સ ધ્યાયતિ કિમર્થં તન્ન વિદ્મઃ પરમાર્થિનઃ
તે ધ્યાનમાં છે, પણ એ શું માટે છે એ આપણે જાણતા નથી, કારણ કે એ પરમ સત્યમાં લીન છે.
મધ્યે વયસિ વર્તંતી યાસીદ્દાક્ષાયણી સતી
યૌવનના ઉન્નત સમયમાં દક્ષની પુત્રી સતી રહી હતી.
નિમંત્રિતો ન મે ભર્તા ઇતિ કોપં ચકાર યા
મારા પતિને આમંત્રણ મળ્યું નથી એમ કહીને એ ગુસ્સે થઈ.
ભવભાર્યા ભવિત્રીતિ નાન્યં વરમચિંતયત્
ભવની પત્ની બનવી છે એમ વિચારીને એણે બીજું કોઈ પતિ મનમાં લાવ્યું જ નહીં.
કથં હિ શંકરો દેવો મમ ભર્તા ભવિષ્યતિ
કેવી રીતે ભગવાન શંકર મારા પતિ બનશે?
તતઃ સમાગતા દેવાઃ કૃત્વાગ્રે બલસૂદનમ્
પછી દેવતાઓ ભેગા થયા અને આગળ બલસૂદનને રાખ્યો.
તે સુરાસ્તત્સ્તુતિ કૃત્વા વાક્યમેતત્સમૈરયન્
એ દેવોએ સ્તુતિ કરી અને પછી આ રીતે કહ્યું.
તતોઽવોચત્સુરાન્બ્રહ્મા જ્ઞાતં કાર્યં સમાહિતમ્
પછી બ્રહ્માએ દેવોને કહ્યું, 'કાર્ય જાણીતું છે અને વિચારેલું છે.'
તથા યતધ્વં દેવેશં યથા વાંછતિ પાર્વતીમ્ 5.1.34.
હવે, દેવોના સ્વામીઓ, એવું કરો કે દેવેશ પરવતીને ઇચ્છે.
તતો મેરું સમાગત્ય પુનર્મંત્રં પ્રચક્રિરે
પછી તેઓ મેરુ પર ભેગા થયા અને ફરી વિધિ કરી.
પ્રતિપન્નં ચ દેવેન સ્વાંગાત્સેના પતિં પ્રતિ
દેવે નક્કી કર્યું કે પોતાનાં અંગમાંથી સેનાપતિ ઉત્પન્ન કરશે.
ઇતિ સંચિત્ય દેવેશઃ કામમાહૂય સત્વરમ્
આ રીતે નક્કી કરીને દેવેશ્વરે તરત જ કામદેવને બોલાવ્યો.
યથા દેવો ભજેદ્દેવીં તથા કામ વિધીયતામ્
હે કામ, એવું કર કે ભગવાને દેવીને ઇચ્છા થાય.
કામો વાક્યં હરેઃ શ્રુત્વા પ્રહસ્યેદમુવાચ હ
હરિના વચન સાંભળી કામદેવ હસ્યો અને આ રીતે બોલ્યો.
તસ્મિન્ક્ષણેઽથ શક્રેણ કામવાક્યાદનંતરમ્
એ સમયે, કામદેવના વચન પછી, ઇન્દ્રે કાર્ય કર્યું.
લબ્ધ્વા કામો મધું મિત્રં પ્રતસ્થે ભાર્યયા સહ
કામદેવે મધુ અને મિત્રને મેળવીને પોતાની પત્ની સાથે નીકળી પડ્યો.
યત્ર દેવાધિદેવેશો દેવદારુવને સ્થિતઃ
જ્યાં દેવાધિદેવ દેવદારુવનમાં નિવાસ કરતા હતા.
ચૂતવૃક્ષાશ્રિતઃ કામો યાવદ્બાણં સુમોહનમ્
કામદેવ આમ્રવૃક્ષની છાંયે ઊભો રહીને પોતાનું સૌથી મોહક બાણ તૈયાર કરવા લાગ્યો.
ત્યક્તધ્યાનવ્રતો દેવો હૃષ્ટશ્ચાહ્રાદચેતનઃ 5.1.34.
ધ્યાન અને વ્રત છોડીને દેવ ખુશ થયા, પણ એમાં આનંદ કે જાગૃતિ નહોતી.
ચૂતવૃક્ષાશ્રિતં કામમપશ્યચ્ચ રુષાન્વિતઃ
એણે આમ્રવૃક્ષ નીચે વસેલા કામને ગુસ્સાથી ભરેલો જોયો.
દેવોઽપ્યન્તર્દધે તસ્માત્સ્થાનાદાશુ ગણૈઃ સહ
દેવ પોતાના સહયોગીઓ સાથે તરત જ એ જગ્યાએથી અદૃશ્ય થઈ ગયા.
ભસ્મીકૃતં પતિં દૃષ્ટ્વા વિલલાપ સુદુઃખિતા
પતિ ભસ્મ થઈ ગયો જોઈને, એ સ્ત્રી ખૂબ દુઃખી થઈને રડવા લાગી.
આશ્વાસયંતીં કૃપયા સખીમિવ સુદુઃ ખિતામ્
દયાથી, જેમ દુઃખી સખીને શાંત પાડે તેમ, એને ધીરજ આપતી હતી.
સર્વકાર્યાણ્યનંગોપિ મિત્રકાર્યં વિધાનતઃ
અનંગ બધા કાર્યોમાં હાજર ન હોય છતાં, મિત્રોનું કામ નિયમ પ્રમાણે પૂરું કરે છે.
તતઃ શંભોરનુધ્યાનાત્થાસ્યતિ ન સંશયઃ
પછી શંભુનું ધ્યાન કરવાથી, નિશ્ચિતપણે ફળ મળશે, એમાં કોઈ શંકા નથી.
તત્પુત્રો ભવિતા દેહી પ્રદ્યુમ્નોનામ તે પતિઃ
એ પુત્ર શરીરધારી બની જન્મશે, તેનું નામ પ્રદ્યુમ્ન હશે, અને એ તારો પતિ બનશે.
અચિંતયત્તદા દેવી ઉમાપિ હિમવદ્ગૃહે
એ સમયે દેવી ઉમાએ પણ હિમવંતના ઘરે આ વાત વિચારી.
કથં ભર્ત્તા ભવેદ્દેવઃ કામસ્યોત્થાપનં કથમ્ 5.1.34.
દેવ પતિ કેવી રીતે બનશે? કામદેવ ફરી કેવી રીતે જીવશે?
એવં સંચિંતયિત્વાથ સખીભિઃ સહિતા તતઃ
આ રીતે વિચાર્યા પછી, એ પોતાની સખીઓ સાથે ભેગી થઈ.
વર્ષાસ્વભ્રાવકાશસ્થા હેમંતે જલશાયિની
વરસાદમાં એ આકાશમાં રહી, અને હેમંત ઋતુમાં પાણી પર સુઈ રહી.