તારકં ચ તથા દૈત્યં હત્વા યત્ર સુરદ્વિષમ્
અને એ જ સ્થળે, દેવોના દુશ્મન તારક દૈત્યને સંહાર્યા પછી,
કથં સ્કંદઃ સમુત્પન્ન એતદિચ્છામિ વેદિતુમ્
સ્કંદ કેવી રીતે જન્મ્યા? હું એ જાણવાની ઇચ્છા રાખું છું.
સનત્કુમાર ઉવાચ પુરા દેવાસુરે યુદ્ધે નિર્જિતા દાનવૈઃ સુરાઃ
સનતકુમારે કહ્યું: પ્રાચીન સમયમાં દેવો અને દૈત્ય વચ્ચે યુદ્ધ થયું, જેમાં દૈત્યો દ્વારા દેવો પરાજિત થયા.
તત્ર તુ દેવ રાજેન તપસોગ્રેણ વૈ મુને
ત્યાં દેવોના રાજાએ કઠોર તપસ્યા કરી, હે મુનિ,
તતસ્તુષ્ટો મહાદેવઃ શક્રસ્યાભિમુખઃ સ્થિતઃ
પછી મહાદેવ પ્રસન્ન થઈને ઇન્દ્ર સામે ઉભા રહ્યા.
મહાસેનાપતિં દેવ પ્રયચ્છ પરમેશ્વર
હે પરમેશ્વર, દેવોને મહાન સેના અધ્યક્ષ આપો.
સેનાન્યાં ચ મહાસેનં સુરાણાં ભયહારકમ્
સેનાપતિઓમાં મહાસેનને આપો, જે દેવોના ભયને દૂર કરે છે.
ઇત્યુક્ત્વાંતર્દધે દેવઃ સર્વભૂતપતિર્હરઃ
આવું કહીને સર્વભૂતોના સ્વામી હર ભગવાન અદૃશ્ય થઈ ગયા.
દેવદારુવને તસ્થૌ જ્ઞાનધ્યાનપરોઽભવત્ 5.1.34.
તેઓ દેવદારુ વનમાં રહી જ્ઞાન અને ધ્યાનમાં તલિન થયા.
ધ્યાયંતિ નિયતાત્મનઃ પ્રાણાયામપરા મુને
નિયમિત મનવાળા લોકો ધ્યાન અને પ્રાણાયામમાં તલિન રહ્યા, હે મુનિ.
સ ધ્યાયતિ કિમર્થં તન્ન વિદ્મઃ પરમાર્થિનઃ
તે ધ્યાનમાં છે, પણ એ શું માટે છે એ આપણે જાણતા નથી, કારણ કે એ પરમ સત્યમાં લીન છે.
મધ્યે વયસિ વર્તંતી યાસીદ્દાક્ષાયણી સતી
યૌવનના ઉન્નત સમયમાં દક્ષની પુત્રી સતી રહી હતી.
નિમંત્રિતો ન મે ભર્તા ઇતિ કોપં ચકાર યા
મારા પતિને આમંત્રણ મળ્યું નથી એમ કહીને એ ગુસ્સે થઈ.
ભવભાર્યા ભવિત્રીતિ નાન્યં વરમચિંતયત્
ભવની પત્ની બનવી છે એમ વિચારીને એણે બીજું કોઈ પતિ મનમાં લાવ્યું જ નહીં.
કથં હિ શંકરો દેવો મમ ભર્તા ભવિષ્યતિ
કેવી રીતે ભગવાન શંકર મારા પતિ બનશે?
તતઃ સમાગતા દેવાઃ કૃત્વાગ્રે બલસૂદનમ્
પછી દેવતાઓ ભેગા થયા અને આગળ બલસૂદનને રાખ્યો.
તે સુરાસ્તત્સ્તુતિ કૃત્વા વાક્યમેતત્સમૈરયન્
એ દેવોએ સ્તુતિ કરી અને પછી આ રીતે કહ્યું.
તતોઽવોચત્સુરાન્બ્રહ્મા જ્ઞાતં કાર્યં સમાહિતમ્
પછી બ્રહ્માએ દેવોને કહ્યું, 'કાર્ય જાણીતું છે અને વિચારેલું છે.'
તથા યતધ્વં દેવેશં યથા વાંછતિ પાર્વતીમ્ 5.1.34.
હવે, દેવોના સ્વામીઓ, એવું કરો કે દેવેશ પરવતીને ઇચ્છે.
તતો મેરું સમાગત્ય પુનર્મંત્રં પ્રચક્રિરે
પછી તેઓ મેરુ પર ભેગા થયા અને ફરી વિધિ કરી.
પ્રતિપન્નં ચ દેવેન સ્વાંગાત્સેના પતિં પ્રતિ
દેવે નક્કી કર્યું કે પોતાનાં અંગમાંથી સેનાપતિ ઉત્પન્ન કરશે.
ઇતિ સંચિત્ય દેવેશઃ કામમાહૂય સત્વરમ્
આ રીતે નક્કી કરીને દેવેશ્વરે તરત જ કામદેવને બોલાવ્યો.
યથા દેવો ભજેદ્દેવીં તથા કામ વિધીયતામ્
હે કામ, એવું કર કે ભગવાને દેવીને ઇચ્છા થાય.
કામો વાક્યં હરેઃ શ્રુત્વા પ્રહસ્યેદમુવાચ હ
હરિના વચન સાંભળી કામદેવ હસ્યો અને આ રીતે બોલ્યો.
તસ્મિન્ક્ષણેઽથ શક્રેણ કામવાક્યાદનંતરમ્
એ સમયે, કામદેવના વચન પછી, ઇન્દ્રે કાર્ય કર્યું.
લબ્ધ્વા કામો મધું મિત્રં પ્રતસ્થે ભાર્યયા સહ
કામદેવે મધુ અને મિત્રને મેળવીને પોતાની પત્ની સાથે નીકળી પડ્યો.
યત્ર દેવાધિદેવેશો દેવદારુવને સ્થિતઃ
જ્યાં દેવાધિદેવ દેવદારુવનમાં નિવાસ કરતા હતા.
ચૂતવૃક્ષાશ્રિતઃ કામો યાવદ્બાણં સુમોહનમ્
કામદેવ આમ્રવૃક્ષની છાંયે ઊભો રહીને પોતાનું સૌથી મોહક બાણ તૈયાર કરવા લાગ્યો.
ત્યક્તધ્યાનવ્રતો દેવો હૃષ્ટશ્ચાહ્રાદચેતનઃ 5.1.34.
ધ્યાન અને વ્રત છોડીને દેવ ખુશ થયા, પણ એમાં આનંદ કે જાગૃતિ નહોતી.
ચૂતવૃક્ષાશ્રિતં કામમપશ્યચ્ચ રુષાન્વિતઃ
એણે આમ્રવૃક્ષ નીચે વસેલા કામને ગુસ્સાથી ભરેલો જોયો.