સ્વાહાકારસ્વધાકારવષટ્કારવિવર્જિતાઃ
તેઓ 'સ્વાહા', 'સ્વધા' અને 'વષટ' જેવા ઉચ્ચારો વિના હતા.
દેવતાયતનં નાસ્તિ તથા નો શિવપૂજનમ્
ત્યાં દેવતાનું મંદિર નહોતું અને શિવની પૂજા પણ નહોતી.
સદાચારજનો નાસ્તિ દયા માનવિવર્જિતા
ત્યાં સારા આચરણવાળા લોકો નહોતા; દયા અને માનવતા પણ ગાયબ હતી.
એવં વ્યાસ પુરે તસ્મિન્નષ્ટપ્રાયમિદં જગત્
હે વ્યાસ, એ શહેરમાં એ રીતે આખું જગત લગભગ નષ્ટ થઇ ગયું હતું.
તેન દેવગણાઃ સર્વે હતપ્રાયા હતૌજસઃ
એના કારણે બધા દેવતાઓ લગભગ નાશ પામ્યા, તેમનું બળ પણ ઓછી પડી ગયું.
અન્યોન્યકૃતસંધાના મંત્રં કૃત્વા સમા હિતાઃ 5.1.43.
બધા દેવોએ એકબીજાની સાથે સંમતિ કરીને મંત્રણા કરી.
ત્રિદશાઃ કથયામાસુરાત્મવ્યસનકારણમ્
દેવતાઓએ પોતાના દુઃખનું કારણ ચર્ચવા માંડ્યું.
જગામ ત્રિદશૈઃ સાર્ધં મહાકાલવનોતમમ્
પછી તે દેવતાઓ સાથે મહાકાળ વન તરફ ગયો.
યત્રાવંતી પુરી દિવ્યા સર્વતીર્થનિષેવિતા
જ્યાં અવંતી નામની દિવ્ય નગરી છે, જે સર્વ તીર્થોથી પવિત્ર છે.
સ્નાનં દાનં જપં હોમં કૃત્વા રુદ્રસરે તદા
ત્યાં રુદ્ર સરોવર પર સ્નાન, દાન, જપ અને હોળી વિધિ કરી.
બ્રહ્મોવાચ દેવદેવ મહાદેવ ભક્તાનામભયંકર
બ્રહ્માએ કહ્યું: 'દેવોના દેવ, મહાદેવ, ભક્તોને નિર્ભય કરનાર'.
ત્રિપુરોનામ દૈત્યેંદ્રો દેવાનાં કદનં મહત્
ત્રિપુર નામનો દૈત્યોનો રાજા દેવતાઓનો મહા વિનાશક બની ગયો છે.
વાસયિત્વા પુરસ્તિસ્રો વિસ્તીર્ણા વિચરત્યથ
તેણે પોતાના માટે ત્રણ વિશાળ નગરો વસાવીને હવે સર્વત્ર વિહરે છે.
એવં કૃત્વા પ્રજાઃ સર્વાઃ ક્ષયં નીતાશ્ચરાચરાઃ
આ રીતે તેણે ચાલતા અને અચલ તમામ જીવોને વિનાશ પામાડ્યા છે.
ઋષીણામાશ્રમાઃ સર્વે યતીનામાયતનાનિ ચ ।। એવં કૃત્વા સુરાઃ સર્વે ભ્રષ્ટરાજ્યાઃ પરાજિતાઃ ।ઽ
બધા ઋષિઓનાં આશ્રમો અને યતિઓનાં નિવાસસ્થાન નાશ પામ્યા છે; એ રીતે બધા દેવતાઓ પોતાનું રાજ્ય ગુમાવી હારી ગયા છે.
વિચરંતિ યથા મર્ત્યાસ્ત્રિપુરેણ દુરાત્મના ।। 5.1.43.
હવે દુષ્ટ ત્રિપુરના કારણે દેવતાઓ પણ સામાન્ય મનુષ્યની જેમ ભટકી રહ્યા છે.
તસ્માત્સર્વપ્રયત્નેન વધસ્તસ્ય વિચિંત્યતામ્
એથી, સર્વ પ્રયત્નોથી તેના વિનાશ માટે વિચાર કરો.
ઇતિ શ્રુત્વા વચસ્તસ્ય બ્રહ્મણઃ સંશિતાત્મનઃ
બ્રહ્માના આ દૃઢ મનના વચન સાંભળી,
જયોપાયં કરિષ્યામિ દૈત્યસ્યાસ્ય દુરાત્મનઃ
હું આ દુષ્ટ દૈત્ય પર વિજય મેળવવાનો ઉપાય શોધીશ.
તપશ્ચરત યૂયં વા આત્મનો જયકાંક્ષિણઃ
તમારે સૌએ પોતાનો વિજય મેળવવા તપ કરવું જોઈએ.
ઇત્યુક્ત્વા સર્વદેવાનાં તત્રૈવાંતર્હિતઃ શિવઃ
આ રીતે બધાં દેવતાઓને કહીને, શિવ ત્યાંથી અદૃશ્ય થઈ ગયા.
જયાર્થં તસ્ય દૈત્યસ્ય ત્રિપુરસ્ય દુરાત્મનઃ
આ દુષ્ટ ત્રિપુર દૈત્ય પર વિજય મેળવવા માટે,
મહિષૈશ્ચ મહામેધ્યૈઃ પશુપુષ્પાર્ઘતર્પણૈઃ પૂજયિત્વા તદા દેવીં તામીડે વૃષભધ્વજઃ
પછી, મહાન યજ્ઞમાં મહિષો, પશુઓ, ફૂલો, પાણી અને અર્ઘ્યથી દેવીની પૂજા કરી, વૃષભધ્વજએ તેમને વંદન કર્યું.
દુર્ગાં ભગવતીં ભદ્રાં દુર્ગસંસારતારણીમ્
તે સમયે તેણે દુર્ગા ભગવતી, કલ્યાણમયી, અને સંસારના દુઃખના દરિયે પાર ઉતારનારી દેવીની સ્તુતિ કરી.
દૈત્યમેદોમદોન્મત્તાં રક્તાખ્યાં રક્તદંતિકામ્
તે રક્ત નામની, દૈત્યના લોહી અને મજ્જાથી મસ્ત, લાલ દાંતવાળી દેવીની પણ તેણે પ્રાર્થના કરી.
મહિષવાહિનીં શ્યામાં યક્ષાસનપરિગ્રહામ્ 5.1.43.
મહિષ પર સવાર, શ્યામવર્ણ અને યક્ષોના આસન પર બેઠેલી દેવીની પણ તેણે સ્તુતિ કરી.
પૂજયિત્વા પ્રસન્નાત્મા ધ્યાનમાસ્થાય સંસ્થિતઃ પ્રસન્નવદના ભૂત્વા પ્રત્યક્ષં પ્રાહ ચંડિકા
પૂજા કર્યા પછી, મનથી શાંત રહી, ધ્યાનમાં સ્થિર થયો. પ્રસન્ન ચહેરાવાળી ચંડિકા સામે આવી અને બોલી.
સર્વં ત્વયોક્તં યચ્છામિ જગતામુપકારકમ્
તમે જે માંગ્યું છે, જે જગતના કલ્યાણ માટે છે, તે બધું હું તને આપું છું.
યેન હન્મિ મહાદૈત્યં ત્રિપુરં દેવકંટક મ્
જેના દ્વારા હું મહાદૈત્ય ત્રિપુરા, દેવતાઓના દુઃખદાતા, તેને સંહાર કરીશ.
મયા દત્તં સુરશ્રેષ્ઠ દૈત્યનાશકરં પરમ્
હે દેવોમાં શ્રેષ્ઠ, દૈત્યના વિનાશ માટે શ્રેષ્ઠ શસ્ત્ર મેં તને આપ્યું છે.