સમે શય્યા જલે નૌશ્ચ રોગે સત્પરિચારકઃ
સમાન પથારી પર, પાણીમાં, નૌકામાં કે રોગમાં સારો સેવા આપનાર,
સુહૃદ્વિદેશે ચ્છાયોષ્ણે નિર્ધૂમઃ શિશિરે શિખી
પરદેશમાં સારો મિત્ર, ગરમીમાં છાંયો, ઠંડીમાં ધૂમરહિત અગ્નિ,
સર્વદશ્ચૈવ સર્વેષાં મનોરથશતપ્રદઃ
અને હંમેશા, સૌના માટે, મનની અનેક ઇચ્છાઓ પૂરી પાડનાર.
બ્રુવંત ઇતિ તે વ્યાસ શુશ્રુવુર્મધુરાં ગિરમ્
આ રીતે બોલતાં, હે વ્યાસ, તેમણે મીઠી વાણી સાંભળી.
ન જાનંતિ સ્થિતઃ કુત્ર ભાષતે કેશવો વિભુઃ
તેઓ જાણતા નથી કે એ ક્યાં છે કે કોણ બોલે છે—કેશ્વ, પ્રભુ.
દાનમેકં સદા સમ્ય ક્ચિંતામણિસમં સ્મૃતમ્
એક દાન, જે હંમેશા યોગ્ય છે, તેને ચિંતામણિ સમાન માનવામાં આવે છે.
તચ્ચ દેયમતઃ સર્વૈઃ શૃણુધ્વં તત્ત્વતો ભૃશમ્
એ બધાએ આપવું જોઈએ; આ સત્યને ધ્યાનપૂર્વક સાંભળો.
ઉત્પાદિતો દીપવરો યેન ધ્વસ્તમિદં તમઃ
જેને ઉત્તમ દીવો પ્રગટાવ્યો, જેના પ્રકાશથી આ અંધકાર દૂર થયો,
નિષ્કંપો નિર્મલો હૃદ્યઃ સુસ્થિરો ભાસ્કરપ્રભઃ તેન દીપપ્રકાશેન ગોકર્ણો નિર્વૃતિં યયૌ
અડગ, શુદ્ધ, મનોહર, સ્થિર અને સૂર્ય જેવો તેજસ્વી—એ દીવાના પ્રકાશથી ગોકર્ણે શાંતિ પામી.
નાગાઃ શેષાદયઃ સર્વે નોદ્યમાનાશ્ચ સંઘશઃ 5.1.30.
શેષ સહિત બધા સાપો, ટોળે ટોળે હોવા છતાં, ઊભા થયા નહીં.
પર્વતેષુ સમુદ્રેષુ વનેષૂપવનેષુ ચ
પર્વતો પર, સમુદ્રોમાં, જંગલોમાં અને બગીચાઓમાં,
ભુંજાનાઃ પઞ્ચ મૂલાનિ દિવ્યાનિ ક્ષીરસંયુતમ્
પાંચ પ્રકારની દિવ્ય મૂળીઓ દૂધ સાથે ભેળવીને આનંદપૂર્વક ભોજન કરતા,
ચન્દ્રશાલિભવં ભક્તં તાંબૂલં સપ્તધા ગતમ્
ચાંદનીમાં ઉગેલી ચોખાની ખીચડી અને સાત રીતે તૈયાર કરેલું પાન,
શયનેષુ મહાર્હેષુ હૃદ્યાસુ વનરાજિષુ
મહામૂલ્યવાન શયનપથ પર અને મનમોહક વનમાળાઓમાં,
રમન્તે સ્મ ચ તે સર્વે હ્યુદ્વેષ્ટંતઃ પરસ્પરમ્
તેઓ બધા પરસ્પર ગળે મળી આનંદથી વિહરતા હતા.
સૂર્યતાપભયાન્મુક્તાશ્ચંદ્રરશ્મિભયાચ્ચ તે
સૂર્યની તાપથી અને ચાંદનીની ઠંડકથી મુક્ત થઈ,
સૂર્યતાપેન દાહઃ સ્યાચ્છીતં ચંદ્રમરીચિભિઃ
સૂર્યની તાપથી દાહ થાય છે અને ચાંદનીની કિરણોથી ઠંડક મળે છે.
સૌવર્ણાન્દીપકા ન્કૃત્વા દ્વિજેભ્યસ્તે દદુઃ પુનઃ
તેમણે સોનાની દીવટીઓ બનાવી અને ફરીથી દ્વિજોને આપી.
વસંતિ સુખિનસ્તત્ર સ્વર્ગાદષ્ટગુણૈઃ સુખૈઃ
ત્યાં તેઓ સ્વર્ગ કરતાં આઠગણું વધુ સુખથી આનંદપૂર્વક વસે છે.
એતદ્ગુહ્યં મયા ખ્યાતં ભવતાં ચાનુકમ્પયા 5.1.30.
આ ગુપ્ત વાત મેં તમારી દયા માટે જણાવી છે.
દીપાગ્નિના વિના નૈવ તમોદારુ પ્રદહ્યતે
દીપકની આગ વિના અંધકાર કદી દૂર થતો નથી.
પપ્રચ્છુસ્તે પુનઃ સર્વે હૃષ્ટા દામોદરં વિભુમ્
પછી બધા આનંદિત થઈ દામોદરને ફરીથી પ્રશ્ન કરવા લાગ્યા.
ઘોરે તમસિ વૈ મગ્ના નાગ્નિં જાનીમહે વયમ્
ભયાનક અંધકારમાં ડૂબેલા, અમને અગ્નિ વિશે ખબર નથી.
તેન દીપં પ્રતિજ્વાલ્ય દેવાઃ શિવપરાયણાઃ
એથી શિવભક્ત દેવોએ દીવો પ્રગટાવ્યો.
દત્તે દીપે તતો દેવૈર્દૃષ્ટો હૃષ્ટો મહેશ્વરઃ
જ્યારે દેવોએ દીવો અર્પણ કર્યો, ત્યારે ખુશ થઈને મહેશ્વર દર્શન આપ્યા.
તતો દેવાઃ સુખં પ્રાપુઃ સ્વર્ગે સેન્દ્રપુરોગમાઃ
પછી ઇન્દ્ર સહિતના દેવોએ સ્વર્ગમાં સુખ પ્રાપ્ત કર્યું.
દીપદાનફલં જ્ઞાત્વા દૈતેયાશ્ચાપિ વિસ્મિતાઃ
દીપદાનનું ફળ જાણીને દૈત્ય પણ આશ્ચર્યચકિત થયા.
પૂજયિત્વા મહાદેવં પુષ્પૈશ્ચ નિર્મલૈર્જલૈઃ
મહાદેવની પૂજા શુદ્ધ ફૂલો અને પવિત્ર જળથી કરી,
સ્વસ્થાને ચાભવન્સર્વે દીપદાનાચ્ચ શોભનાઃ
બધા પોતાના સ્થાન પર સ્થિર રહ્યા અને દીવો આપવાથી સૌંદર્ય વધ્યું.
નિરાહારાસ્તતો વ્યાસ પિશાચા વૈ નિરાશ્રયાઃ 5.1.30.
પછી, વ્યાસજી, પિશાચો અનાહારી અને આશ્રય વિહોણા થઈ ગયા.