપ્તભિક્ષો ભિક્ષાર્થી વૈકુણ્ઠમગમદ્વિભુઃ
વિભુ, ભિક્ષા મેળવ્યા વિના ભિક્ષાની શોધમાં, વૈકુંઠે ગયા.
લોકનિંદાપરઃ ક્રુદ્ધઃ ક્ષુધિતો બહુવાસરૈઃ
જગતની નિંદા કરનાર, ગુસ્સેમાં અને ઘણા દિવસોથી ભૂખ્યા હતા.
કપાલં ચ કરે કૃત્વા ઇત્યુ વાચ પુનઃ પુનઃ
હાથમાં કપાળ લઈને, તેમણે વારંવાર કહ્યું:
ઇત્યુક્ત્વા કરમુદ્યમ્ય તર્જન્યગુંલિમાદધત્
આ રીતે બોલીને, તેમણે હાથ ઉંચો કર્યો અને તજની આંગળી daarop મૂકી.
તદાંગુલિસમુદ્ભૂતં બહુ સુસ્રાવશોણિતમ્
ત્યારે, એ આંગળીમાંથી ઘણું લાલ લોહી વહાવા લાગ્યું.
તદા ઉદ્વેલિતા સા વૈ ધારા જાતા સમં તતઃ
એ સમયે, એ ધારા ઉછળી અને ત્યાંથી એકસાથે વહેવા લાગી.
વૈકુંઠે ચાભવત્સદ્યો નદી ત્રૈલોક્યપાવની
વૈકુંઠમાં તરત જ એક એવી નદી પ્રગટ થઈ, જે ત્રણેય લોકને પવિત્ર કરે છે.
જ્વરઘ્ની ચ યથા પ્રોક્તા તથા વ્યાસ બ્રવીમ્યહમ્ 5.1.49.
જે રીતે તે જ્વર નાશક કહેવાય છે, તેવી જ રીતે હું વ્યાસ પણ કહું છું.
યોધયામાસ દૈત્યેંદ્રો હ્યનિરુદ્ધપ્ર હેલનઃ
દૈત્યોના રાજાએ નિર્વિઘ્ન અને ઉપહાસભર રીતે યુદ્ધ કર્યું.
તસ્માત્ક્રુદ્ધો વાસુદેવશ્ચક્રમાદાય સત્વરઃ
પછી, ક્રોધિત થઈને વાસુદેવએ તરત જ ચક્ર ઉપાડ્યું.
સ તદા ભગ્નસંકલ્પશ્છિન્નદોશ્ચ વ્રણાર્દિતઃ
તે સમયે, તેનો સંકલ્પ તૂટી ગયો, દોષો દૂર થયા અને ઘાવોથી પીડિત થયો.